Giá xăng dầu tăng chóng mặt, quỹ Bình ổn còn gần 6.000 tỷ nhưng vì sao chưa chi?
Bộ Công Thương Việt Nam đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định về kinh doanh xăng dầu. Trong đó, cơ quan này đề xuất bổ sung cơ chế sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong trường hợp giá nhiên liệu trong nước tăng mạnh trong thời gian ngắn, nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới nền kinh tế và đời sống người dân.
Theo nội dung dự thảo, việc bình ổn giá xăng dầu sẽ được xem xét khi giá bán lẻ trong nước tăng liên tiếp trong vòng một tháng với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên. Trong tình huống này, giá xăng dầu có nguy cơ gây ảnh hưởng tới ổn định kinh tế vĩ mô, mục tiêu kiểm soát lạm phát cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân.
Để đưa ra quyết định, Bộ Công Thương sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính Việt Nam cùng các bộ, ngành liên quan thu thập và phân tích nhiều yếu tố như cung cầu xăng dầu trên thế giới, các thành phần cấu thành giá cơ sở, giá bán lẻ trong nước, lượng tồn kho, nhu cầu tiêu dùng và tình hình sản xuất – nhập khẩu. Việc đánh giá có thể được thực hiện trong những khoảng thời gian nhất định như một tháng hoặc ba tháng nhằm xác định mức độ ảnh hưởng tới các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.
Sau khi tổng hợp và phân tích, Bộ Công Thương sẽ xây dựng báo cáo đề xuất phương án bình ổn giá, gửi Bộ Tài chính tổng hợp để trình Chính phủ Việt Nam xem xét quyết định. Khi có chủ trương của Chính phủ, Bộ Công Thương sẽ chủ trì triển khai và hướng dẫn các địa phương thực hiện các biện pháp bình ổn theo quy định của Luật Giá và các văn bản pháp luật liên quan.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh giá xăng dầu trong nước gần đây tăng rất mạnh. Sau hai kỳ điều hành vào ngày 5/3 và 7/3, nhiều mặt hàng nhiên liệu đã ghi nhận mức tăng đáng kể. Cụ thể, xăng E5 RON 92 tăng tổng cộng hơn 5.700 đồng mỗi lít, xăng RON95-III tăng gần 6.900 đồng mỗi lít. Trong khi đó, dầu diesel tăng gần 11.000 đồng mỗi lít, dầu hỏa tăng hơn 15.600 đồng mỗi lít và dầu mazut 180CST 3.5S tăng khoảng 5.600 đồng mỗi kg.
Dù giá nhiên liệu tăng mạnh, cơ quan điều hành trong thời gian qua vẫn chưa thực hiện trích lập hay chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Theo số liệu của Bộ Công Thương, số dư quỹ này tính đến hết ngày 30/9/2025 còn khoảng 5.617 tỷ đồng, khiến nhiều ý kiến đặt câu hỏi về việc vì sao quỹ chưa được sử dụng trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao.
Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết việc xem xét sử dụng Quỹ Bình ổn phải được đánh giá thận trọng, đồng thời báo cáo Chính phủ và thực hiện đúng quy định của pháp luật trước khi quyết định.
Bên cạnh cơ chế bình ổn giá, dự thảo Thông tư lần này cũng đề xuất điều chỉnh một số quy định liên quan đến việc công bố và điều chỉnh giá xăng dầu. Theo đó, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu và thương nhân phân phối sẽ được thực hiện công bố và điều chỉnh giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình, trong khi dầu mazut áp dụng mức giá bán buôn.
Các doanh nghiệp đầu mối cũng phải thực hiện kê khai giá bán lẻ theo mẫu và gửi về Bộ Công Thương, cụ thể là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đồng thời gửi tới UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan được phân cấp quản lý tại địa phương nơi doanh nghiệp có hệ thống phân phối thông qua hệ thống phần mềm của Bộ.
Đối với các thương nhân bán lẻ không thuộc hệ thống phân phối của doanh nghiệp đầu mối hoặc thương nhân phân phối, họ vẫn có thể công bố và điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu tại cửa hàng của mình, nhưng phải thực hiện việc kê khai theo quy định. Trong trường hợp thay đổi phương pháp hoặc nguyên tắc tính giá và công bố giá bán xăng dầu, các doanh nghiệp phải thông báo trước cho Bộ Công Thương và cơ quan quản lý địa phương trước khi thực hiện.
