Hòa thượng Thích Thanh Quyết: ‘Từ ý nghĩa nhân đạo lại trở thành tội đồ. Thương thay Bộ trưởng Y tế’
Hòa thượng Thích Thanh Quyết cho rằng hiến mô, tạng sau khi qua đời để cứu người là hành động thể hiện lòng vị tha, giúp sự sống được tiếp nối. Bản thân ông đã đăng ký hiến toàn bộ những bộ phận cơ thể có thể sử dụng để cứu người sau khi qua đời.
Chiều 30/10, thảo luận tại Quốc hội về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), đại biểu Lương Công Quyết, tức Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, bày tỏ sự đồng tình với ý nghĩa nhân đạo của dự luật.
Theo Hòa thượng, hiến mô, tạng để cứu người phù hợp với tinh thần từ bi, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo. Ông nhắc đến những câu chuyện trong kinh điển, trong đó có tích Công chúa Ba hiến tay, mắt để cứu cha, qua đó nhấn mạnh việc trao tặng một phần thân thể nhằm giúp người khác duy trì sự sống là biểu hiện cao đẹp của lòng vị tha.
Đề cập những tranh luận quanh đề xuất mở rộng nguồn hiến, Hòa thượng cho rằng công tác tuyên truyền, giải thích chính sách chưa đầy đủ, khiến một số người chưa hiểu đúng mục đích nhân đạo của quy định. Ông bày tỏ sự cảm thông với Bộ trưởng Y tế trước những ý kiến trái chiều: "Từ ý nghĩa nhân đạo lại trở thành tội đồ. Thương thay Bộ trưởng Y tế".
Hòa thượng Thích Thanh Quyết cũng chia sẻ quan niệm Phật giáo về sự tiếp nối của sự sống. Theo ông, nếu một người không còn đủ duyên để tiếp tục hiện diện trên thế gian, nhưng một phần cơ thể được trao cho người khác và tiếp tục hoạt động, thì sự sống của người ấy vẫn được nối dài.
"Vị tha là sống mãi, phúc đức là vô lượng", ông nói.
Để minh chứng cho tinh thần này, Hòa thượng cho biết hàng nghìn tăng ni tại Học viện Phật giáo Việt Nam thường xuyên tham gia hiến máu và đã đăng ký hiến mô, tạng. Cá nhân ông cũng đăng ký hiến toàn bộ những bộ phận cơ thể còn có thể sử dụng để cứu người sau khi qua đời.
Dự luật đề xuất mở rộng nguồn hiến từ người chưa thành niên
Theo quy định hiện hành, người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể phải đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Vì vậy, pháp luật chưa có cơ sở để người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô tái sinh nhằm cứu chữa người thân hoặc đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi qua đời.
Dự thảo luật do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo, đang được Quốc hội xem xét, đề xuất mở rộng nguồn hiến và quy định riêng đối với hai trường hợp: hiến khi còn sống và hiến sau khi chết.
Với người hiến khi còn sống, dự thảo chỉ cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô có khả năng tái sinh, chẳng hạn tế bào gốc tạo máu, để điều trị cho người thân trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp. Cụ thể, người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi có thể hiến cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi chỉ được hiến cho cha mẹ đẻ hoặc anh, chị, em ruột.
Việc hiến tặng phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ sức khỏe của trẻ, có tư vấn độc lập và được cả người hiến lẫn cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Dự thảo không cho phép lấy thận, gan, tim, phổi hay các bộ phận cơ thể lành khác từ người dưới 18 tuổi đang sống để ghép cho người khác.
Đối với trường hợp hiến sau khi qua đời, dự thảo mở khả năng tiếp nhận mô, bộ phận cơ thể từ người chưa thành niên. Tuy nhiên, việc lấy mô, tạng chỉ được thực hiện khi hội đồng chuyên môn xác định người đó đã chết não hoặc chết tuần hoàn, đồng thời phải có nguyện vọng hiến được thể hiện trước khi qua đời và sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Bộ Y tế cho biết việc mở rộng nguồn hiến nhằm tăng cơ hội cứu chữa người bệnh, đặc biệt là trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước và đặc điểm giải phẫu phù hợp. Cơ quan soạn thảo cũng lưu ý việc đăng ký nguyện vọng hiến không có nghĩa là người đăng ký sẽ được lấy mô, tạng trong mọi trường hợp.
Quốc hội đề nghị đánh giá kỹ nguy cơ trẻ bị ép buộc hiến mô
Trong quá trình thẩm tra dự luật, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội ghi nhận ý nghĩa nhân văn của chính sách mở rộng nguồn hiến. Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị đánh giá thận trọng những tác động về tâm lý, đạo đức và xã hội, đồng thời làm rõ nguy cơ trẻ em bị gây áp lực hoặc cưỡng ép hiến mô.
Ủy ban cũng đề nghị làm rõ cơ sở xác định độ tuổi được phép hiến, cân nhắc phạm vi người được nhận mô và bổ sung các cơ chế bảo vệ người chưa thành niên. Mục tiêu là bảo đảm việc hiến tặng thực sự tự nguyện, không bị lợi dụng hoặc biến thành hành vi trục lợi.
Trước những băn khoăn của dư luận, ngày 27/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo để giải thích các nội dung trong dự thảo. Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định việc sửa đổi luật hướng tới mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh, song phải đi đôi với bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của người hiến.
"Chúng ta không thể thờ ơ khi có cơ hội cứu sống người bệnh mà không làm", bà Lan nói, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm hoàn thiện chính sách nhằm bảo đảm lợi ích cho người dân và không để bất kỳ ai bị ép buộc hiến tạng.
