Diva đầu tiên của Việt Nam được phong NSND: Được mệnh danh ‘nữ hoàng nhạc nhẹ’, 17 tuổi đã làm nên kỳ tích
Trước khi trở thành một trong bốn diva được nhắc đến nhiều nhất của nhạc nhẹ Việt Nam, Thanh Lam đã sớm bước lên những sân khấu quốc tế và giành được những giải thưởng đáng chú ý khi còn rất trẻ.
Hơn 40 năm hoạt động nghệ thuật, nữ ca sĩ gây dấu ấn bằng một giọng hát giàu nội lực, cách xử lý ca khúc mạnh mẽ cùng hàng loạt tác phẩm gắn với tên tuổi. Năm 2024, hành trình ấy được ghi nhận bằng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.
Đáng chú ý, Thanh Lam là ca sĩ tự do đầu tiên được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Trước đó, năm 2007, cô cũng là ca sĩ tự do đầu tiên nhận danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.
Sinh năm 1969 tại Hà Nội, Thanh Lam lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống nghệ thuật. Cô là con gái của nhạc sĩ Thuận Yến và nghệ sĩ đàn bầu Thanh Hương.
Âm nhạc đến với Thanh Lam từ những năm tháng đầu đời. Cha dạy cô hát, trong khi mẹ hướng dẫn con gái chơi đàn và hát dân ca. Năm 9 tuổi, cô thi vào Nhạc viện Hà Nội, theo học đàn tỳ bà.
Đến năm 1985, Thanh Lam chuyển sang khoa Thanh nhạc. Cũng trong năm này, cô cùng ca sĩ Thái Bảo thành lập nhóm Bồ Câu Trắng và bắt đầu biểu diễn tại nhiều sân khấu.
17 tuổi đã giành giải Nhất tại Berlin
Con đường nghệ thuật của Thanh Lam từ rất sớm đã gắn với những chuyến lưu diễn nước ngoài.
Năm 12 tuổi, cô một mình sang Đức tham dự một festival dành cho thiếu nhi. Vài năm sau, cũng tại Đức, nữ ca sĩ tiếp tục có một dấu mốc đáng nhớ.
Năm 1986, khi mới 17 tuổi, Thanh Lam tham dự Liên hoan Ca khúc Chính trị tại Berlin và giành giải Nhất với Mặt Trời Và Ánh Lửa. Ca khúc sau đó được ghi âm và phát hành ngay tại liên hoan.
Đây là giải thưởng quốc tế đầu tiên trong sự nghiệp của nữ ca sĩ, mở đầu cho chuỗi thành tích đáng chú ý mà cô đạt được trên các sân khấu nước ngoài.
Trong giai đoạn 1985-1991, Thanh Lam là ca sĩ của Đoàn Ca Múa Nhạc Nhẹ Trung ương. Công việc này đưa cô đến nhiều quốc gia như Đức, Nga, Bulgaria, Trung Quốc, Cuba, Hà Lan, Hungary và Romania.
Năm 1989, cô tiếp tục được trao danh hiệu Ca sĩ được yêu thích nhất tại Festival Âm nhạc La Habana ở Cuba.
Gần một thập kỷ sau, Thanh Lam có thêm một thành tích quốc tế khi giành giải Giọng hát Vàng tại Liên hoan Giọng hát Vàng ASEAN năm 1998 tổ chức ở Hà Nội.
Ba dấu mốc tại Berlin, La Habana và Liên hoan Giọng hát Vàng ASEAN trở thành một phần đáng chú ý trong bảng thành tích của nữ ca sĩ ở những năm đầu sự nghiệp.
Từ “Chia Tay Hoàng Hôn” đến một biểu tượng của nhạc nhẹ Việt Nam
Bước sang đầu thập niên 1990, sự nghiệp Thanh Lam tiếp tục có nhiều thay đổi. Cô bắt đầu gắn bó với những sáng tác của các nhạc sĩ thuộc thế hệ nổi bật của nhạc nhẹ Việt Nam.
Năm 1991, Thanh Lam tham dự Cuộc thi Đơn ca Nhạc nhẹ Toàn quốc lần thứ 2 và giành Giải thưởng Lớn. Trong đêm chung kết, cô thể hiện Chia Tay Hoàng Hôn và Giọt Nắng Bên Thềm.
Đặc biệt, Chia Tay Hoàng Hôn là sáng tác của chính cha cô - nhạc sĩ Thuận Yến. Qua cách thể hiện của Thanh Lam, ca khúc dần trở thành một trong những tác phẩm thường được nhắc đến khi nói về sự nghiệp của nữ ca sĩ.
Hai năm sau, Thanh Lam trở thành giọng hát chính của ban nhạc Phương Đông. Cùng ban nhạc, cô giành giải Nhất tại Liên hoan Các Ban nhạc Nhẹ Toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Đà Nẵng năm 1993.
Từ đây, hàng loạt ca khúc tiếp tục gắn với tên tuổi Thanh Lam như Em Và Tôi, Giọt Nắng Bên Thềm, Lối Cũ Ta Về, Cho Em Một Ngày, Hoa Tím Ngoài Sân, Một Ngày Mùa Đông, Em Tôi...
Những tác phẩm này góp phần định hình hình ảnh một Thanh Lam có cách hát mạnh, giàu cảm xúc và sở hữu màu sắc riêng trên sân khấu. Ngày nay, Thanh Lam được mệnh danh là "nữ hoàng nhạc nhẹ" của Việt Nam.
Cùng với Hồng Nhung, Mỹ Linh và Hà Trần, Thanh Lam được công chúng gọi là một trong bốn diva của âm nhạc Việt Nam. Đây là cách giới yêu nhạc ghi nhận những giọng hát có ảnh hưởng, cá tính nghệ thuật rõ nét và duy trì sức hút trong thời gian dài.
Sau hơn bốn thập kỷ hoạt động, Thanh Lam đã đi qua nhiều giai đoạn của âm nhạc Việt Nam, từ những sân khấu quốc tế đầu tiên khi còn là một ca sĩ trẻ đến thời điểm được trao những danh hiệu cao quý của Nhà nước.
Năm 2007, cô trở thành ca sĩ tự do đầu tiên được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Đến năm 2024, Thanh Lam tiếp tục trở thành ca sĩ tự do đầu tiên được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.
Hành trình ấy không chỉ tạo nên một trong những giọng hát nổi bật của nhạc nhẹ Việt Nam, mà còn giúp Thanh Lam sở hữu một bảng thành tích quốc tế đáng chú ý ngay từ những năm đầu bước vào con đường chuyên nghiệp.
