Hà Nội lên phương án thu phí vỉa hè, nhiều tuyến phố chuẩn bị bước vào diện thí điểm kinh doanh mới
Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến về đề án cho thuê vỉa hè có thu phí tại nhiều quận nội thành, mở đường cho hoạt động kinh tế đêm và kinh doanh hợp pháp trên các tuyến phố trung tâm.
Sở Xây dựng Hà Nội vừa công bố dự thảo nghị quyết liên quan đến việc quản lý và khai thác tạm thời vỉa hè Hà Nội để phục vụ hoạt động kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm. Đề xuất mới nhanh chóng nhận được sự quan tâm của người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang chờ cơ chế sử dụng hợp pháp phần diện tích trước cửa hàng.
Theo nội dung dự thảo, Hà Nội sẽ thí điểm cho thuê vỉa hè và một phần lòng đường tại nhiều tuyến phố đủ điều kiện. Các tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh có thể đăng ký sử dụng tạm thời diện tích này sau khi hoàn tất thủ tục và đóng phí theo quy định.
Mức phí thuê vỉa hè được xây dựng dựa trên Nghị quyết số 06/2020 của HĐND thành phố. Trong đó, nhóm tuyến phố thuộc các quận trung tâm cũ như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng và Đống Đa sẽ có mức thu cao nhất. Những khu vực phố đi bộ, phố ẩm thực hoặc địa điểm phát triển kinh tế đêm được đề xuất áp dụng giá 45.000 đồng/m2 mỗi tháng.
Đối với các tuyến phố chính thuộc Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm, phí thuê vỉa hè dự kiến ở mức 40.000 đồng/m2/tháng. Các khu vực còn lại thuộc địa bàn ngoại thành hoặc thị xã Sơn Tây sẽ có mức thấp hơn, dao động từ 20.000 đến 25.000 đồng/m2/tháng.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, việc cho thuê vỉa hè không chỉ tạo thêm nguồn thu ngân sách mà còn giúp hoạt động kinh doanh diễn ra minh bạch hơn. Thành phố kỳ vọng cơ chế này sẽ hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát, đồng thời tạo điều kiện cho mô hình kinh tế đêm phát triển bài bản.
Dự thảo cũng quy định rõ thời gian thực hiện thí điểm. Mỗi tuyến phố được phép triển khai tối đa 2 năm và có thể xem xét gia hạn thêm nhưng không vượt quá hai lần. Với cá nhân hoặc hộ kinh doanh, thời hạn sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè tối đa một năm cho mỗi lần cấp phép.
Đáng chú ý, Sở Xây dựng Hà Nội dự kiến chia việc thí điểm thành nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung ở khu vực Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Sau đó, mô hình sẽ mở rộng dần sang các tuyến phố thuộc khu vực Vành đai 1 trước khi triển khai tới Vành đai 3.
Không phải tuyến phố nào cũng đủ điều kiện tham gia chương trình cho thuê vỉa hè. Thành phố đưa ra hàng loạt tiêu chí nhằm đảm bảo an toàn giao thông, mỹ quan đô thị và quyền đi lại của người dân. Theo đó, các tuyến phố được lựa chọn không nằm trong khu vực bảo tồn di tích lịch sử, không có nguy cơ ùn tắc kéo dài hay điểm đen tai nạn giao thông.
Ngoài ra, vỉa hè Hà Nội tại khu vực thí điểm phải có chiều rộng từ 3m trở lên. Sau khi bố trí lối đi tối thiểu 1,5m cho người đi bộ và không gian dành cho hạ tầng kỹ thuật, phần diện tích còn lại mới được xem xét đưa vào khai thác kinh doanh.
Sở Xây dựng Hà Nội cũng yêu cầu các khu vực được lựa chọn phải có kết cấu vỉa hè ổn định, đồng bộ với quy hoạch đô thị. Những nơi có tiềm năng du lịch, phố đi bộ hoặc phát triển kinh tế đêm sẽ được ưu tiên xem xét trước trong quá trình triển khai.
Một điều kiện đáng chú ý khác là phải có ít nhất 50% hộ dân và tổ chức trên tuyến phố đồng thuận với phương án thí điểm. Quy định này nhằm tránh phát sinh tranh chấp hoặc ảnh hưởng tới sinh hoạt chung của cư dân khu vực.
Đối với cá nhân và hộ kinh doanh, thành phố yêu cầu phải có giấy phép đăng ký kinh doanh hợp pháp và được chủ sở hữu mặt bằng đồng ý nếu thuê lại địa điểm. Đồng thời, đơn vị sử dụng vỉa hè phải lắp camera giám sát để theo dõi hoạt động kinh doanh và đảm bảo trật tự đô thị.
Ngoài nghĩa vụ tài chính, các hộ tham gia chương trình cho thuê vỉa hè còn phải tuân thủ yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy và không gây cản trở giao thông. UBND cấp phường sẽ là cơ quan trực tiếp xem xét hồ sơ, cấp phép và giám sát hoạt động tại từng tuyến phố.
Thời gian qua, Hà Nội liên tục ra quân lập lại trật tự đô thị, xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè. Nhiều tuyến phố từng bày bàn ghế, biển quảng cáo hoặc hàng hóa tràn xuống lòng đường nay đã thông thoáng hơn. Tuy nhiên, điều này cũng khiến không ít hộ kinh doanh gặp khó khăn vì diện tích buôn bán bị thu hẹp đáng kể.
Một số tiểu thương cho biết doanh thu giảm rõ rệt sau khi không còn được bày bán trên vỉa hè như trước. Vì vậy, đề xuất cho thuê vỉa hè hợp pháp đang được nhiều người quan tâm và kỳ vọng sẽ mở ra hướng kinh doanh ổn định hơn.
Giới chuyên gia đô thị nhận định nếu được triển khai đúng cách, mô hình này có thể giúp vỉa hè Hà Nội vừa đảm bảo trật tự vừa khai thác hiệu quả giá trị thương mại. Tuy nhiên, bài toán giám sát, cấp phép và xử lý vi phạm sẽ là yếu tố quyết định thành công của chính sách trong thời gian tới.
