Dự báo thời tiết từ nay đến cuối năm: Hoạt động bão trên Biển Đông cao hơn nhiều năm, tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm
Cơ quan khí tượng cho biết dự báo thời tiết giai đoạn tới chịu tác động mạnh từ ENSO và xu hướng chuyển pha El Nino, khiến bão trên Biển Đông, nắng nóng kéo dài, mưa lớn cực đoan và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất gia tăng trên diện rộng.
Hoạt động bão trên Biển Đông cao hơn trung bình nhiều năm
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trạng thái ENSO hiện đang ở mức trung tính với sai lệch nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương dao động quanh -0,2 độ C trong đầu tháng 4/2026. Tuy nhiên, các mô hình dự báo thời tiết cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt khi khả năng ENSO chuyển sang pha El Nino đang tăng lên mức 55-65% trong những tháng tới.
Sự thay đổi từ ENSO trung tính sang El Nino được đánh giá là yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến dự báo thời tiết tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Biển Đông và đất liền. Khi El Nino hình thành, các hình thái khí quyển thường trở nên biến động hơn, kéo theo sự thay đổi về tần suất và cường độ của bão, cũng như sự phân bố bất thường của mưa lớn và nắng nóng.
Các chuyên gia khí tượng nhận định, giai đoạn ENSO chuyển pha thường khiến hệ thống hoàn lưu khí quyển bị xáo trộn. Điều này dẫn đến dự báo thời tiết có xu hướng khó ổn định, đặc biệt trong các tháng giữa năm, khi các yếu tố nhiệt độ và áp suất khí quyển thay đổi nhanh.
Trong bối cảnh đó, Biển Đông được dự báo sẽ là khu vực chịu tác động rõ rệt. Các đợt bão và áp thấp nhiệt đới có thể hình thành sớm hơn, với cường độ thay đổi khó lường. Dự báo thời tiết cho thấy giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026, Biển Đông có thể ghi nhận khoảng hơn 3 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động, trong đó có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền.
Ngoài ra, yếu tố ENSO cũng góp phần làm gia tăng hiện tượng mưa lớn cục bộ, đặc biệt tại khu vực miền núi, nơi địa hình dốc khiến nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tăng cao. Đây là một trong những điểm nhấn quan trọng trong các bản tin dự báo thời tiết ngắn hạn.
Nắng nóng tiếp diễn kéo dài trong tháng 8-9
Từ góc nhìn tổng thể, dự báo thời tiết giai đoạn giữa và cuối năm cho thấy sự xuất hiện đồng thời của nhiều hình thái cực đoan. Trong đó, bão trên Biển Đông, nắng nóng diện rộng và mưa lớn cường suất cao là ba yếu tố nổi bật.
Cụ thể, từ tháng 5 đến tháng 7/2026, bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Gió mùa Tây Nam kết hợp với hoàn lưu bão có thể tạo ra sóng lớn, gió mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hàng hải và đánh bắt thủy sản. Dự báo thời tiết cho thấy một số đợt bão có khả năng di chuyển nhanh, gây ảnh hưởng trực tiếp đến ven biển Bắc Bộ và Trung Bộ.
Song song với đó, nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo gia tăng cả về cường độ lẫn số ngày xuất hiện. Trong nhiều giai đoạn, nhiệt độ có thể cao hơn trung bình nhiều năm, tạo áp lực lớn lên hệ thống điện và sức khỏe cộng đồng. Nắng nóng kéo dài cũng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng ở khu vực miền núi.
Ở chiều ngược lại, mưa lớn lại xuất hiện với tần suất dày hơn trong các tháng cao điểm. Đặc biệt, tháng 6 và tháng 7/2026, một số khu vực có thể ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-20%. Dự báo thời tiết cảnh báo các đợt mưa lớn ngắn hạn có thể gây ngập úng đô thị, sạt lở đất và lũ quét ở vùng núi phía Bắc.
Bước sang giai đoạn tháng 8 đến tháng 10/2026, xu hướng El Nino có khả năng duy trì với xác suất cao hơn, tiếp tục chi phối các hình thái khí hậu. Trong giai đoạn này, bão trên Biển Đông có thể giảm về tần suất so với trung bình nhiều năm, nhưng lại gia tăng tính bất thường về quỹ đạo.
Đáng chú ý, nắng nóng vẫn có thể kéo dài đến tháng 9, trong khi mưa lớn tập trung theo từng đợt ngắn nhưng cường độ cao. Sự tương phản giữa nắng nóng và mưa lớn khiến dự báo thời tiết trở nên phức tạp hơn, đặc biệt trong công tác phòng chống thiên tai.
Ngoài bão và mưa lớn, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh cũng được cảnh báo có xu hướng gia tăng. Những hiện tượng này thường xuất hiện bất ngờ, gây rủi ro lớn cho sản xuất nông nghiệp, giao thông và đời sống dân cư.
Cơ quan khí tượng nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng như nắng nóng, mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất có thể xảy ra với tần suất cao hơn và mức độ khó lường hơn. Do đó, việc theo dõi liên tục dự báo thời tiết theo từng ngày là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại.
Các chuyên gia khuyến nghị cần tăng cường cập nhật dự báo thời tiết ngắn hạn từ 1-3 ngày để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, vận hành hồ chứa và phương án phòng chống thiên tai. Đặc biệt, khu vực Biển Đông cần được theo dõi sát các diễn biến bão và áp thấp nhiệt đới để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và hoạt động kinh tế biển.
