Chiến sự Trung Đông tác động nguồn cung, Việt Nam chuyển hướng nhập khẩu dầu từ những thị trường nào?
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông ảnh hưởng đến thương mại năng lượng toàn cầu, Việt Nam đang tính toán lại chiến lược nhập khẩu dầu để đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước. Bên cạnh khu vực Trung Đông, nhiều thị trường khác được xem là phương án thay thế nhằm hạn chế rủi ro khi nhập khẩu dầu Trung Đông gặp gián đoạn.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, hoạt động nhập khẩu dầu của Việt Nam hiện được thực hiện từ nhiều khu vực trên thế giới nhằm đảm bảo ổn định nguồn cung xăng dầu cho thị trường nội địa. Trong đó, dầu thô chủ yếu được nhập từ các quốc gia thuộc Trung Đông, còn các sản phẩm xăng dầu thành phẩm được đưa về từ nhiều nước trong khu vực châu Á.
Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam vẫn duy trì việc nhập khẩu dầu Trung Đông trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, khi tình hình địa chính trị tại khu vực này có dấu hiệu căng thẳng, việc đa dạng hóa thị trường nhập khẩu dầu trở thành yêu cầu cần thiết nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước.
Theo bà Hiền, trong trường hợp nhập khẩu dầu Trung Đông gặp khó khăn do xung đột hoặc gián đoạn vận chuyển, Việt Nam có thể tăng cường nhập từ các thị trường khác như ASEAN, Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc hoặc Đài Loan (Trung Quốc). Việc mở rộng đối tác giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động nhập khẩu dầu, đồng thời hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung xăng dầu.
Để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chiến lược này, Bộ Công Thương đã đề xuất điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng năng lượng và nguyên liệu phục vụ sản xuất xăng dầu. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu dầu, qua đó đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường Việt Nam trong bối cảnh biến động quốc tế.
Theo đại diện Bộ Công Thương, nguồn cung xăng dầu trong nước trong tháng 3 vẫn được đảm bảo. Sang tháng 4, nguồn cung cơ bản vẫn đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, tuy nhiên cơ quan quản lý vẫn tiếp tục triển khai các phương án dự phòng nhằm tránh rủi ro khi nhập khẩu dầu Trung Đông bị ảnh hưởng.
Ngoài các biện pháp về thị trường, cơ quan quản lý cũng đang xem xét kế hoạch sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo quy định của Luật Giá. Tuy nhiên, việc sử dụng quỹ chỉ là một trong nhiều công cụ điều hành nhằm kiểm soát biến động giá khi nguồn cung xăng dầu chịu tác động từ thị trường quốc tế.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Trung Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển phụ gia và sản phẩm dầu mỏ (APP), cho biết các doanh nghiệp tại Việt Nam hiện có nhiều lựa chọn trong hoạt động nhập khẩu dầu. Ngoài nhập khẩu dầu Trung Đông, doanh nghiệp còn có thể nhập từ Singapore, Hàn Quốc, Nga hoặc Trung Quốc.
Theo ông Dũng, doanh nghiệp sẽ lựa chọn thị trường nhập khẩu dầu phù hợp dựa trên giá cả, nguồn cung và chi phí vận chuyển. Khi việc nhập khẩu dầu Trung Đông gặp khó khăn, các đơn vị kinh doanh hoàn toàn có thể chuyển sang các nguồn cung khác để duy trì hoạt động và đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Tổ công tác đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Nhóm công tác này có nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng toàn cầu, kịp thời đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho Việt Nam.
Tổ công tác cũng sẽ đề xuất cơ chế, chính sách linh hoạt nhằm giúp doanh nghiệp chủ động trong hoạt động nhập khẩu dầu khi thị trường thế giới biến động. Khi các cơ chế phù hợp được ban hành, doanh nghiệp tại Việt Nam có thể mở rộng thêm nhiều thị trường để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu dầu Trung Đông.
Theo số liệu từ Bộ Công Thương, tổng mức tiêu thụ xăng dầu tại Việt Nam trong năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn. Trung bình mỗi tháng, thị trường cần khoảng 2,2 đến 2,3 triệu m³/tấn để đáp ứng nhu cầu sản xuất, vận tải và tiêu dùng.
Ngay sau khi tình hình căng thẳng tại Trung Đông xuất hiện, Chính phủ đã nhanh chóng chỉ đạo các bộ, ngành theo dõi sát thị trường nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu. Các địa phương và cơ quan quản lý cũng được giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ để hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Song song với đó, Bộ Công Thương đã xây dựng nhiều phương án điều hành thị trường xăng dầu. Các nhà máy lọc dầu trong nước cùng hệ thống thương nhân đầu mối, doanh nghiệp phân phối và bán lẻ được yêu cầu tăng cường phối hợp nhằm đảm bảo hoạt động cung ứng diễn ra liên tục.
Cơ quan quản lý cũng chỉ đạo các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường tăng cường giám sát, kịp thời xử lý các hành vi vi phạm trong kinh doanh xăng dầu nhằm bảo vệ nguồn cung xăng dầu ổn định cho thị trường Việt Nam.
Một điểm đáng chú ý là Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026 nhằm điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đối với nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Chính sách này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong hoạt động nhập khẩu dầu, đồng thời tăng khả năng đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước.
Theo quy định mới, thuế nhập khẩu đối với xăng động cơ không pha chì và nhiều nguyên liệu pha chế xăng được giảm từ 10% xuống 0%. Một số loại nhiên liệu như diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine cũng được điều chỉnh thuế suất từ 7% xuống 0%.
Ngoài ra, các nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate và p-xylen cũng được giảm thuế từ 3% xuống 0%. Một số hydrocarbon mạch vòng khác được điều chỉnh thuế suất từ 2% xuống 0%, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động nhập khẩu dầu.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 9/3 đến hết ngày 30/4. Trong trường hợp cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế và nguồn cung xăng dầu, cơ quan quản lý có thể đề xuất kéo dài thời gian áp dụng chính sách này.
Với các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thị trường, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu đảm bảo ổn định nguồn cung xăng dầu, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhập khẩu dầu Trung Đông trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động.
