Bộ Công Thương đề xuất dùng quỹ bình ổn giá xăng dầu, chỉ ra rủi ro lớn nhất hiện nay
Trước nguy cơ thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, Nguyễn Sinh Nhật Tân, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho biết Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá xăng dầu trong nước. Trong đó, Bộ đề xuất sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và kiến nghị giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu để giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Theo Bộ Công Thương, căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang, làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu. Những ngày gần đây, Iran đã phong tỏa Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới.
Từ đầu năm đến nay, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 20% và có nguy cơ tăng mạnh lên mức 120–140 USD mỗi thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Nhiều chuyên gia nhận định khu vực châu Á, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, sẽ chịu tác động đáng kể do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.
Tại Việt Nam, năm 2025 tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương khoảng 2,2–2,3 triệu m³/tấn mỗi tháng. Dù có hai nhà máy lọc dầu lớn là Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn và Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nguồn cung trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Vì vậy, nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương có thể xảy ra nếu thị trường thế giới tiếp tục biến động mạnh.
Ngay khi căng thẳng leo thang, Chính phủ và Bộ Công Thương đã yêu cầu các bộ, ngành xây dựng phương án ứng phó. Ngày 4/3, Phạm Minh Chính đã ký quyết định thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm tổ trưởng, với nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường và báo cáo hằng ngày.
Bộ Công Thương cũng chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và hệ thống phân phối – từ thương nhân đầu mối, doanh nghiệp phân phối đến các cửa hàng bán lẻ – duy trì hoạt động liên tục, đồng thời chủ động tìm kiếm nguồn nhập khẩu mới để bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước. Các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong kinh doanh xăng dầu.
Trong khi đó, giá nhiên liệu tại nhiều nước trong khu vực đã tăng mạnh. Tại Lào, giá diesel tăng tới 33%, xăng thường lên 27.070 kíp mỗi lít và xăng cao cấp khoảng 31.570 kíp mỗi lít. Ở Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 khoảng 30,55 baht mỗi lít. Còn tại Singapore, giá xăng RON95 tiếp tục duy trì ở mức cao nhất khu vực, khoảng 3,05 SGD mỗi lít.
Theo Bộ Công Thương, rủi ro lớn nhất hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nếu việc phong tỏa kéo dài, giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 120–140 USD mỗi thùng. Một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản và Thái Lan đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, trong khi nhiều nước trong khu vực kêu gọi người dân tiết kiệm xăng dầu và sử dụng các phương tiện thay thế.
Bộ Công Thương cho biết đã liên tục ban hành các văn bản yêu cầu hệ thống phân phối xăng dầu trên cả nước duy trì hoạt động bán hàng liên tục, bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Đồng thời, cơ quan này đang nghiên cứu sửa đổi các cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Cơ quan quản lý cũng khuyến cáo người dân và doanh nghiệp không mua tích trữ xăng dầu, tránh gây mất cân đối cung cầu cục bộ. Các hành vi đầu cơ, găm hàng trái phép sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định. Khi phát hiện cửa hàng xăng dầu ngừng bán không có lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân có thể phản ánh tới Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước qua đường dây nóng 1900 888 655 hoặc Chi cục Quản lý thị trường tại địa phương.
Trước nguy cơ biến động nguồn cung, Bộ Công Thương cũng khuyến nghị người dân sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, duy trì áp suất lốp đúng tiêu chuẩn và tắt máy khi dừng đỗ lâu có thể giúp giảm khoảng 10–15% lượng nhiên liệu tiêu hao.
Đối với doanh nghiệp, cơ quan quản lý khuyến nghị xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất và vận tải, tối ưu hóa logistics, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng và từng bước chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, việc sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả được xem là giải pháp thiết thực góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
