Vụ cháy xe khách Đồng Nai khiến 7 người thiệt mạng: Vì sao xe chỉ có 1 cửa, lối thoát hiểm nằm ở đâu?
Vụ cháy xe khách giường nằm trên quốc lộ 1 qua TP Đồng Nai khiến nhiều người đặt câu hỏi vì sao loại phương tiện này chỉ có một cửa lên xuống, trong khi xe buýt thường được thiết kế hai hoặc ba cửa để hành khách thoát ra dễ dàng khi xảy ra sự cố.
Xe khách giường nằm có cửa thoát hiểm ở đâu?
Khoảng 2h30 ngày 21/7, xe khách giường nằm biển kiểm soát 50E-447.02 lưu thông trên quốc lộ 1 theo hướng Đồng Nai - TPHCM. Khi đến địa phận xã Hưng Thịnh, TP Đồng Nai, phương tiện va chạm với hộ lan bên phải đường. Cú va chạm khiến hộ lan đâm xuyên vào gầm xe, làm động cơ ngừng hoạt động và ngọn lửa nhanh chóng bùng phát từ phần đầu xe. Vụ việc khiến 7 người thiệt mạng, trong đó có 3 trẻ em, cùng 6 người bị thương.
Sau tai nạn, nhiều ý kiến băn khoăn về việc xe khách giường nằm chỉ có một cửa lên xuống, trong khi xe buýt lại được bố trí nhiều cửa.
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Trần Quốc Hoan, Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V (Hà Nội), cho biết việc xe khách giường nằm chỉ có một cửa không phải do cắt giảm trang bị mà xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật của dòng xe vận tải hành khách đường dài.
Theo ông Hoan, xe buýt hoạt động chủ yếu trong đô thị, thường xuyên dừng đón và trả khách nên cần nhiều cửa để rút ngắn thời gian lên xuống và giảm ùn tắc. Ngược lại, xe khách giường nằm vận hành trên các tuyến đường dài và cao tốc với tốc độ cao, vì vậy thân xe phải được thiết kế cân đối để bảo đảm khả năng chịu lực và phân bổ tải trọng ổn định.
Nếu bố trí thêm một cửa lớn ở phía đối diện, kết cấu chịu lực của thân xe sẽ bị thay đổi, đồng thời không gian dành cho bậc lên xuống cũng làm mất từ hai đến ba vị trí giường nằm, ảnh hưởng đến thiết kế tiêu chuẩn. Chính vì vậy, phần lớn xe khách giường nằm trên thế giới chỉ bố trí một cửa lên xuống ở phía trước, bên phụ lái.
Tuy nhiên, ông Trần Quốc Hoan nhấn mạnh việc chỉ có một cửa chính không đồng nghĩa xe chỉ có một lối thoát hiểm. Trên xe khách giường nằm, các ô kính lớn dọc hai bên thân xe đều được thiết kế làm cửa thoát hiểm khẩn cấp. Tại các vị trí này đều có ký hiệu nhận biết và được trang bị búa chuyên dụng để hành khách sử dụng khi cửa chính không thể mở.
Ông cũng lưu ý nhiều người lầm tưởng chỉ cần đập một lần là kính sẽ vỡ hoàn toàn. Trên thực tế, xe khách sử dụng kính an toàn hai lớp có khả năng chịu lực lớn nhằm hạn chế vỡ vụn khi xảy ra va chạm.
Theo vị Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V, sau cú đập đầu tiên bằng búa thoát hiểm, mặt kính thường chỉ xuất hiện các vết rạn. Hành khách cần tiếp tục đập nhiều lần để mở rộng các vết nứt, tạo khoảng trống đủ lớn để thoát ra ngoài. Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người cần phối hợp phá kính thay vì dồn về cửa chính hoặc chen lấn trong hoảng loạn.
Ba nhóm đối tượng cần được trang bị kỹ năng thoát nạn
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), cho rằng nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa để không xảy ra cháy nổ trên xe.
Theo ông Minh, các doanh nghiệp vận tải cần quản lý chặt chẽ sức khỏe tài xế, bảo đảm lái xe được nghỉ ngơi đầy đủ trước khi điều khiển phương tiện, đặc biệt với các chuyến chạy ban đêm. Đồng thời, phương tiện phải được bảo dưỡng định kỳ nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh sự cố.
Bên cạnh việc phòng ngừa, ông Minh cho rằng doanh nghiệp vận tải, lái xe và hành khách đều cần được trang bị kỹ năng xử lý khi xảy ra cháy nổ.
Đối với doanh nghiệp vận tải, cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, động cơ và hệ thống nhiên liệu; tuyệt đối không tự ý lắp thêm các thiết bị điện ngoài thiết kế. Xe phải được trang bị đầy đủ bình chữa cháy, búa thoát hiểm còn sử dụng tốt và đặt ở vị trí dễ quan sát. Ngoài ra, doanh nghiệp không được vận chuyển hàng hóa dễ cháy nổ trong khoang hành khách hoặc khoang hành lý, đồng thời cần tổ chức tập huấn định kỳ cho lái xe và phụ xe về kỹ năng xử lý sự cố.
Với lái xe và phụ xe, khi phát hiện khói, mùi khét hoặc có dấu hiệu cháy, cần nhanh chóng đưa xe vào vị trí an toàn, tắt động cơ, mở tất cả các cửa có thể mở, hướng dẫn hành khách rời khỏi xe, sử dụng bình chữa cháy nếu đám cháy mới phát sinh và đồng thời gọi lực lượng cứu hỏa.
Trong khi đó, hành khách cần chủ động quan sát vị trí bình chữa cháy, búa phá kính và các cửa thoát hiểm ngay khi lên xe. Nếu xảy ra cháy, cần dùng khăn hoặc quần áo thấm nước che kín mũi và miệng, cúi thấp người để hạn chế hít phải khói độc.
Trong trường hợp cửa chính bị kẹt hoặc khu vực đầu xe đang bốc cháy, hành khách phải nhanh chóng sử dụng búa chuyên dụng đập vào các ô kính được đánh dấu là cửa thoát hiểm, không mang theo hành lý cồng kềnh và sau khi thoát ra ngoài phải di chuyển ra xa hiện trường để tránh nguy cơ cháy nổ tiếp theo.
Cần hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm trước mỗi chuyến xe
Theo ông Trần Hữu Minh, một trong những hạn chế hiện nay là hành khách đi xe khách đường dài hầu như không được hướng dẫn các kỹ năng thoát hiểm trước khi xe xuất bến.
Ông cho rằng trong lĩnh vực hàng không, hành khách luôn được phổ biến các quy trình an toàn trước mỗi chuyến bay, nhưng điều này lại chưa trở thành quy định phổ biến đối với vận tải hành khách đường bộ. Vì vậy, cần nghiên cứu quy định bắt buộc nhà xe hướng dẫn hành khách về vị trí cửa thoát hiểm, búa phá kính cũng như các kỹ năng xử lý khi có sự cố trước khi khởi hành.
Cùng quan điểm, nhiều chuyên gia đăng kiểm cho rằng không ít hành khách vẫn có tâm lý chủ quan, ít chú ý đến vị trí búa thoát hiểm hoặc cách sử dụng khi lên xe. Ngay cả một số lái xe cũng chủ yếu được đào tạo về kỹ năng điều khiển phương tiện mà chưa được trang bị đầy đủ kiến thức xử lý các tình huống khẩn cấp.
Theo các chuyên gia, bên cạnh việc rà soát lại các quy chuẩn an toàn đối với xe khách giường nằm, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra tình trạng hoạt động của búa thoát hiểm và hệ thống kính thoát hiểm trên phương tiện. Đồng thời, các doanh nghiệp vận tải nên xây dựng quy trình hướng dẫn an toàn ngắn gọn trước mỗi chuyến xe để hành khách nắm được vị trí búa phá kính, cách sử dụng và phối hợp thoát nạn khi có sự cố.
