Vị ‘tà y’ chữa bệnh ‘bất lực’ đầu tiên ở Việt Nam: Bị Chu Văn An ghét cay ghét đắng, cuối đời nhục nhã
Những năm cuối triều Nhà Trần, khi cung cấm chìm trong tửu sắc và triều chính rơi vào tay gian thần, cái tên Trâu Canh xuất hiện như một nhân vật đầy bí ẩn và ám ảnh.
Từ một ngự y nổi danh vì cứu mạng hoàng tử, Trâu Canh dần trở thành nhân vật gắn với những bài thuốc kỳ dị, những lời đồn về tà thuật phòng the và cả sự suy đồi của hoàng cung. Cuối cùng, ông bị xem là một trong những gian thần khiến đại nho Chu Văn An phải dâng “Thất trảm sớ” nổi tiếng để xin chém đầu nhằm cứu vãn triều cương.
Theo ghi chép trong Đại Việt sử ký toàn thư, Trâu Canh là con trai của Trâu Tôn – một thầy thuốc người phương Bắc từng theo quân Nguyên sang Đại Việt. Sau thất bại của quân xâm lược, Trâu Tôn ở lại nước Nam và nhờ tài chữa bệnh mà được các vương hầu trọng dụng.
Sinh ra trong gia đình có truyền thống y thuật, Trâu Canh sớm nổi danh nhờ tài châm cứu và bốc thuốc. Bước ngoặt lớn nhất đời ông đến từ một lần hoàng tử nhỏ bị đuối nước khi dạo chơi ở hồ Tây.
Khi các ngự y trong triều đều bất lực, Trâu Canh được triệu vào chữa trị. Ông dùng kim châm cứu để cứu sống vị hoàng tử, nhưng đồng thời cũng đưa ra lời cảnh báo rằng nhà vua sau này có thể mắc chứng liệt dương.
Vị hoàng tử năm ấy sau này chính là Trần Dụ Tông.
Sau khi Trần Minh Tông qua đời, Trần Dụ Tông ngày càng chìm trong hưởng lạc. Vua cho xây dựng cung điện xa hoa, ngày đêm yến tiệc, mê tửu sắc và các trò tiêu khiển.
Chính trong bối cảnh ấy, Trâu Canh trở thành người được nhà vua đặc biệt sủng tín.
Theo một số ghi chép trong dã sử và truyền thuyết dân gian, để chữa chứng bệnh khó nói của vua, Trâu Canh từng đưa ra những phương thuốc bị xem là quái dị và phản luân thường.
Có giai thoại kể rằng ông khuyên vua dùng mật của trẻ nhỏ hòa thuốc và thậm chí phải quan hệ với người thân ruột thịt mới có thể “phục hồi dương khí”. Người bị kéo vào câu chuyện gây ám ảnh ấy được cho là Công chúa Thiên Ninh – chị ruột của nhà vua.
Dù nhiều chi tiết đến nay vẫn gây tranh cãi và khó kiểm chứng hoàn toàn, hình ảnh Trâu Canh trong sử sách và dân gian từ đó gắn liền với những câu chuyện tà thuật, mê tín và sự bại hoại trong cung cấm.
Theo tiểu thuyết lịch sử Vương triều sụp đổ của nhà văn Hoàng Quốc Hải, Trâu Canh còn bị xem là một trong bảy gian thần xuất hiện trong bản “Thất trảm sớ” do Chu Văn An dâng lên vua.
Trong mắt vị đại nho, Trâu Canh không chỉ là một ngự y thất đức mà còn là biểu tượng cho sự suy đồi đạo lý nơi hoàng cung.
Tuy nhiên, bản sớ xin chém bảy gian thần cuối cùng không được chấp thuận. Chu Văn An sau đó cáo quan về ở ẩn tại núi Phượng Hoàng, còn triều Trần tiếp tục trượt dài trong khủng hoảng.
Về cuối đời, Trâu Canh cũng không tránh khỏi bi kịch. Sử chép rằng ông từng bị phát hiện tư thông với cung nữ. Sau này, con trai ông cũng vướng bê bối tương tự khiến cả gia tộc thất sủng.
Người từng được tung hô là “thần y” cuối cùng bị đuổi khỏi kinh thành, tài sản bị tịch thu, sống cảnh sa sút.
Không lâu sau thời Trần Dụ Tông, triều Trần bước vào giai đoạn suy tàn nhanh chóng. Nội bộ phân hóa, kinh tế kiệt quệ, quyền thần thao túng triều chính. Vương triều từng ba lần đánh bại quân Nguyên Mông hùng mạnh cuối cùng cũng đi đến hồi kết sau hơn 170 năm tồn tại.
