Sau hơn một tháng đối đầu quân sự quyết liệt với Iran, Mỹ được cho là đang phải chi số tiền khổng lồ mỗi ngày cho chiến dịch quân sự này. Các chuyên gia quốc phòng đưa ra nhiều ước tính khác nhau về tổng chi phí cũng như mức độ thiệt hại của Washington, đồng thời cảnh báo những tác động dài hạn có thể xảy ra.
Theo tờ Financial Times, cuộc xung đột hiện khiến Mỹ tiêu tốn hàng trăm triệu USD mỗi ngày, trong đó khoảng 10% dành cho việc khắc phục hoặc thay thế các thiết bị quân sự bị phá hủy trong giao tranh.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng tổn thất về nhân lực và trang bị của Mỹ vẫn được xem là tương đối hạn chế nếu so với những cuộc chiến có sự cân bằng sức mạnh tương đương. Tuy nhiên, việc một số hệ thống radar giá trị cao bị phá hủy đã làm gia tăng nguy cơ tổn thương cho Washington trong các kịch bản xung đột trong tương lai.
Tính từ ngày 28/2 đến nay, các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của Mỹ đã khiến 13 binh sĩ thiệt mạng và hơn 300 người bị thương.
.png)
Chiến dịch quân sự khiến Mỹ tiêu tốn nửa tỷ USD mỗi ngày?
Elaine McCusker - nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) và từng giữ vị trí quan chức ngân sách cấp cao của Lầu Năm Góc - ước tính rằng trong 5 tuần kể từ khi Tổng thống Donald Trump ra lệnh tấn công Iran vào cuối tháng 2, chi phí chiến dịch có thể dao động từ 22,3 đến 31 tỷ USD.
Con số này bao gồm cả việc triển khai thêm lực lượng và trang thiết bị tới Trung Đông từ cuối năm trước, song chưa tính đầy đủ các thiệt hại trên chiến trường - yếu tố chỉ có thể được xác định rõ ràng khi cuộc xung đột kết thúc.
.png)
Trong tổng chi phí trên, khoảng 2,1 - 3,6 tỷ USD được dành cho việc khắc phục thiệt hại chiến đấu và thay thế thiết bị. Khoản chi lớn hơn bao gồm việc sửa chữa tàu sân bay USS Gerald R. Ford sau sự cố cháy ở khu vực giặt là, cùng việc khắc phục hệ thống cảnh báo tên lửa đạn đạo tại Qatar bị máy bay không người lái tấn công.
Bà McCusker cho biết một số thiết bị có thể được sửa chữa chỉ trong vài ngày, nhưng nhiều hệ thống bị phá hủy hoàn toàn có thể mất nhiều năm để chế tạo và thay thế. Bà cũng cảnh báo rằng cuộc chiến có thể khiến chuỗi cung ứng vật liệu và linh kiện quan trọng phục vụ quốc phòng trở nên căng thẳng hơn.
Các phân tích cho thấy Iran dường như tập trung nhắm vào các hệ thống radar, liên lạc tại căn cứ Mỹ ở Trung Đông cũng như các máy bay tiếp dầu - yếu tố quan trọng giúp chiến đấu cơ Mỹ thực hiện các cuộc tấn công tầm xa.
Mark Cancian, cố vấn quốc phòng cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch này đang khiến Mỹ tiêu tốn khoảng 500 triệu USD mỗi ngày.
Danh sách ngày càng dài các thiết bị quân sự hiện đại bị tấn công đã khiến nhiều nhà phân tích và cựu quan chức lo ngại rằng Mỹ đang phải dàn trải nguồn lực vào những mục tiêu chưa thực sự tối ưu.
Hiện Lầu Năm Góc đã đề nghị Quốc hội Mỹ phê duyệt thêm 200 tỷ USD để trang trải chi phí cho các hoạt động quân sự liên quan đến Iran.
Theo CSIS, chỉ trong 6 ngày đầu giao tranh, Mỹ đã chịu thiệt hại ít nhất 1,4 tỷ USD do tổn thất chiến đấu và hư hại cơ sở hạ tầng. Sau giai đoạn đầu, số lượng tên lửa Iran phóng đi có dấu hiệu giảm xuống.
.png)
Ông Cancian cho biết chi phí thực tế có thể còn cao hơn đáng kể, tùy thuộc vào các loại thiết bị hiện diện tại những căn cứ bị tấn công.
Theo ông, chi phí để thay thế chiếc máy bay cảnh báo sớm trên không Boeing E-3 Sentry bị hư hại nghiêm trọng tại căn cứ Prince Sultan gần Riyadh (Ả Rập Xê út) có thể vượt quá 700 triệu USD. Bên cạnh E-3, các chuyên gia phân tích cũng nhận định hai hệ thống radar đặt tại Jordan và Qatar là những khí tài quan trọng nhất bị thiệt hại trong các cuộc tấn công.
Những hệ lụy dài hạn
Một trong những tổn thất đáng chú ý là radar AN/TPY-2 - thành phần quan trọng của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD - bị phá hủy tại một căn cứ ở Jordan.
Một hệ thống radar AN/TPY-2 khác đặt tại Ả Rập Xê Út cũng bị tấn công, nhưng mức độ hư hại chưa được xác định. Chi phí thay thế mỗi hệ thống radar này vào khoảng 485 triệu USD và tập đoàn Raytheon cần gần 3 năm để sản xuất một đơn vị mới.
Theo Tom Karako, giám đốc dự án phòng thủ tên lửa của CSIS, đây là loại radar cực kỳ quan trọng và hiếm, đóng vai trò then chốt trong việc giúp Mỹ phát hiện và đánh chặn tên lửa đạn đạo.
Ông nhấn mạnh việc sửa chữa hoặc thay thế những hệ thống này sẽ được ưu tiên hàng đầu vì không thể sử dụng các loại radar thông thường để thay thế.
Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định Iran đã đạt được hiệu quả nhất định khi tập trung tấn công vào các mục tiêu cố định như máy bay đậu trên đường băng hoặc các công trình tại căn cứ quân sự.
Các cuộc tấn công nhằm vào mạng lưới radar cũng khiến khả năng phát hiện và đánh chặn tên lửa của Mỹ suy giảm.
Sam Lair, nhà nghiên cứu tại Trung tâm James Martin về Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân, cho rằng việc mất các hệ thống radar khiến Mỹ giảm bớt khả năng phản ứng hiệu quả trước các cuộc tấn công tên lửa.
Tuy nhiên, ông cũng nhận định mức độ thiệt hại tổng thể của các căn cứ Mỹ vẫn nằm trong phạm vi dự kiến, thậm chí thấp hơn so với năng lực tên lửa và UAV mà Iran sở hữu.
Trong các cuộc giao tranh, Iran được cho là đã bắn hạ hơn 10 máy bay không người lái MQ-9 Reaper và một tiêm kích F-15E tại khu vực miền núi phía tây nam.
.png)
Hai thành viên phi hành đoàn của chiếc F-15E đã được Mỹ giải cứu sau chiến dịch tìm kiếm - cứu nạn. Trong quá trình hỗ trợ, một máy bay cường kích A-10 Warthog cũng bị trúng hỏa lực và rơi.
Truyền thông Mỹ cho biết hai máy bay vận tải C-130 Hercules đã bị chính quân đội Mỹ phá hủy trên mặt đất trong quá trình chiến dịch. Trong khi đó, phía Iran tuyên bố bắn hạ hai trực thăng Blackhawk và 2 máy bay C-130 tại miền nam Isfahan.
Theo ông Cancian, thiệt hại của Mỹ trong vài tuần qua có phần lớn hơn so với các chiến dịch gần đây, nhưng nếu đặt trong bối cảnh chiến tranh nói chung thì mức độ này vẫn chưa phải quá nghiêm trọng.
.png)
Ở giai đoạn đầu của cuộc xung đột, 3 tiêm kích F-15E cũng bị bắn rơi do nhầm lẫn trong không phận Kuwait, trong khi một máy bay tiếp dầu KC-135 rơi tại Iraq. Giá trị mỗi chiếc F-15E vào khoảng 100 triệu USD, còn KC-135 có giá gần 160 triệu USD.
Chi phí bảo dưỡng các tàu chiến và máy bay cũng được dự báo tăng lên khi chiến sự kéo dài. AEI ước tính việc sửa chữa các tàu bị chậm lịch bảo dưỡng có thể tiêu tốn khoảng 75 triệu USD.
Theo các nhà phân tích, điều đáng lo ngại nhất là việc Mỹ đang dần tiêu hao những khí tài quan trọng và nguồn dự trữ vũ khí cần thiết để đối phó với các đối thủ tiềm tàng khác trong tương lai, trong khi nhiều loại trang bị không thể được thay thế nhanh chóng.
