Tổng thống Donald Trump được cho là đã sử dụng khả năng cắt giảm hỗ trợ quân sự cho Ukraina như một đòn bẩy nhằm gây sức ép với các đồng minh trong NATO, yêu cầu họ tham gia hỗ trợ Mỹ giải quyết tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz.
Theo thông tin từ Financial Times, nhà lãnh đạo Mỹ đã cảnh báo rằng Mỹ có thể ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraina thông qua chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraina (PURL) nếu các quốc gia NATO không tham gia hỗ trợ khôi phục hoạt động vận tải tại tuyến hàng hải chiến lược này.
.png)
Trước sức ép từ Mỹ, nhiều quốc gia đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19/3, cam kết bảo đảm tự do lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz. Ban đầu, danh sách các nước tham gia gồm Anh, Italy, Hà Lan, Pháp, Đức và Nhật Bản, sau đó mở rộng lên khoảng 35 quốc gia.
Dự kiến vào ngày 2/4, Anh sẽ chủ trì cuộc họp với khoảng 35 nước này để bàn về các biện pháp khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Mỹ lại không có tên trong danh sách tham dự cuộc họp.
Nguồn tin cho biết Mark Rutte, Tổng Thư ký NATO, là người thúc đẩy mạnh mẽ việc đưa ra tuyên bố chung sau khi Tổng thống Trump phát tín hiệu có thể rút khỏi cơ chế PURL và giảm mức độ cam kết với Ukraina. Một nguồn tin cho hay văn bản này được soạn thảo khá gấp rút, khiến một số quốc gia khác chỉ có thể tham gia sau đó do không kịp mời ngay từ đầu.
Tình hình căng thẳng diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang kể từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Đáp lại, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã triển khai các đợt phản công quy mô lớn.
Sau đó, Iran đã siết chặt hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz đối với các tàu có liên quan đến Mỹ và các quốc gia ủng hộ chiến dịch quân sự. Động thái này khiến tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới rơi vào trạng thái căng thẳng, khi một số tàu chở dầu bị tấn công trong lúc di chuyển qua khu vực mà chưa được phía Iran cho phép. Hiện có khoảng 1.000 tàu đang bị mắc kẹt tại khu vực này.
Sáng 2/4 theo giờ Việt Nam, Tổng thống Donald Trump đã có bài phát biểu trước toàn quốc liên quan đến cuộc xung đột với Iran. Ông cho rằng chiến sự “đang tiến gần đến hồi kết”, nhưng dự báo giao tranh có thể kéo dài thêm 2 - 3 tuần.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định lực lượng Hải quân và Không quân của Iran đã bị tiêu diệt. Theo ông, kho tên lửa của Tehran gần như đã cạn kiệt hoặc bị đánh bại, đồng thời Mỹ đã khiến quân đội Iran tê liệt và ngăn chặn nước này phát triển vũ khí hạt nhân.
