Trước quan điểm cho rằng việc xây dựng hệ thống kho dự trữ xăng dầu độc lập sẽ tiêu tốn nhiều chi phí, đại biểu Quốc hội Đặng Ngọc Huy cho rằng cái giá phải trả khi thiếu nguồn dự trữ còn lớn hơn rất nhiều.
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội sáng 10/4, ông Đặng Ngọc Huy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu - đề cập đến một “khoảng trống” quan trọng trong chiến lược phát triển, đó là sự thiếu vững chắc của hệ thống dự trữ xăng dầu quốc gia. Theo ông, nếu vấn đề này không sớm được giải quyết, những thành quả tăng trưởng kinh tế có thể đối mặt với nhiều rủi ro.
Theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng mức dự trữ xăng dầu tương đương khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng vào năm 2030. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn khoảng cách khá lớn so với mục tiêu này.
Đại biểu Huy cho biết lượng dự trữ quốc gia hiện chỉ đáp ứng khoảng 7 - 10 ngày tiêu thụ. Ngay cả khi tính cả nguồn dự trữ thương mại của doanh nghiệp, tổng mức dự phòng cũng chỉ vào khoảng 30 ngày.
.png)
Ông cho rằng với một nền kinh tế có quy mô khoảng 514 tỷ USD, xếp thứ 32 trên thế giới, việc duy trì mức dự trữ năng lượng thấp như vậy là điều đáng lo ngại. Theo ông, việc nâng mức dự trữ từ 30 ngày lên 90 ngày không chỉ là câu chuyện về xây dựng thêm kho bãi, mà còn là bài toán liên quan đến năng lực tự chủ chiến lược của nền kinh tế.
Từ thực tế này, đại biểu đặt câu hỏi vì sao đến nay Việt Nam vẫn chưa hình thành hệ thống kho dự trữ xăng dầu quốc gia độc lập. Hiện tại, lượng xăng dầu dự trữ quốc gia vẫn đang được lưu giữ chung trong các bồn chứa của doanh nghiệp đầu mối, điều mà ông cho rằng chưa phù hợp với nguyên tắc của Luật Dự trữ quốc gia - vốn yêu cầu việc quản lý phải tách biệt, bảo đảm độc lập cả về số lượng lẫn chất lượng.
Một số ý kiến cho rằng xây dựng kho dự trữ riêng sẽ tốn kém, song ông Huy cho rằng cái giá phải trả khi thiếu nguồn dự phòng còn lớn hơn nhiều.
Theo ông, thế giới đang bước vào giai đoạn nhiều biến động nhất trong nhiều thập kỷ qua. Chỉ cần xảy ra sự cố tại các tuyến hàng hải quan trọng hay eo biển chiến lược, nguồn cung xăng dầu có thể bị gián đoạn ngay lập tức, kéo theo giá cả tăng mạnh. Vì vậy, không thể chờ đến khi thiếu hụt mới bắt đầu chuẩn bị. Ông ví việc xây dựng hệ thống kho dự trữ chiến lược giống như mua một “bảo hiểm” cho nền kinh tế.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy bày tỏ sự đồng tình với định hướng của Chính phủ về việc tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trong đó có kế hoạch hình thành hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn nhằm duy trì nguồn cung ổn định trong ít nhất 90 ngày.
Để mục tiêu này sớm trở thành hiện thực, đại biểu tỉnh Quảng Ngãi đề xuất ba giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, cần quyết liệt bố trí nguồn ngân sách cùng cơ chế đặc thù để sớm khởi công hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập, đồng thời tách biệt hoàn toàn kho dự trữ chiến lược với kho thương mại của doanh nghiệp.
Thứ hai, xây dựng lộ trình cụ thể: đến năm 2028 phải đạt mức dự trữ tương đương 60 ngày tiêu thụ, và đến năm 2030 nâng lên 90 ngày như mục tiêu đã đề ra.
Thứ ba, sớm sửa đổi Luật Dự trữ quốc gia cùng các nghị định liên quan nhằm tạo khung pháp lý thuận lợi để huy động nguồn lực xã hội hóa cho việc phát triển hạ tầng kho bãi, nhưng quyền kiểm soát nguồn dự trữ phải thuộc về Nhà nước.
Dẫn kinh nghiệm từ nhiều quốc gia trong lịch sử, ông Huy cho rằng không ít cuộc khủng hoảng xảy ra không phải vì thiếu nguồn lực tài chính, mà do thiếu sự chuẩn bị từ trước. Vì vậy, đầu tư cho hệ thống dự trữ xăng dầu ngay từ bây giờ chính là bước đi quan trọng để bảo đảm ổn định kinh tế và chủ quyền năng lượng của Việt Nam trong tương lai.
