TP.HCM vừa thông qua đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố, đánh dấu bước đi mới nhằm huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và các doanh nghiệp công nghệ.
Theo quyết định được UBND thành phố phê duyệt, quỹ này sẽ đóng vai trò như một nguồn “vốn mồi”, góp phần thu hút thêm dòng tiền từ khu vực tư nhân vào các dự án đổi mới sáng tạo.
.png)
Một điểm khác biệt đáng chú ý của mô hình quỹ là cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”, điều hiếm thấy trong các chương trình sử dụng vốn ngân sách trước đây. Hiệu quả đầu tư sẽ được đánh giá trên toàn bộ danh mục thay vì từng dự án riêng lẻ. Trong một chu kỳ đầu tư, tổng mức thua lỗ cho phép tối đa không vượt quá 50% phần vốn nhà nước, qua đó tạo dư địa cho việc rót vốn vào các lĩnh vực công nghệ có rủi ro cao nhưng tiềm năng tăng trưởng lớn.
Về quy mô tài chính, quỹ dự kiến được thành lập vào năm 2026 với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước đóng góp 200 tỷ đồng, tương đương 40%, còn 300 tỷ đồng đến từ các nhà đầu tư tư nhân. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2035 nâng tổng nguồn vốn của quỹ lên tối thiểu 5.000 tỷ đồng, hướng tới hình thành một quỹ đầu tư mạo hiểm quy mô lớn trong nước.
Nhiều doanh nghiệp và tổ chức đầu tư lớn đã bày tỏ cam kết tham gia với vai trò cổ đông sáng lập, bao gồm Sovico Group, Vingroup, VinaCapital, Becamex IDC, VNG Corporation, CT Group, Hoa Sen Group, Lotte Ventures Vietnam và FPT Corporation.
Sau khi đề án được thông qua, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đang phối hợp với các cơ quan liên quan và nhóm nhà đầu tư sáng lập để hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết. Theo kế hoạch, doanh nghiệp quản lý quỹ có thể được đăng ký thành lập ngay trong tháng 3/2026. Khi chính thức vận hành, quỹ được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn lực tài chính quan trọng hỗ trợ các startup công nghệ phát triển, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của TP.HCM như một trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu trong khu vực.
Trong nhiều năm, TP.HCM luôn được xem là đầu tàu của phong trào khởi nghiệp tại Việt Nam, nơi quy tụ khoảng một nửa số startup trên cả nước. Dù vậy, hệ sinh thái này vẫn tồn tại một điểm nghẽn đáng chú ý: nguồn vốn đầu tư mạo hiểm trong nước còn khá hạn chế, buộc nhiều doanh nghiệp công nghệ phải tìm đến các quỹ ngoại để huy động tài chính. Bên cạnh đó, những quỹ hỗ trợ từ phía Nhà nước hiện nay vẫn mang nặng tính quản lý hành chính và chưa thực sự vận hành theo cơ chế thị trường với mức độ chấp nhận rủi ro cao. Trong bối cảnh đó, việc hình thành một quỹ đầu tư mạo hiểm do thành phố khởi xướng được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống còn thiếu trong hệ thống vốn dành cho các startup.
Theo kế hoạch, quỹ sẽ được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần với tên gọi Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM. Cấu trúc này cho phép phân định rõ ràng giữa quyền sở hữu của các cổ đông, bao gồm Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân, với quyền quản lý, điều hành do đội ngũ chuyên gia đầu tư đảm nhiệm.
Mô hình quỹ được xây dựng theo cơ chế hợp tác công - tư, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn dẫn dắt để kích hoạt dòng tiền từ doanh nghiệp và các định chế tài chính. Nhờ vậy, các quyết định đầu tư vẫn tuân theo nguyên tắc thị trường, đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn lực của khu vực tư nhân.
Trong giai đoạn 2026 - 2035, quỹ dự kiến sẽ rót vốn vào từ 50 đến 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp khoa học - công nghệ, đồng thời hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm hoặc công nghệ mới. Thành phố cũng kỳ vọng từ nguồn vốn này sẽ xuất hiện tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có thể niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc tham gia các thương vụ mua bán - sáp nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, quỹ còn hướng tới mục tiêu tạo hiệu ứng lan tỏa về vốn. Theo tính toán, mỗi 1 đồng vốn Nhà nước có thể kéo theo 2 - 3 đồng vốn từ khu vực tư nhân, giúp nguồn lực xã hội chiếm hơn 60% tổng quy mô quỹ. Xa hơn, TP.HCM kỳ vọng khu vực kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ cao sẽ đóng góp 20 - 25% GRDP của thành phố vào năm 2030.
Các lĩnh vực được ưu tiên đầu tư bao gồm công nghệ số như AI, Big Data, Blockchain; công nghiệp vi mạch bán dẫn; công nghệ sinh học và y tế kỹ thuật cao; vật liệu mới; năng lượng tái tạo; cũng như các giải pháp tự động hóa và robot. Đối tượng nhận vốn là các startup sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ hoặc những dự án ươm tạo đã có nguyên mẫu công nghệ hoặc sở hữu bằng sáng chế.
