Tỷ phú Phạm Nhật Vượng nhập cuộc ngành thép, Hòa Phát còn giữ được 'ngôi vương'?
Trong bối cảnh đầu tư công tăng tốc, thị trường bất động sản dần hồi phục và đặc biệt là kế hoạch phát triển ngành đường sắt quy mô hàng trăm tỷ USD, ngành thép Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn tăng trưởng được đánh giá là đầy tiềm năng. Tuy nhiên, cơ hội càng lớn thì áp lực cạnh tranh càng gia tăng, nhất là khi những “tay chơi” mới bắt đầu xuất hiện.
Ngày 9/2, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn ký ban hành Quyết định 261 phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Theo định hướng này, ngành thép không chỉ tập trung vào tăng sản lượng mà còn phải chuyển dịch sang các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và từng bước mở rộng xuất khẩu.
Mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là đáp ứng 80 - 85% nhu cầu nội địa. Sản lượng thép thô dự kiến đạt 25 - 26 triệu tấn mỗi năm, tăng trưởng 7 - 8%/năm; thép thành phẩm đạt 32 - 33 triệu tấn, tăng 5,5-6,5%/năm. Tiêu thụ bình quân đầu người được kỳ vọng đạt 270 - 280 kg/năm.
Giai đoạn 2030-2035, mức tự chủ thị trường nội địa sẽ nâng lên 85 - 90%. Trọng tâm lúc này là các sản phẩm phục vụ công nghiệp hỗ trợ như ô tô, đóng tàu, cơ khí chế tạo và năng lượng. Đáng chú ý, Chính phủ đặt mục tiêu làm chủ công nghệ sản xuất thép thanh ray - yếu tố then chốt cho các dự án đường sắt tốc độ cao trong tương lai.
Trước đây, thị trường gần như được định hình rõ ràng: Tập đoàn Hòa Phát dẫn đầu mảng thép xây dựng; trong khi Hoa Sen Group, Thép Nam Kim và Tôn Đông Á chia nhau thị phần tôn mạ. Tuy nhiên, thế cân bằng này đang đối diện nguy cơ bị phá vỡ.
Sau giai đoạn khó khăn, Pomina - từng nắm khoảng 30% thị phần thép xây dựng - phát tín hiệu quay lại thị trường với sự hậu thuẫn từ tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Việc hợp tác với Vingroup được xem là bước ngoặt khi Pomina được hỗ trợ vay vốn lưu động trong 2 năm với lãi suất 0%, đồng thời trở thành nhà cung cấp ưu tiên cho hệ sinh thái tập đoàn.
Không dừng lại ở đó, Vingroup còn khởi động dự án Nhà máy thép VinMetal tại Vũng Áng với công suất dự kiến 20 triệu tấn/năm. Nhà máy tập trung vào các sản phẩm chất lượng cao như thép cán nóng (HRC), thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng - phân khúc mà Việt Nam lâu nay phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc.
Theo giới chuyên môn, nếu VinMetal vận hành đúng kế hoạch, thị trường thép chất lượng cao trong nước sẽ thay đổi đáng kể, tạo áp lực trực tiếp lên các doanh nghiệp đầu ngành, nhất là Hòa Phát.
.png)
Không đứng ngoài cuộc chơi, tháng 12/2025, Hòa Phát khởi công dự án Nhà máy Sản xuất Ray và Thép đặc biệt Dung Quất với vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng. Dự án này đánh dấu bước chuyển từ thép xây dựng truyền thống sang các sản phẩm kỹ thuật cao, bao gồm thép ray phục vụ hạ tầng chiến lược.
Động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh sắp tới không chỉ dừng ở sản lượng mà sẽ xoay quanh năng lực công nghệ và khả năng chiếm lĩnh phân khúc giá trị cao.
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), năm 2025 sản lượng thép thô đạt 24,7 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ - mức cao nhất trong 5 năm, vượt cả đỉnh năm 2020.
Tuy nhiên, lợi nhuận giữa các doanh nghiệp lại diễn biến trái chiều. Hòa Phát hưởng lợi từ nhu cầu thép xây dựng và HRC tăng, ghi nhận lợi nhuận sau thuế 15.515 tỷ đồng, tăng 29% so với năm trước.
Ngược lại, nhóm tôn mạ gặp nhiều khó khăn. Hoa Sen báo lợi nhuận quý I niên độ 2025 - 2026 chỉ còn 62 tỷ đồng, giảm 63% và là mức thấp nhất trong 5 quý gần đây. Thép Nam Kim lỗ 9,34 tỷ đồng trong quý IV/2025; lũy kế cả năm chỉ đạt 197 tỷ đồng, giảm 57% và không hoàn thành kế hoạch. Tôn Đông Á cũng ghi nhận doanh thu giảm 20%, lợi nhuận sau thuế giảm hơn 20% so với năm 2024.
Nguyên nhân đến từ nhu cầu xây dựng chững lại do thời tiết bất lợi, xuất khẩu chịu áp lực cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn, cùng những bất ổn địa chính trị như xung đột Nga - Ukraine. Bên cạnh đó, lo ngại về khả năng áp thuế HRC khổ lớn cũng làm gia tăng chi phí đầu vào của nhóm tôn mạ.
Giới phân tích nhận định, khi đầu tư công và bất động sản phục hồi, nhu cầu thép có thể tiếp tục tăng trong năm 2026. Tuy nhiên, lợi ích sẽ tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp thượng nguồn có khả năng sản xuất thép chất lượng cao và tự chủ nguyên liệu.
Trong bối cảnh đó, những cái tên như Hòa Phát, Pomina hay VinMetal được dự báo sẽ hưởng lợi lớn nhất, mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới của ngành thép - nơi cuộc đua không chỉ là thị phần mà còn là công nghệ và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
