Ngay trong những ngày đầu tháng 2/2026, thị trường tiền tệ chứng kiến cú tăng mạnh của lãi suất liên ngân hàng, phản ánh tình trạng căng thẳng thanh khoản gia tăng rõ rệt trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Diễn biến này buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải liên tục bơm ròng quy mô lớn nhằm ổn định mặt bằng lãi suất. Tuy vậy, giới phân tích cho rằng áp lực vốn khả dụng có thể chưa sớm chấm dứt sau kỳ nghỉ lễ.
Trong hai ngày đầu tháng 2, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm ghi nhận mức bình quân 17%/năm, thậm chí có giao dịch lên tới 21%/năm - mức cao hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây. Diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng tăng đột biến.
.png)
Theo phân tích từ Chứng khoán ACB (ACBS), yếu tố mùa vụ đóng vai trò chủ đạo. Cận Tết, nhu cầu nắm giữ tiền mặt của người dân tăng mạnh, đồng thời doanh nghiệp bước vào giai đoạn cao điểm quyết toán và nộp thuế, khiến dòng tiền rút khỏi hệ thống ngân hàng thương mại gia tăng đáng kể.
Bên cạnh đó, cấu trúc nguồn vốn của hệ thống ngân hàng cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Trong năm 2025, tăng trưởng tín dụng ở mức cao đã khiến hệ thống phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn hỗ trợ từ kênh thị trường mở (OMO) và tiền gửi của Kho bạc Nhà nước, trong khi tốc độ huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế không theo kịp đà cho vay.
ACBS cho rằng việc Ngân hàng Nhà nước chủ động hút ròng OMO trong tháng 1/2026, cùng với động thái tạm dừng đấu thầu tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng quốc doanh, đã làm áp lực thanh khoản dồn nén và bộc lộ rõ vào đầu tháng 2.
Ở góc nhìn khác, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định đợt tăng nóng của lãi suất liên ngân hàng là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, cả thời vụ lẫn cấu trúc dòng tiền.
Trước hết, thời điểm cận Tết Nguyên đán trùng với cao điểm thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp đã tạo áp lực lớn lên dòng tiền trong hệ thống. Khi bước vào giai đoạn quyết toán và hoàn tất các khoản thuế cuối năm, doanh nghiệp phải rút bớt tiền gửi khỏi ngân hàng thương mại, làm nguồn vốn trong hệ thống suy giảm. Đồng thời, người dân cũng tăng cường rút tiền mặt để phục vụ nhu cầu chi tiêu, thanh toán và tích trữ cho dịp lễ, khiến lượng tiền lưu thông ngoài ngân hàng gia tăng đáng kể.
Bên cạnh đó, chính sách thuế mới áp dụng cho hộ kinh doanh từ năm 2026 - với mức doanh thu miễn thuế được nâng lên 500 triệu đồng mỗi năm cùng cơ chế khấu trừ trước khi tính thuế - đã tác động rõ rệt đến thói quen thanh toán. Một số hộ kinh doanh có xu hướng ưu tiên giao dịch bằng tiền mặt nhiều hơn, làm cho lượng tiền nắm giữ ngoài hệ thống ngân hàng tiếp tục tăng và góp phần thu hẹp thanh khoản.
Song song đó, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, tâm lý tích trữ vàng cũng khiến một phần dòng tiền dịch chuyển khỏi tiền gửi ngân hàng. Khi các nguồn vốn này chưa quay trở lại, thanh khoản hệ thống tiếp tục bị thu hẹp.
VCBS lưu ý rằng áp lực vốn thực tế đã xuất hiện từ nửa cuối năm 2025, làm suy giảm “vùng đệm” thanh khoản của một số ngân hàng, đặc biệt là nhóm thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ. Điều này khiến khả năng chống chịu trước cú sốc thanh khoản suy yếu, buộc nhiều đơn vị phải vay mượn trên thị trường liên ngân hàng với chi phí cao hơn.
Trước diễn biến căng thẳng, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai loạt biện pháp hỗ trợ. Chỉ trong hai ngày 2 - 3/2, cơ quan này bơm hơn 160.000 tỷ đồng qua kênh OMO trong ba phiên đấu thầu. Đồng thời, ba phiên hoán đổi USD - VND với tổng quy mô 4 tỷ USD cũng được thực hiện nhằm tăng nguồn cung tiền đồng. Ở chiều ngược lại, Kho bạc Nhà nước quay lại đấu thầu tiền gửi với quy mô trên 160.000 tỷ đồng trong giai đoạn 4 - 9/2, góp phần cải thiện thanh khoản hệ thống.
Theo ACBS, quy mô can thiệp lần này ở mức rất lớn, đẩy số dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước lên trên 500.000 tỷ đồng và khối lượng OMO lưu hành vượt 450.000 tỷ đồng - cao hơn cả đỉnh năm 2025. Nhờ đó, lãi suất liên ngân hàng đã hạ nhiệt phần nào, với lãi suất qua đêm bình quân giảm còn khoảng 9%/năm trong giai đoạn 6 - 9/2.
Dự báo cho nửa đầu năm 2026, ACBS cho rằng áp lực thanh khoản có thể dịu bớt sau Tết khi các yếu tố mùa vụ suy giảm. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất khó quay về mức thấp của năm 2025 do cấu trúc nguồn vốn của hệ thống ngân hàng vẫn chưa thực sự cải thiện so với nhu cầu tín dụng.
Dù vậy, bối cảnh tỷ giá được kỳ vọng thuận lợi hơn có thể tạo thêm dư địa cho Ngân hàng Nhà nước linh hoạt điều hành, bao gồm khả năng mở rộng tăng trưởng tín dụng nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP tối thiểu 10% trong năm nay.
Trong khi đó, VCBS tỏ ra thận trọng hơn khi cho rằng áp lực thanh khoản có thể tiếp diễn trong vài tuần sau Tết do độ trễ trong quá trình tái phân bổ dòng tiền. Lãi suất liên ngân hàng vì thế có thể duy trì ở vùng cao trước khi dần hạ nhiệt khi các công cụ điều tiết phát huy tác dụng và yếu tố thời vụ qua đi.
