Cảnh báo El Nino mạnh nhất 140 năm có thể đảo lộn mùa bão 2026, Việt Nam đối mặt nguy cơ nào?
Một cảnh báo khí tượng quy mô toàn cầu đang thu hút sự chú ý khi các chuyên gia nhận định hiện tượng El Nino trong năm 2026 có thể đạt cường độ cực mạnh, thậm chí nằm trong nhóm mạnh nhất suốt 140 năm qua, kéo theo nguy cơ đảo lộn hoàn toàn quy luật thời tiết, đặc biệt là mùa mưa bão tại nhiều khu vực trên thế giới.
Theo các mô hình dự báo mới nhất, El Nino có khả năng hình thành từ nửa cuối năm 2026 và nhanh chóng gia tăng cường độ, tiệm cận hoặc vượt các giai đoạn lịch sử như 1982–1983, 1997–1998 và 2015–2016 – những thời kỳ từng gây ra hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu.
El Nino là hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo, làm thay đổi hoàn lưu khí quyển và phá vỡ trạng thái cân bằng khí hậu tự nhiên. Khi đạt cường độ mạnh, hiện tượng này có thể gây ra những biến động thời tiết nghiêm trọng như nắng nóng kéo dài, hạn hán diện rộng, thiếu hụt nguồn nước hoặc ngược lại là mưa lớn bất thường tại một số khu vực.
Đáng chú ý, các chuyên gia khí tượng cho rằng El Nino mạnh trong năm 2026 sẽ làm thay đổi đáng kể đường đi, tần suất và cường độ của các cơn bão trên toàn cầu. Trong khi khu vực Đại Tây Dương có xu hướng giảm số lượng bão, thì khu vực Thái Bình Dương – đặc biệt là Tây Bắc Thái Bình Dương – lại có nguy cơ gia tăng bão và áp thấp nhiệt đới, khiến mùa bão trở nên khó dự báo và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn.
Không chỉ dừng lại ở đó, El Nino còn có thể đẩy nền nhiệt toàn cầu lên mức kỷ lục mới, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến nhiệt độ trung bình Trái Đất ngày càng tăng. Sự kết hợp giữa El Nino mạnh và xu hướng ấm lên toàn cầu có thể khiến các hiện tượng cực đoan như sóng nhiệt, cháy rừng, khan hiếm nước và mất mùa nông nghiệp trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và kinh tế của nhiều quốc gia.
Đối với Việt Nam, tác động của El Nino mạnh được dự báo sẽ thể hiện rõ rệt trên nhiều phương diện. Trước hết là tình trạng nắng nóng kéo dài và gay gắt hơn bình thường, đặc biệt tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ trong mùa hè. Nhiệt độ có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, làm gia tăng nhu cầu điện năng và gây áp lực lớn lên hệ thống cung cấp điện. Đồng thời, lượng mưa có xu hướng suy giảm, dẫn đến nguy cơ hạn hán và thiếu nước tại nhiều địa phương, nhất là ở khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ – nơi vốn đã nhạy cảm với biến động khí hậu.
Bên cạnh đó, tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long có thể trở nên nghiêm trọng hơn do dòng chảy từ thượng nguồn suy giảm trong điều kiện El Nino. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn đe dọa nguồn nước sinh hoạt của hàng triệu người dân. Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ cháy rừng tăng cao trong mùa khô khi nhiệt độ tăng và độ ẩm giảm sâu, đặc biệt tại các khu vực rừng ở miền Trung và Tây Nguyên.
Một điểm đáng lưu ý khác là dù tổng lượng mưa giảm, nhưng các hiện tượng mưa cực đoan vẫn có thể xảy ra cục bộ, gây lũ quét và sạt lở đất bất ngờ, khiến công tác phòng chống thiên tai trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, việc gia tăng bão trên Biển Đông trong bối cảnh El Nino mạnh có thể khiến diễn biến bão trở nên phức tạp, khó lường, đòi hỏi các cơ quan chức năng phải theo dõi sát sao và cập nhật liên tục các kịch bản ứng phó.
Trước những nguy cơ trên, các tổ chức khí tượng quốc tế và trong nước khuyến nghị cần chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến của hiện tượng ENSO trong thời gian tới, đồng thời xây dựng các phương án ứng phó linh hoạt nhằm giảm thiểu thiệt hại. Việc nâng cao năng lực dự báo, quản lý tài nguyên nước, điều tiết sản xuất nông nghiệp và tăng cường nhận thức cộng đồng được xem là những giải pháp quan trọng để thích ứng với một trong những hiện tượng khí hậu cực đoan được dự báo có sức ảnh hưởng lớn nhất trong nhiều thập kỷ.
