Giá xăng dầu tăng mạnh đang buộc nhiều nước châu Âu triển khai các gói trợ cấp, giảm thuế và tìm nguồn cung mới để giảm sức ép lên người dân, doanh nghiệp.
Giá nhiên liệu tăng cao đang tạo sức ép đáng kể lên kinh tế châu Âu, buộc nhiều chính phủ phải nhanh chóng đưa ra các biện pháp hỗ trợ. Theo OECD, 7 trong số 10 quốc gia tích cực nhất trong việc ứng phó với tác động của cú sốc năng lượng là thành viên Liên minh châu Âu (EU).
Tổ chức Transport & Environment ước tính người dân EU hiện phải chi thêm khoảng 203 triệu euro, tương đương 231 triệu USD, mỗi ngày để mua dầu diesel. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận định: "Áp lực từ giá năng lượng và lãi vay tăng tác động mạnh đến người dân lẫn doanh nghiệp".
Trước sức ép này, EU tạm thời cho phép các nước thành viên linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ hộ gia đình và những lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng như nông nghiệp, vận tải hay thủy sản. Nhiều chính phủ vì thế đã dành ngân sách lớn để giảm tác động của giá nhiên liệu.
Tại Pháp, chính phủ ngày 22/9 công bố thêm 450 triệu euro nhằm mở rộng các chương trình hỗ trợ. Khoảng 5,5 triệu lao động đáp ứng điều kiện về quãng đường đi làm hoặc di chuyển phục vụ công việc có thể nhận 100 euro hỗ trợ nhiên liệu đến cuối năm 2026. Trợ cấp cho nông dân, ngư dân và doanh nghiệp xây dựng cũng được kéo dài.
Pháp đồng thời dự kiến hỗ trợ khoảng 5,8 triệu hộ gia đình bằng các phiếu trị giá 48-277 euro để thanh toán hóa đơn năng lượng mùa đông. Tổng thống Emmanuel Macron cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục tăng nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn và đường ống nhiên liệu của Arab Saudi chưa được khôi phục.
Tại Đức, chính sách giảm thuế nhiên liệu được nối lại đến cuối năm. Từ 1/10, biện pháp này dự kiến giúp giá xăng dầu giảm 17 cent mỗi lít, đồng thời khiến ngân sách thất thu khoảng 2,5 tỷ euro. Berlin cũng dự kiến làm việc với ngành dầu mỏ về khả năng áp dụng trần giá nhiên liệu từ đầu năm sau.
Tây Ban Nha tiếp tục giảm thuế xăng dầu 5 cent mỗi lít theo chính sách được triển khai từ tháng 3. Nếu lạm phát nhiên liệu vượt 15% so với cùng kỳ năm 2025, mức giảm có thể tự động tăng lên 20 cent mỗi lít. Madrid cũng duy trì hỗ trợ nhiên liệu cho vận tải, nông nghiệp và thủy sản trong gói hỗ trợ 5 tỷ euro.
Một số quốc gia lựa chọn cách tạo thêm nguồn thu để tài trợ các biện pháp hỗ trợ. Hy Lạp tăng thuế đối với hoạt động cờ bạc, trong khi Ba Lan đề xuất đánh thuế mạnh vào lợi nhuận kỷ lục của một số doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nhiên liệu.
Ở hướng khác, Italy trì hoãn kế hoạch tháo dỡ các nhà máy nhiệt điện than và đơn giản hóa thủ tục đối với các dự án dầu khí. Litva hỗ trợ người dân bằng cách giảm một nửa giá vé tàu. Các nước EU cũng sử dụng kho dự trữ chiến lược trong khuôn khổ IEA để đưa 400 triệu thùng dầu ra thị trường.
Về dài hạn, EU tiếp tục thúc đẩy năng lượng tái tạo và điện khí hóa nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Theo bà von der Leyen, tăng điện khí hóa có thể giúp khu vực tiết kiệm 260 tỷ euro chi phí nhập khẩu dầu, khí đốt và nhiên liệu hóa thạch mỗi năm.
Tuy nhiên, việc giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga cũng khiến châu Âu phụ thuộc nhiều hơn vào Mỹ. EU từng cam kết mua 750 tỷ USD năng lượng Mỹ trong ba năm. Khi Washington cân nhắc hạn chế xuất khẩu diesel, Brussels lo ngại nguồn cung thay thế sẽ bị ảnh hưởng. Người phát ngôn EC Olof Gill nói kế hoạch này "không hay".
Đưa ra lập luận trong tuyên bố ngày 24/9, ông Olof Gill nhấn mạnh: "Hợp tác EU - Mỹ trong lĩnh vực năng lượng rất mạnh mẽ, ổn định và cùng có lợi. Bất kỳ gián đoạn nào cũng dẫn đến nguy cơ tác động tiêu cực cho cả hai phía".
