Bất chấp sức mạnh quân sự vượt trội từ Washington và những đòn không kích dồn dập, Tehran vẫn khẳng định đang chiếm ưu thế chiến lược. Bằng cách tấn công vào ‘tử huyệt’ kinh tế toàn cầu và siết chặt ý thức hệ, Iran đang buộc Nhà Trắng phải thay đổi hành vi theo kịch bản của mình.
Dù hứng chịu thiệt hại lớn sau 5 tuần chiến sự, giới chức Iran vẫn thể hiện thái độ cứng rắn, sẵn sàng đối đầu đến cùng. Tehran không định nghĩa chiến thắng bằng việc hủy diệt đối phương trên thực địa, mà tập trung buộc Mỹ và Israel phải điều chỉnh chính sách thông qua các đòn đánh bất đối xứng.
Trước lời đe dọa ném bom đưa Iran "về thời kỳ đồ đá" của Tổng thống Donald Trump, truyền thông nước này đã phản pháo bằng bản đồ đế chế cổ đại đầy ẩn ý. Thông điệp này khẳng định sự trường tồn của Iran và quyết tâm không lùi bước trước áp lực quân sự từ phương Tây.
Chiến lược của Iran tập trung vào việc gây rạn nứt hệ thống kinh tế thế giới thay vì chạy đua vũ trang thuần túy. Với hơn 16.000 cuộc không kích từ đối phương, Iran vẫn đứng vững và xoay chuyển trọng tâm cuộc chiến sang thị trường năng lượng, tạo ra những xung lực ép các cường quốc phải cân nhắc lại.
Eo biển Hormuz, nơi luân chuyển 20% lượng dầu thế giới, chính là vũ khí lợi hại nhất của Tehran. Iran không cần phong tỏa hoàn toàn mà chỉ cần duy trì rủi ro thường trực. Chính sự bất ổn tại đây đã tạo ra áp lực khổng lồ lên dòng chảy thương mại toàn cầu.
Ngay cả Tổng thống Trump cũng thừa nhận sự nguy hiểm của các đòn tấn công bất ngờ. Chỉ cần một xác suất nhỏ tên lửa bắn trúng tàu chở dầu tỷ USD cũng đủ khiến cái giá của cuộc chiến trở nên không thể chấp nhận được. Đây là nền tảng cốt lõi trong năng lực răn đe của Iran.
Bên cạnh áp lực tại eo biển, Iran triển khai hàng loạt UAV nhắm vào các căn cứ Mỹ và cơ sở dầu mỏ lân cận. Hệ quả là lạm phát tăng cao, buộc Washington phải nới lỏng trừng phạt và cho phép dòng tiền 15 tỷ USD chảy ngược về Tehran để xoa dịu thị trường.
Việc Mỹ nhắm mục tiêu vào hàng ngũ lãnh đạo cao cấp không khiến bộ máy Iran tan rã mà ngược lại còn thúc đẩy sự đoàn kết. Phó giáo sư Saeid Golkar nhận định: "Hệ thống lãnh đạo ở Iran mang tính ý thức hệ. Chính yếu tố này đã giúp bộ máy không tan rã, nhanh chóng tái cấu trúc và siết chặt quyền lực".
Sự xuất hiện của tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei đánh dấu bước chuyển mình quyết liệt của Tehran. Với lập trường kiên định và sự ủng hộ tuyệt đối từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), chính quyền mới được đánh giá là ít sẵn sàng thỏa hiệp hơn so với các thế hệ tiền nhiệm.
Sự biến mất của những tiếng nói thực dụng trong bộ máy chính trị khiến không gian đàm phán bị thu hẹp. IRGC đã cảnh báo về khả năng mở rộng chiến sự sang eo biển Bab al-Mandab cùng lực lượng Houthi, nhắm trực diện vào các hạ tầng năng lượng quan trọng của khu vực.
Dù tự tin về vị thế, Iran vẫn phải đối mặt với áp lực kinh tế và thương vong dân sự. Cựu ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif gợi ý Tehran nên tận dụng ưu thế hiện có để đạt được một thỏa thuận mang tính bước ngoặt, đổi việc giới hạn hạt nhân lấy việc xóa bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt.
