Vụ việc hai nữ sinh lớp 8 tại Nghệ An bị ‘bắt vợ’ gây xôn xao dư luận. Theo các chuyên gia pháp lý, hành vi nhân danh hủ tục để xâm phạm quyền trẻ em không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể đối diện án tù nghiêm khắc.
Theo báo Dân trí, mới đây, vụ việc hai học sinh L.H.A. và L.Y.D. thuộc Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Na Loi (huyện Kỳ Sơn, Nghệ An) phải nghỉ học vì bị tổ chức "bắt vợ" đã thu hút sự chú ý đặc biệt.
Theo ông Nguyễn Tân Phương, Hiệu trưởng nhà trường, sau nỗ lực phối hợp giữa gia đình và chính quyền, cả hai học sinh đã quay lại trường. Đáng chú ý, em L.H.A. hiện là lớp trưởng, có hoàn cảnh đặc biệt khi đang sống cùng ông bà ngoại.
Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Lê Thị Kim Soa (Văn phòng luật sư Lê Trần, Nghệ An) khẳng định hành vi này vi phạm nghiêm trọng Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Theo đó, pháp luật quy định nam phải đủ 20 tuổi và nữ phải đủ 18 tuổi mới được phép kết hôn.
Bà Soa phân tích: "Nếu các em chưa đủ tuổi theo quy định mà gia đình hoặc cá nhân tổ chức cho kết hôn đó là hành vi tảo hôn, thuộc trường hợp bị pháp luật nghiêm cấm, quy định tại điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình". Đây là cơ sở pháp lý cao nhất để xem xét vụ việc.
Về chế tài xử phạt, Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 1-3 triệu đồng đối với hành vi tổ chức tảo hôn. Đặc biệt, nếu cố tình duy trì quan hệ vợ chồng trái luật với người chưa đủ tuổi, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 3-5 triệu đồng.
Nghiêm trọng hơn, nếu chứng minh được việc "bắt vợ" có yếu tố đe dọa, cưỡng ép hoặc trái ý muốn của nạn nhân, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 181 Bộ luật Hình sự, tội cưỡng ép kết hôn có khung hình phạt từ cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù tới 3 năm.
Luật sư Soa làm rõ: "Trách nhiệm pháp lý trước hết thuộc về gia đình, người giám hộ và những người trực tiếp tổ chức việc kết hôn trái pháp luật". Cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào vai trò cụ thể của từng cá nhân để đưa ra hình thức xử lý tương ứng.
Bên cạnh đó, trách nhiệm của chính quyền địa phương và nhà trường cũng được đặt ra trong việc ngăn chặn hủ tục. Luật sư nhấn mạnh: "Nếu buông lỏng quản lý dẫn đến hậu quả nghiêm trọng có thể bị xem xét trách nhiệm tùy mức độ cụ thể". Công tác giáo dục và can thiệp kịp thời là yếu tố then chốt.
Đối với quyền lợi của hai nữ sinh, Luật Trẻ em 2016 cung cấp các biện pháp bảo vệ khẩn cấp. Các cơ quan chức năng có nhiệm vụ hỗ trợ tâm lý và đảm bảo quyền học tập của các em không bị gián đoạn bởi những hành vi xâm hại này.
Cuối cùng, việc thay đổi nhận thức cộng đồng tại vùng sâu, vùng xa là mục tiêu dài hạn. Xóa bỏ hủ tục "bắt vợ" không chỉ bảo vệ quyền trẻ em mà còn góp phần thúc đẩy sự tiến bộ xã hội và thực thi nghiêm minh các quy định pháp luật hiện hành.
