Bí ẩn thi thể giáo dân hơn một thế kỷ tồn tại trong nhà thờ cổ: Không ướp xác, không bảo quản đặc biệt
Giữa nhịp sống sôi động của đô thị TP.HCM, nhà thờ Xóm Chiếu vẫn lặng lẽ tồn tại như một dấu ấn lịch sử đặc biệt, không chỉ bởi kiến trúc giao thoa Pháp – Nhật hiếm gặp mà còn bởi câu chuyện kỳ lạ xoay quanh thi thể một giáo dân được lưu giữ suốt hơn một thế kỷ.
Một buổi chiều giữa tháng 1.2026, lần theo con hẻm nhỏ trên đường Tôn Thất Thuyết (phường Xóm Chiếu, quận 4 cũ), phóng viên Báo Thanh Niên tìm đến nhà thờ Xóm Chiếu – công trình tôn giáo đã tồn tại 101 năm. Giữa khu dân cư đông đúc, ngôi thánh đường nổi bật với gam màu vàng cam đặc trưng, mái ngói đỏ trầm mặc, mang vẻ đẹp cổ kính hiếm thấy giữa lòng thành phố.
Theo các giáo dân địa phương, tên gọi Xóm Chiếu bắt nguồn từ lịch sử vùng đất này – nơi từng là làng nghề dệt chiếu nổi tiếng một thời. Trải qua nhiều biến thiên, cái tên ấy vẫn được lưu giữ, gắn liền với nhà thờ như một chứng nhân của quá khứ.
Dấu ấn hơn 160 năm của một giáo xứ lâu đời
Tư liệu của Tổng giáo phận TP.HCM cho thấy, họ đạo Xóm Chiếu được thành lập từ năm 1856, khi khu vực này còn là vùng đất hoang vu, sình lầy. Một nhà nguyện tạm được dựng lên, đánh dấu sự hình thành ban đầu của cộng đoàn Công giáo nơi đây.
Trong quá trình đô thị hóa, giáo xứ nhiều lần di dời. Ba ngôi thánh đường trước đó từng tọa lạc tại khu vực Bến Nhà Rồng và cảng Sài Gòn hiện nay. Đến năm 1922, Tòa Giám mục Sài Gòn chuyển nhượng khu đất ven sông để phục vụ việc xây dựng cảng, từ đó tạo nguồn kinh phí mua khoảng 10 mẫu đất tại vị trí hiện tại.
Ngôi nhà thờ Xóm Chiếu ngày nay – công trình thứ tư trong lịch sử giáo xứ – được khởi công và hoàn thành vào tháng 11.1925. Nhà thờ mang phong cách kiến trúc độc đáo, kết hợp hài hòa giữa nét Pháp cổ điển và ảnh hưởng Nhật Bản, hiếm thấy ở Sài Gòn đầu thế kỷ 20.
Dù đã hơn một thế kỷ trôi qua, nhiều hạng mục, tượng thánh và đường nét kiến trúc vẫn giữ được trạng thái tương đối nguyên vẹn. Công trình có bố cục cân xứng, tháp chuông cao vút tạo điểm nhấn, diện tích xây dựng hơn 500 m², nằm trong khuôn viên rộng khoảng 3 ha – đủ không gian phục vụ sinh hoạt tôn giáo của đông đảo giáo dân.
Bên trong thánh đường, hệ thống cửa kính màu khắc họa hình ảnh các thánh mang đậm phong cách Gothic – đặc trưng của kiến trúc Công giáo châu Âu cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.
Bí ẩn thi thể giáo dân hơn 100 năm tuổi
Không chỉ nổi tiếng bởi kiến trúc và lịch sử lâu đời, nhà thờ Xóm Chiếu còn được nhiều người biết đến nhờ việc lưu giữ thi thể của một giáo dân đã qua đời hơn 100 năm.
Ông Thắng (70 tuổi), người đã gắn bó gần nửa thế kỷ với giáo xứ, cho biết thi thể được nhắc đến là của bà Anna Nguyễn Thị Sĩ, sinh năm 1840 và mất năm 1906. Sinh thời, bà là một giáo dân bình thường, không giữ vai trò đặc biệt trong cộng đoàn.
Sau khi qua đời, bà được an táng tại nghĩa trang cảng Sài Gòn xưa. Nhiều năm sau, khi nghĩa trang bị giải tỏa, thân nhân cải táng thì phát hiện thi thể của bà vẫn còn nguyên. Thi hài sau đó được chuyển về nghĩa trang Tân Quy (quận 7 cũ), rồi tiếp tục đưa về nhà chờ Phục Sinh của giáo xứ Xóm Chiếu khi nghĩa trang này cũng bị giải tỏa.
Hiện thi thể bà Anna Nguyễn Thị Sĩ được đặt trong một quan tài có năm mặt kính trong suốt, bên ngoài là bia đá hoa cương khắc ảnh và thông tin cá nhân. Thi hài ở tư thế nằm ngửa, đầu đội khăn lụa, gần như không cần đến các biện pháp bảo quản đặc biệt.
Theo ông Thắng, điều khiến nhiều người ngạc nhiên là thi thể được giữ gìn trong điều kiện đơn giản, chỉ cần đặt trong tủ kính kín gió. “Từ trước đến nay, giáo xứ chưa từng ghi nhận thêm trường hợp tương tự”, ông nói.
Câu chuyện về thi thể hơn một thế kỷ tuổi khiến không ít người tò mò, song giáo dân và người dân xung quanh vẫn tiếp cận sự việc với thái độ trang nghiêm, xem đây là một phần đặc biệt trong đời sống tâm linh của giáo xứ.
Hiện nay, nhà thờ Xóm Chiếu vẫn mở cửa đón người dân và du khách đến tham quan, thăm viếng vào mỗi buổi chiều, với yêu cầu giữ trật tự và tôn trọng không gian tôn giáo.
Trải qua hơn 100 năm cùng nhiều lần trùng tu, nhà thờ Xóm Chiếu vẫn giữ được những giá trị kiến trúc cốt lõi, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa – lịch sử của TP.HCM giữa dòng chảy đô thị hiện đại.
