Vụ gian lận môn Toán ở Tuyên Quang: Có đủ căn cứ cho 328 thí sinh thi lại? Có nên hủy kết quả thi?
Đề xuất tổ chức thi lại môn toán cho 328 thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang đang tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều.
Tuyên Quang đề xuất cho 328 thí sinh thi lại môn toán
Tại cuộc họp báo chiều 9/7 về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, ông Hoàng Minh Cảnh, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang, cho biết cơ quan chức năng đã phát hiện dấu hiệu bất thường trong công tác coi thi môn toán tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang. Vụ việc hiện vẫn đang được điều tra, làm rõ.
Trước những diễn biến trên, Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đã tham mưu UBND tỉnh đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét tổ chức thi lại môn toán đối với toàn bộ thí sinh dự thi tại điểm trường này.
Phương án thi lại dành cho 328 thí sinh nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh luận, đặc biệt về căn cứ pháp lý, quyền lợi của những em làm bài bằng năng lực thực tế và cách xử lý các trường hợp có liên quan đến sai phạm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết phương án cuối cùng sẽ được xem xét sau khi cơ quan chức năng hoàn tất việc xác minh.
Theo các chuyên gia giáo dục, quá trình xử lý cần tuân thủ quy chế, bảo đảm sự công bằng giữa các thí sinh và tránh tạo ra tiền lệ thiếu căn cứ pháp luật.
Cần phân loại từng thí sinh, không thể xử lý đồng loạt
Trao đổi ngày 10/7, tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh, chuyên gia giáo dục, cho rằng chưa thể đưa ra kết luận vội vàng khi bản chất vụ việc, động cơ và trách nhiệm của từng người vẫn đang được điều tra.
Theo ông Vinh, việc có cho thi lại hay không không nên được áp dụng giống nhau đối với toàn bộ 328 thí sinh. Cơ quan chức năng cần phân loại rõ người bị ảnh hưởng một cách khách quan, người có dấu hiệu tham gia hoặc hưởng lợi từ hành vi gian lận và những trường hợp vi phạm quy chế không liên quan trực tiếp đến vụ việc.
Trường hợp xác định có giáo viên đi vào nhiều phòng thi để đọc hoặc hướng dẫn đáp án, cơ quan chức năng cũng phải làm rõ phản ứng của từng thí sinh.
Cụ thể, cần xác định các em chỉ nghe một cách bị động hay đã chép theo; có phối hợp, che giấu sự việc hay chủ động phản ánh hay không. Không thể coi tất cả thí sinh đều là nạn nhân, nhưng cũng không thể quy kết toàn bộ các em có liên quan đến gian lận khi chưa có kết luận chính thức.
Ông Vinh cho rằng nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn phương án thi lại, quyết định này phải dựa trên quy chế thi, quy chế tuyển sinh và một cơ chế xử lý đặc biệt có căn cứ pháp lý cụ thể.
Nếu không đánh giá riêng mức độ liên quan của từng trường hợp, vấn đề công bằng sẽ tiếp tục được đặt ra. Trong các kỳ thi, có thí sinh từng bị đình chỉ chỉ vì mang điện thoại vào phòng, đến muộn hoặc mắc những lỗi vi phạm quy chế khác. Vì vậy, cách xử lý tại Tuyên Quang cũng phải bảo đảm sự thống nhất với các trường hợp trước đó.
Thí sinh hưởng lợi từ sai phạm cũng phải bị xem xét trách nhiệm
Một giáo viên trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định nếu kết quả điều tra xác định giáo viên Nguyễn Hà Duy đã vào phòng thi để hướng dẫn hoặc nhắc bài, những thí sinh thực tế làm bài theo sự hỗ trợ này cũng được xem là đã hưởng lợi từ hành vi vi phạm.
Theo giáo viên này, các trường hợp liên quan phải được xử lý đúng quy chế, đồng thời cần bảo vệ quyền lợi của những thí sinh hoàn thành bài thi bằng năng lực của bản thân.
Việc tuân thủ quy định không chỉ bảo đảm công bằng mà còn có tác dụng răn đe, tránh tạo tiền lệ cho những kỳ thi tiếp theo.
Quy chế thi chưa quy định phương án thi lại trong trường hợp này
Ông Sái Công Hồng, chuyên gia về khảo thí và đánh giá chất lượng giáo dục, đánh giá đề xuất cho toàn bộ 328 thí sinh thi lại thể hiện mong muốn bảo vệ quyền lợi người học.
Tuy nhiên, theo ông, mọi phương án xử lý đều phải được đặt trong khuôn khổ pháp luật. Quy chế thi hiện hành chưa có quy định cho phép tổ chức thi lại đối với tình huống được phản ánh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang.
Ông Hồng dẫn Điều 57 của quy chế thi, trong đó nêu rõ thí sinh để người khác làm bài thay dưới bất kỳ hình thức nào sẽ bị hủy kết quả thi.
Do đó, cơ quan chức năng cần xác định cụ thể những thí sinh nào đã làm bài theo sự hướng dẫn của giáo viên Nguyễn Hà Duy. Trường hợp chứng minh được thí sinh làm theo đáp án hoặc sự hướng dẫn từ bên ngoài, kết quả thi phải được xử lý theo quy định.
Ngược lại, những thí sinh không chép bài, không làm theo hướng dẫn và không vi phạm quy chế cần được bảo lưu kết quả đã đạt được.
Theo chuyên gia, dù lựa chọn hủy kết quả, bảo lưu điểm thi hay tổ chức thi lại, cơ quan quản lý cũng phải đưa ra căn cứ pháp lý rõ ràng. Ở thời điểm hiện tại, chưa có đủ cơ sở để quyết định tổ chức thi lại môn toán cho toàn bộ 328 thí sinh. Phương án xử lý chỉ nên được đưa ra sau khi có kết luận đầy đủ của cơ quan chức năng.
Dư luận tranh luận về đề xuất tổ chức thi lại
Trên mạng xã hội, đề xuất cho các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang thi lại cũng nhận được nhiều ý kiến trái chiều.
Một số người phản đối phương án này vì lo ngại việc cho thi lại có thể khiến các hành vi tương tự tiếp tục xuất hiện trong những kỳ thi sau.
Có ý kiến cho rằng sự nhân văn trước hết phải được thể hiện bằng việc bảo vệ những thí sinh khác trong quá trình tuyển sinh đại học, bởi các em có thể chịu thiệt thòi nếu những trường hợp hưởng lợi từ gian lận không bị phát hiện và xử lý.
Nhiều người đề nghị cơ quan quản lý áp dụng đúng quy chế thi để bảo đảm công bằng cho tất cả thí sinh.
Một bộ phận dư luận cho rằng cần xử lý nghiêm, kể cả khi những thí sinh liên quan phải chậm lại một năm, bởi sự trung thực và đạo đức phải được coi là nền tảng trong giáo dục.
Ở chiều ngược lại, cũng có quan điểm đề nghị tổ chức thi lại để đánh giá đúng năng lực thực tế của các thí sinh.
Đến nay, vụ việc tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang vẫn đang được điều tra và tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.
