Giá xăng dầu tăng sau điều chỉnh: Bộ Công Thương nói thẳng về việc đã dùng Quỹ Bình ổn để giảm áp lực tăng giá
Sau khi điều chỉnh giá xăng trong nước với RON 95-III tăng thêm gần 2.000 đồng, dầu Diesel thêm gần 4.000 đồng,... Bộ Công Thương đã cung cấp thông tin về diễn biến giá năng lượng toàn cầu cũng như các biện pháp điều hành thị trường xăng dầu trong nước. Trong đó, nổi cộm là việc Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để giảm áp lực tăng giá.
Theo cơ quan này, giữa bối cảnh khu vực Đông Nam Á chịu áp lực từ một cuộc khủng hoảng năng lượng được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, Việt Nam vẫn nổi lên như một điểm sáng nhờ cách ứng phó linh hoạt và đa lớp. Chiến lược điều hành được đánh giá có hiệu quả cao trong việc kiểm soát biến động giá.
Một trong những công cụ quan trọng là Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, đã được kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng số tiền sử dụng khoảng 5.300 tỷ đồng. Đáng chú ý, lần đầu tiên ngân sách nhà nước được tạm ứng trực tiếp cho quỹ này với quy mô 8.000 tỷ đồng, theo quyết định do Phạm Minh Chính ký ban hành ngày 27/3.
Song song với đó, Chính phủ triển khai đồng thời nhiều chính sách tài khóa nhằm hạ nhiệt giá. Cụ thể, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu được giảm về 0% trong giai đoạn từ 9/3 đến 30/4/2026. Thuế bảo vệ môi trường cũng được đưa về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay trong khoảng thời gian từ 26/3 đến 15/4. Ngoài ra, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được cắt giảm hoàn toàn, đồng thời tạm miễn kê khai thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn cho phép khấu trừ đầu vào.
Ước tính, các chính sách này khiến ngân sách giảm thu khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Chính phủ, đây là chi phí cần thiết để giảm áp lực giá cả và hỗ trợ nền kinh tế.
Về cơ chế điều hành, một điểm mới đáng chú ý là từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính có thể điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở biến động trên 7%, thay vì phải chờ hết chu kỳ 7 ngày như trước. Đến ngày 19/3, theo Nghị quyết 55, cơ chế này tiếp tục được nới lỏng, cho phép điều chỉnh trong vòng 24 giờ nếu mức biến động vượt 15%, qua đó hạn chế tình trạng dồn nén và “sốc giá”.
Nhờ các biện pháp đồng bộ, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 đã giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn gần 6.800 đồng so với mức đỉnh ghi nhận trước đó, tương đương mức giảm khoảng 22,5%.
Nếu không có sự can thiệp của Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 có thể đã lên tới hơn 30.000 đồng/lít, xăng RON95 gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa xấp xỉ 38.900 đồng/lít – cao hơn thực tế từ 3.000 đến 5.000 đồng/lít.
So với các nước trong khu vực, mức tăng giá tại Việt Nam được xếp vào nhóm trung bình thấp. Trong khi một số quốc gia như Philippines, Myanmar hay Campuchia ghi nhận mức tăng 50–80%, thì giá xăng dầu trong nước dù tăng nhưng vẫn được kiểm soát và đang có xu hướng hạ nhiệt.
Ở kỳ điều hành gần nhất vào tối 3/4, liên Bộ Công Thương – Tài chính tiếp tục điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, áp dụng từ 23h45 cùng ngày.
Theo Bộ Công Thương, thị trường năng lượng thế giới hiện chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị phức tạp. Căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, trong khi Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng. Đồng thời, các lực lượng tại Trung Đông gia tăng hoạt động quân sự, còn xung đột Nga – Ukraine vẫn kéo dài, gây áp lực lớn lênnguồn cung năng lượng toàn cầu.
Những yếu tố này khiến giá xăng dầu thành phẩm trên thế giới tăng mạnh. Chẳng hạn, giá dầu diesel 0,05S có thời điểm vọt lên 291,82 USD/thùng, tăng gần 23% so với kỳ trước. Giá xăng RON92 và RON95 cũng tăng lần lượt 7,49% và 7,89%, trong khi dầu mazut tăng hơn 6%.
Trước diễn biến đó, cơ quan điều hành đã áp dụng mức thuế nhập khẩu bình quân mới trong công thức tính giá cơ sở quý II/2026, đồng thời điều chỉnh các loại thuế như thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng theo quy định mới của Bộ Tài chính.
Đáng chú ý, Quỹ Bình ổn tiếp tục được sử dụng với mức chi 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel nhằm giảm áp lực tăng giá. Nếu không có khoản hỗ trợ này, giá dầu trong kỳ điều hành ngày 3/4 có thể đã tăng mạnh hơn nhiều.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý vẫn duy trì khoảng chênh lệch hợp lý giữa xăng sinh học E5 RON92 và xăng RON95 nhằm khuyến khích tiêu dùng nhiên liệu thân thiện môi trường, đồng thời đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia thị trường.
Hiện, liên Bộ Công Thương – Tài chính vẫn đang theo dõi sát diễn biến giá quốc tế để kịp thời điều chỉnh phù hợp và đề xuất thêm các giải pháp ổn định thị trường trong thời gian tới.
