Iran có trong tay quân bài Mỹ - Israel ‘không thể đánh chặn’ khiến cuộc xung đột ngày càng leo thang
Mới đây, các chuyên gia quân sự đã có chia sẻ gây chú ý Iran giữa lúc xung đột với Mỹ và Israel ngày càng leo thang.
Tên lửa siêu thanh Fattah-2 hypersonic missile của Iran có thể đạt tốc độ khoảng 18.522 km/h, tương đương Mach 15 – tức nhanh gấp 15 lần tốc độ âm thanh, khiến nhiều chuyên gia cho rằng việc đánh chặn gần như bất khả thi với công nghệ phòng thủ hiện nay.
Theo báo cáo đánh giá quân sự thường niên năm 2023 của International Institute for Strategic Studies, lực lượng vũ trang Iran nằm trong nhóm lớn nhất tại Trung Đông, với khoảng 580.000 quân nhân đang phục vụ và thêm khoảng 200.000 quân dự bị đã qua huấn luyện.
Các chuyên gia quân sự cho rằng kho tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình của Iran hiện đủ năng lực vươn tới hầu hết mục tiêu trên toàn khu vực Trung Đông. Trong khi đó, Office of the Director of National Intelligence của Mỹ cũng đánh giá Iran đang sở hữu kho tên lửa đạn đạo lớn nhất trong khu vực.
Một trong những vũ khí đáng chú ý nhất là dòng tên lửa siêu thanh Fattah hypersonic missile, được xem là biểu tượng cho năng lực quân sự của Iran. Đồng thời, loại vũ khí này cũng đặt ra thách thức lớn đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến của Israel vốn lâu nay được đánh giá có khả năng bảo vệ gần như tuyệt đối.
Công nghệ khó bị đánh chặn
Phiên bản đầu tiên Fattah-1 hypersonic missile được Iran công bố năm 2023 và được đặt tên bởi lãnh tụ tối cao khi đó là Ali Khamenei. Chỉ sau một năm, Tehran tiếp tục giới thiệu phiên bản nâng cấp Fattah-2 hypersonic missile với nhiều cải tiến đáng kể.
Khác với thế hệ trước, Fattah-2 sử dụng công nghệ phương tiện lượn siêu vượt âm (HGV) thay vì đầu đạn tái nhập khí quyển thông thường. Nhờ đó, tên lửa có thể thay đổi hướng bay theo cả trục ngang và dọc trong giai đoạn cuối hành trình, tiếp cận mục tiêu từ những góc độ khó dự đoán và vẫn duy trì vận tốc cực cao trong khí quyển.
Nguồn tin từ Iran cho biết loại tên lửa này đạt tốc độ Mach 15, tương đương hơn 18.500 km/h. Với tốc độ như vậy, thời gian phản ứng của các hệ thống phòng thủ hải quân bị rút ngắn đáng kể.
Ngoài ra, công nghệ đầu đạn lướt siêu thanh cho phép Fattah-2 liên tục điều chỉnh quỹ đạo khi lao xuống mục tiêu nhằm tránh bị đánh chặn. Với vận tốc rất lớn, tên lửa có thể vượt qua quãng đường dài chỉ trong vài phút, khiến việc phát hiện sớm trở thành yếu tố then chốt đối với các mục tiêu bị nhắm tới.
Khác với tên lửa đạn đạo truyền thống bay theo quỹ đạo parabol dễ dự đoán, đầu đạn HGV của Fattah-2 di chuyển trong khí quyển ở độ cao thấp hơn và theo đường bay khó xác định. Điều này gây khó khăn cho các hệ thống theo dõi vốn phụ thuộc vào quỹ đạo được lập trình trước.
Tên lửa có tầm bắn khoảng 1.500 km và có thể tấn công nhiều mục tiêu trong khu vực. Khi bay ở độ cao khoảng 12–30 km, Fattah-2 có khả năng thay đổi hướng liên tục trong không trung, khiến việc đánh chặn trở nên phức tạp hơn nhiều.
Thách thức đối với hệ thống phòng thủ
Cách thức bay lượn trong khí quyển giúp Fattah-2 giảm thời gian bị radar phát hiện. Khi các cảm biến trên tàu chiến xác định được mục tiêu, khoảng thời gian để phản ứng gần như đã cạn kiệt.
Ông Yuval Baseski, Phó Chủ tịch của Rafael Advanced Defense Systems, thừa nhận rằng phần lớn hệ thống phòng thủ hiện nay được thiết kế để đối phó các mục tiêu có quỹ đạo dễ dự đoán.
Theo ông, để đánh chặn một tên lửa di chuyển với tốc độ Mach 15 như Fattah-2, hệ thống phòng thủ phải phản ứng ở mức nhanh gấp khoảng 30 lần tốc độ âm thanh – điều mà công nghệ hiện tại chưa thể đáp ứng.
Mối đe dọa đối với tàu sân bay Mỹ
Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN 72) của Mỹ được bảo vệ bởi các tàu khu trục lớp Arleigh Burke-class destroyer trang bị hệ thống chiến đấu Aegis Combat System.
Hệ thống này có thể theo dõi hơn 100 mục tiêu cùng lúc và tự động ưu tiên những mối đe dọa nguy hiểm nhất.
Để phát hiện các loại tên lửa hiện đại như Fattah-2, tàu chiến Mỹ sử dụng radar AN/SPY 6 radar với nhiều mảng quét cho phép quan sát 360 độ liên tục. So với các thế hệ radar cũ, SPY-6 có độ nhạy cao hơn, giúp phát hiện các mục tiêu nhỏ hoặc di chuyển nhanh từ khoảng cách xa hơn, đồng thời có thể theo dõi nhiều loại vũ khí như tên lửa đạn đạo, hành trình và siêu thanh.
Trong hệ thống này, vũ khí đánh chặn chủ lực là SM 6 missile, được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu ở giai đoạn cuối hành trình. Tuy nhiên, SM-6 chỉ đạt tốc độ khoảng Mach 4. Vì vậy, việc đánh chặn một tên lửa có vận tốc gấp hơn ba lần như Fattah-2 là thách thức cực kỳ lớn về mặt vật lý.
Không chỉ vậy, Fattah-2 bay ở độ cao thấp khiến độ cong của Trái Đất che khuất mục tiêu khỏi radar tàu chiến cho đến khi tên lửa đã tiến rất gần. Khi hệ thống Aegis phát hiện được mối đe dọa, thời gian phản ứng chỉ còn lại vài giây.
Trước nguy cơ này, Israel đang nghiên cứu các hệ thống phòng thủ theo từng “vùng” chuyên biệt để đối phó vũ khí siêu thanh. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định việc phát triển công nghệ phù hợp có thể kéo dài hàng thập kỷ và tiêu tốn hàng tỷ USD.
Ngay cả trong điều kiện lý tưởng nếu có thể đánh chặn một tên lửa Fattah-2 đơn lẻ, tình huống thực chiến vẫn phức tạp hơn nhiều. Mỗi tên lửa mang đầu đạn khoảng 200 kg, và nếu nhiều quả được phóng cùng lúc kết hợp với máy bay không người lái hoặc tên lửa hành trình, số lượng tên lửa đánh chặn SM 6 missile trên tàu khu trục có thể nhanh chóng cạn kiệt.
Vì vậy, theo các chuyên gia quân sự, mối nguy thực sự không chỉ nằm ở tốc độ của từng tên lửa, mà ở chiến thuật tấn công ồ ạt kết hợp nhiều loại vũ khí cùng lúc nhằm áp đảo hệ thống phòng thủ của đối phương.
