Bộ Công Thương thông tin nóng việc doanh nghiệp được tự quyết giá bán xăng dầu: Xác định giá theo cách nào?
Dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu đề xuất thay đổi cơ chế xác định giá bán. Bộ Công Thương thông tin về công cụ giám sát, trách nhiệm của doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh khi áp dụng mô hình mới.
Doanh nghiệp xác định giá xăng dầu theo công thức Nhà nước quy định
Tại cuộc họp báo thường kỳ chiều 7/10, Bộ Công Thương nhận được câu hỏi về biện pháp kiểm soát giá xăng dầu khi doanh nghiệp được trao quyền định giá bán.
Trả lời nội dung này, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết dự thảo nghị định thay thế các nghị định về kinh doanh xăng dầu được xây dựng theo định hướng đưa giá bán sát hơn với cơ chế thị trường, đồng thời duy trì sự kiểm soát của Nhà nước.
Theo phương án trong dự thảo, doanh nghiệp được quyết định giá bán nhưng phải tính toán trên cơ sở công thức do Nhà nước quy định.
Bà Hiền cho biết, với cơ chế được đề xuất, Nhà nước sẽ không tiếp tục định giá theo tuần. Thay vào đó, doanh nghiệp căn cứ chi phí thực tế của các lô hàng mua, bán để xác định mức giá phù hợp với hoạt động kinh doanh. Mỗi lần điều chỉnh, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai với cơ quan quản lý.
Về câu hỏi có quy định tần suất hoặc biên độ thay đổi giá hay không, bà Hiền nhấn mạnh việc điều chỉnh giá của doanh nghiệp phải dựa trên những căn cứ cụ thể.
Giám sát giá bán qua cơ sở dữ liệu và cảnh báo bất thường
Để phục vụ công tác quản lý, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính giá, các thành phần cấu thành giá bán và giải trình những biến động dẫn đến việc điều chỉnh.
Thông tin kê khai sẽ được đưa lên hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng, hoàn thiện và triển khai trên phạm vi cả nước.
Hệ thống phần mềm sẽ nhận diện, phát cảnh báo khi xuất hiện các yếu tố bất thường. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương và các cơ quan quản lý thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên quá trình doanh nghiệp xác định hoặc thay đổi giá bán.
Các cảnh báo cũng sẽ được chuyển tới Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường để rà soát những doanh nghiệp đã kê khai nhưng chưa giải trình đầy đủ nguyên nhân khiến giá tăng hoặc giảm. Theo bà Hiền, đây là công cụ giám sát được xác định xuyên suốt trong quá trình xây dựng dự thảo nghị định.
Cách tính giá phải phù hợp với thực tế kinh doanh xăng dầu
Một vấn đề khác được đặt ra tại họp báo là nguy cơ giá xăng dầu trong nước không theo kịp biến động giá thế giới hằng ngày.
Theo ý kiến chuyên gia được phóng viên đề cập, việc tính giá bán từ giá mua do thương nhân xác định theo thực tế kinh doanh có thể dẫn đến cách vận hành: mua với giá cao thì bán cao, mua với giá thấp thì bán thấp.
Bà Hiền cho rằng không thể áp dụng nguyên tắc này một cách máy móc. Với xăng dầu là hàng hóa dạng lỏng, việc phân biệt và xác định giá riêng cho từng lô trong quá trình lưu kho không đơn giản.
Chẳng hạn, doanh nghiệp mua một lô hàng giá thấp nhưng chưa tiêu thụ hết, sau đó tiếp tục nhập lô khác vào cùng kho. Trong thời gian nắm giữ hàng hóa, giá bán không nhất thiết biến động theo giá mua của từng lô riêng lẻ.
Vì vậy, cơ chế xác định giá cần được xây dựng theo hướng thị trường hơn. Doanh nghiệp có quyền chủ động, đồng thời phải chịu trách nhiệm về mức giá mình đưa ra, bảo đảm tính minh bạch, phản ánh diễn biến thị trường và tuân thủ nguyên tắc cạnh tranh.
Đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh mục tiêu điều hành là để giá bán của doanh nghiệp bám sát tín hiệu thị trường. Yêu cầu cao nhất vẫn là bảo đảm nguồn cung xăng dầu và an ninh năng lượng.
Thương nhân phân phối độc lập cũng có quyền quyết định giá
Trước lo ngại thương nhân đầu mối có thể chi phối giá bán, gây bất lợi cho doanh nghiệp bán lẻ, bà Hiền cho biết quyền định giá trong dự thảo không chỉ dành cho các đơn vị đầu mối.
Phương án đang được xây dựng cho phép cả thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối hoạt động độc lập quyết định giá bán. Theo đó, các nhóm doanh nghiệp này sẽ cạnh tranh với nhau về giá.
Dự thảo cũng hướng tới giảm số tầng nấc trong hệ thống phân phối, bán lẻ từ ba xuống hai, qua đó hình thành mô hình với số lượng lớn doanh nghiệp tham gia.
Theo dự tính được bà Hiền nêu tại họp báo, nếu các doanh nghiệp thực hiện quy định và chuyển đổi sang mô hình mới, có thể có hơn 10.500 doanh nghiệp, thương nhân phân phối được quyền quyết định giá bán.
Bà đánh giá khi số lượng đơn vị định giá tăng lên, cạnh tranh trên thị trường sẽ mạnh hơn. Các thương nhân đầu mối cũng phải cạnh tranh với doanh nghiệp phân phối, thay vì nắm toàn bộ quyền quyết định giá.
Đặc biệt, tại vùng sâu, vùng xa, các thương nhân phân phối hoạt động ngay trên địa bàn có thể tạo sức ép cạnh tranh đối với doanh nghiệp đầu mối.
Từ thiết kế này, bà Hiền cho rằng khó xảy ra tình trạng thương nhân đầu mối chi phối hoàn toàn giá xăng dầu khi mô hình mới được áp dụng.
