Tại một ngôi chùa nhỏ ở Hokkaido, Nhật Bản, sư thầy Koukyo Yoneta, vị trụ trì đời thứ năm, đang thực hiện một cách làm khá khác biệt khi sử dụng tiền công đức để đầu tư vào thị trường tài chính.
Nhờ có kiến thức và nền tảng về tài chính, ông Yoneta phân bổ nguồn vốn vào trái phiếu Kho bạc Mỹ, các quỹ đầu tư bất động sản (REIT) và cổ phiếu. Danh mục này mang lại mức sinh lời hơn 10% mỗi năm, qua đó tạo thêm nguồn tiền phục vụ việc sửa chữa ngôi chùa.
Chi phí sửa chữa được ước tính khoảng 25 triệu yên, trong khi nguồn thu từ tiền công đức thông thường không đủ để đáp ứng khoản chi này.
Trường hợp của sư Yoneta không phải câu chuyện cá biệt. Giới tôn giáo Nhật Bản đang phải đối mặt với những thay đổi lớn khi số lượng Phật tử đã giảm khoảng 14% trong hai thập kỷ qua. Trong khi lớp tín đồ cao tuổi dần qua đời, ngày càng nhiều người trẻ ở các đô thị ít tham gia những hoạt động tín ngưỡng truyền thống.
Một khảo sát năm 2021 cho thấy khoảng một nửa số chùa tại Nhật Bản có doanh thu mỗi năm dưới 4 triệu yên. Với nguồn thu như vậy, việc duy trì hoạt động cũng như bảo dưỡng cơ sở vật chất trong dài hạn trở thành bài toán khó.
Không phải tất cả các nhà sư đều có điều kiện và kiến thức tài chính để áp dụng phương thức như Yoneta. Hơn nữa, việc đưa tiền của chùa vào các hoạt động sinh lời cũng làm nảy sinh tranh luận về quan niệm tôn giáo.
Phó trụ trì Yusho Kono của chùa Daian-ji chỉ ra nghịch lý rằng về nguyên tắc, các nhà sư không nên tham gia vào hoạt động kiếm lời. Tuy nhiên, nếu không tìm thêm nguồn lực tài chính, nhiều ngôi chùa có thể đối mặt với nguy cơ không thể duy trì sự tồn tại.
Hoạt động đầu tư cũng đang được thực hiện ở quy mô lớn hơn, không chỉ giới hạn trong từng ngôi chùa. Tông phái Tào Động (Soto-shu), hiện quản lý khoảng 15.000 ngôi chùa trên toàn Nhật Bản, đang dành khoảng 10% trong danh mục đầu tư trị giá 13 tỷ yên cho trái phiếu Chính phủ Nhật Bản và các công cụ tài trợ phát triển.
Quyết định này diễn ra trong bối cảnh lợi suất tại Nhật Bản đã được cải thiện sau khi nước này chấm dứt chính sách lãi suất âm.
Số liệu đến tháng 3/2026 cũng cho thấy dòng tiền của các tổ chức phi lợi nhuận Nhật Bản đang tham gia ngày càng nhiều vào thị trường tài chính. Nhóm này, bao gồm các tổ chức tôn giáo và trường học, đang nắm giữ tổng cộng khoảng 5.000 tỷ yên trái phiếu doanh nghiệp, gấp đôi mức của năm 2023.
Trong bối cảnh lạm phát cùng sự suy giảm của niềm tin vào các hoạt động tôn giáo truyền thống, đầu tư tài chính đang dần được một số tổ chức tôn giáo Nhật Bản xem như một phương án để tạo thêm nguồn lực, duy trì hoạt động và bảo đảm kinh phí cho việc sửa chữa cơ sở vật chất.
