Giá xăng dầu tăng vọt lên hơn 30.000 đồng/lít, 1 quốc gia gần Việt Nam cảnh báo 70% tàu cá dừng hoạt động
Việc giá xăng dầu tăng mạnh đã đẩy chi phí nhiên liệu vượt quá khả năng chịu đựng của ngành đánh bắt cá Thái Lan, khiến khoảng 70% tàu cá nước này có nguy cơ phải ngừng hoạt động sau Tết té nước Songkran, bắt đầu từ ngày 16/4.
Nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á đang đối mặt nguy cơ ngành thủy sản chao đảo khi giá nhiên liệu leo thang. Đại diện ngành đánh bắt cá cảnh báo chi phí vận hành tăng cao có thể buộc phần lớn đội tàu phải nằm bờ, đe dọa nguồn cung hải sản nội địa và ảnh hưởng tới khoảng 50.000 lao động.
Songkran là dịp Tết cổ truyền của Thái Lan, diễn ra vào tháng 4 hằng năm, gắn với các nghi lễ Phật giáo và văn hóa truyền thống. Lễ hội nổi bật với hoạt động té nước – biểu tượng cho việc gột rửa điều xui rủi và cầu chúc may mắn. Năm 2026, lễ hội chính thức diễn ra từ 13–15/4, dù tại một số địa phương có thể kéo dài hơn.
Theo ông Sarawut Thowsakul, cố vấn Hiệp hội Nghề cá Quốc gia Thái Lan, xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến giá dầu tăng cao, tác động trực tiếp tới ngành đánh bắt do nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí. Hiện đã có khoảng 40–50% tàu cá phải neo đậu, bao gồm hàng nghìn tàu thương mại và tàu quy mô nhỏ.
Dù chi phí tăng mạnh, giá hải sản tại Thái Lan vẫn chưa tăng tương ứng. Các loại cá phổ biến phục vụ nhà hàng như cá mú, cá chim trắng, cá hồng hay cá thu vẫn giữ giá ổn định, thậm chí giá mực còn giảm khoảng 10%. Nguyên nhân chủ yếu là sức mua suy yếu khi người dân hạn chế chi tiêu, du lịch phục hồi chậm và các nhà hàng cắt giảm lượng nguyên liệu nhập vào.
Bên cạnh đó, nguồn hải sản nhập khẩu từ Ấn Độ, Yemen và Myanmar tràn vào thị trường, tạo áp lực cạnh tranh lớn. Nếu trước đây hàng hóa thường được tiêu thụ hết trong ngày, hiện nay cần tới vài ngày để giải phóng lượng tồn.
Tình hình được dự báo sẽ xấu đi nhanh sau kỳ nghỉ Songkran. Khi giá nhiên liệu E20 đã vượt ngưỡng chịu đựng của ngành, số tàu phải ngừng hoạt động có thể tăng lên 70% từ ngày 16/4 và tới cuối tháng chỉ còn khoảng 10% đội tàu còn ra khơi. Điều này có thể khiến tới 70% nguồn cung hải sản nội địa biến mất, buộc các nhà máy chế biến phải điều chỉnh sản xuất và cắt giảm nhân lực.
Dù giá hải sản trong nước có thể tăng nhẹ 10–15% sau lễ, mức tăng này vẫn thấp hơn kỳ vọng do không cạnh tranh nổi với hàng nhập khẩu giá rẻ. Ngược lại, giá hải sản nhập khẩu có thể tăng mạnh khi nguồn cung nội địa suy giảm, khiến người tiêu dùng vẫn phải chịu mức giá cao.
Ngoài ra, việc siết chặt quy định nghề cá nhằm chống khai thác bất hợp pháp (IUU) cũng khiến số lượng tàu hợp pháp giảm, càng làm nguồn cung thêm hạn chế. Điều này tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhập khẩu mở rộng thị phần, khi nhiều loại hải sản giá rẻ từ Nam Mỹ hay Trung Đông được đưa vào tiêu thụ nội địa.
Trước thực trạng này, đại diện ngành nghề cá kêu gọi Chính phủ Thái Lan siết chặt quản lý nhập khẩu, phân bổ hạn ngạch hợp lý và hạn chế việc tiêu thụ hải sản nhập tại thị trường nội địa. Theo đó, hàng nhập khẩu nên chủ yếu phục vụ tái xuất, nhằm tạo dư địa cạnh tranh cho ngành thủy sản trong nước nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao.
