Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang và Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Cải từng là Đại biểu Quốc hội, tham gia thảo luận và đề xuất nhiều nội dung liên quan đến chính sách phát triển văn hóa, nghệ thuật.
Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Cải
Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thúy Cải sinh năm 1953 tại xã Phật Tích, huyện Tiên Du (cũ), tỉnh Bắc Ninh. Khi mới 16 tuổi, bà đã trở thành thành viên của lớp nghệ sĩ đầu tiên thuộc Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh, tiền thân của Đoàn Dân ca Quan họ Hà Bắc sau này.
Cùng với thế hệ nghệ sĩ quan họ đầu tiên, bà từng về nhiều làng quê Kinh Bắc để học hát từ các cụ nghệ nhân. Trong những năm chiến tranh, các nghệ sĩ lại lên biên giới phía Bắc biểu diễn phục vụ những chiến sĩ đang ngày đêm bảo vệ Tổ quốc. Dù trong mưa gió hay bom đạn, tiếng hát và tiếng đàn của họ vẫn vang lên đầy nhiệt huyết, trở thành nguồn động viên tinh thần lớn lao đối với người lính nơi tuyến đầu.
Năm 1988, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú trong đợt xét tặng đầu tiên nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật cho nghệ thuật dân ca. Bốn năm sau, năm 1992, bà được tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa IX (1992–1997).
Chia sẻ với Dân Việt, Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Cải cho biết với vai trò đại diện tiếng nói của cử tri Hà Bắc, bà nhiều lần tham gia thảo luận và đề xuất các chính sách phát triển văn hóa, nghệ thuật, đặc biệt là định hướng bảo tồn và lan tỏa dân ca quan họ.
Cùng với nghệ sĩ Huyền Phin (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình cũ), bà còn tích cực mang tiếng hát đến nghị trường, góp phần tạo nên không khí nghệ thuật trong những buổi sinh hoạt sau giờ làm việc căng thẳng.
Hiện nay, Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Cải sống bình dị tại quê nhà Bắc Ninh cùng gia đình.
Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang
Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang tên thật là Nguyễn Thị Trà Giang, sinh năm 1942 (Nhâm Ngọ) tại Quảng Ngãi. Cha bà là Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Văn Khánh (Khánh Cao), một đạo diễn sân khấu có tiếng, từng công tác tại Hội Sân khấu TP.HCM. Chồng bà là Nghệ sĩ Ưu tú, Giáo sư âm nhạc Bích Ngọc, con gái là nghệ sĩ dương cầm Bích Trà.
Sở hữu gương mặt ăn hình cùng “đôi mắt biết nói”, Trà Giang nhanh chóng vượt qua kỳ thi tuyển và trở thành một trong những diễn viên của khóa đầu tiên Trường Điện ảnh Việt Nam (nay là Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội).
Con đường diễn xuất chuyên nghiệp của bà bắt đầu với bộ phim Một ngày đầu thu (1961). Tuy nhiên, phải đến vai chị Tư Hậu trong bộ phim cùng tên, tên tuổi của Trà Giang mới thực sự ghi dấu ấn mạnh mẽ. Vai diễn này mang về cho bà Huy chương Bạc tại Liên hoan Phim Quốc tế Moskva năm 1963, một thành tích đáng chú ý của điện ảnh Việt Nam thời bấy giờ.
Trong sự nghiệp điện ảnh, Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang tham gia 17 bộ phim, với nhiều vai diễn tiêu biểu như: mẹ Thu trong Em bé Hà Nội (đạo diễn Hải Ninh – 1974), Nhân trong Ngày lễ thánh (đạo diễn Bạch Diệp), chị Dịu trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm…
Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang cũng từng là Đại biểu Quốc hội các khóa V, VI, VII. Bà cho biết luôn nhớ những ngày họp của Quốc hội khóa thống nhất đầu tiên (khóa VI), khi các đại biểu từ hai miền Nam – Bắc gặp gỡ, đoàn tụ; bà có dịp gặp nhiều văn nghệ sĩ miền Nam mà trước đó chỉ biết qua báo chí và rất khâm phục trong thời kháng chiến.
Khi ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa V với tư cách đại biểu của Nghệ An, địa phương kết nghĩa với quê hương Quảng Ngãi, bà từng khá lo lắng vì chưa hiểu nhiều về công việc của một đại biểu. Trước buổi tiếp xúc cử tri, bà tìm gặp nhà thơ Chế Lan Viên để hỏi nên chia sẻ điều gì. Nhà thơ khuyên bà hãy nói về trách nhiệm công dân, trách nhiệm của người nghệ sĩ với cuộc sống và kể những câu chuyện làm phim. Lời khuyên này khiến bà suy nghĩ nhiều hơn về nghề diễn cũng như trách nhiệm của người nghệ sĩ trước thời cuộc.
“Khi làm Đại biểu Quốc hội, tôi có điều kiện được tiếp xúc với người dân các địa phương nhiều hơn. Đó là cơ hội để tôi thấm hơn, hiểu hơn cuộc sống của người dân, từ đó làm cho các vai diễn của mình sâu sắc hơn”, bà thổ lộ.
