Danh tính người phụ nữ chèo đò ở Việt Nam được mệnh danh là ‘cụ bà đẹp nhất thế giới’
Chỉ một cử chỉ rất đời thường – đưa tay che miệng khi cười – người phụ nữ chèo ghe trên sông Hoài (Hội An) đã bước ra thế giới, trở thành nhân vật được truyền thông quốc tế ca ngợi là “cụ bà đẹp nhất thế giới”.
Nhân vật trong bức ảnh nổi tiếng ấy là cụ Bùi Thị Xong (82 tuổi), thường được gọi thân mật là Hai Xong. Cả cuộc đời cụ gắn bó với con nước sông Hoài, lặng lẽ chèo ghe mưu sinh, đưa đón du khách qua lại giữa lòng phố cổ.
Mùa hè năm 2011, trong một chuyến lang thang sáng tác tại Hội An, nhiếp ảnh gia người Pháp Réhahn Croquevielle tình cờ gặp cụ Xong. Khi ông giơ máy ảnh, người phụ nữ tuổi xưa nay hiếm theo phản xạ khẽ đưa tay che miệng cười – vừa e dè, vừa giấu đi hàm răng đã rụng theo năm tháng. Khoảnh khắc mộc mạc ấy được Réhahn ghi lại và đặt tên là Hidden Smile (Nụ cười ẩn giấu).
Không lâu sau, bức ảnh lan tỏa mạnh mẽ trên truyền thông quốc tế, được trưng bày tại nhiều quốc gia, giành nhiều giải thưởng và xuất hiện trên các ấn phẩm lớn của Mỹ. Ánh mắt hiền hậu, bàn tay chai sần và nụ cười kín đáo của người phụ nữ lao động bình dị đã chạm đến cảm xúc của hàng triệu người xem.
Từ đó, cụ Xong được gọi bằng danh xưng “cụ bà đẹp nhất thế giới” – một vẻ đẹp không đến từ nhan sắc, mà từ sự chân thật, giản dị và nhân hậu toát ra trong từng chi tiết của bức ảnh.
Nói về sự nổi tiếng bất ngờ, cụ Xong chỉ cười hiền: “Chắc nhờ ông ấy chụp đẹp nên người ta khen vậy, chứ tôi có đẹp gì đâu”. Sự khiêm nhường ấy cũng chính là điều khiến nhiều người thêm yêu mến cụ.
Để bày tỏ sự tri ân, nhiếp ảnh gia Réhahn đã trích một phần doanh thu từ tác phẩm để hỗ trợ cuộc sống của cụ. Ông từng tặng cụ một chiếc ghe mới trị giá khoảng 15 triệu đồng và duy trì khoản hỗ trợ hàng tháng, giúp cụ an tâm khi tuổi cao, sức yếu.
Sau khi bức ảnh nổi tiếng, bến sông Hoài trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách muốn gặp “nhân vật trong ảnh”. Chân dung cụ Xong xuất hiện trong sách ảnh, cửa hàng lưu niệm tại Hội An và được trưng bày tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
Đáng chú ý, tháng 3/2018, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chọn bức ảnh Hidden Smile làm quà tặng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm chính thức, nhân dịp kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Pháp. Tổng thống Pháp khi đó đánh giá cao hình ảnh này như một biểu tượng cho nụ cười Việt Nam và sự gắn kết văn hóa giữa hai quốc gia.
Ở tuổi ngoài 80, cụ Xong đã rời mái chèo. Mỗi ngày, cụ duy trì thói quen dậy sớm, đi tập vật lý trị liệu để giảm đau nhức xương khớp, rồi về nhà ăn sáng, nghỉ ngơi. Cụ sống một mình cho tiện sinh hoạt, con cháu đều ở gần, vẫn thường lui tới thăm nom.
Cụ vẫn giữ thói quen ăn trầu, tinh thần minh mẫn và nụ cười hiền hậu quen thuộc. “Thỉnh thoảng có khách nước ngoài tìm đến vì từng thấy hình tôi trên sách báo. Tôi vui vì mình được nhớ đến, và vì hình ảnh người Hội An được đi xa”, cụ Xong chia sẻ.
