Bộ Y tế đề xuất mức 600.000 đồng trợ cấp hưu trí xã hội, thay đổi nhóm đối tượng thụ hưởng
Mức điều chỉnh trong chính sách trợ giúp xã hội
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ về chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội, đã được điều chỉnh bởi Nghị định 76/2024/NĐ-CP ngày 1/7/2024. Nội dung trọng tâm là đề xuất nâng mức trợ cấp hưu trí xã hội và chuẩn trợ giúp xã hội từ 500.000 đồng/tháng lên mức trợ cấp 600.000 đồng, tương đương tăng khoảng 20%.
Theo Bộ Y tế, việc điều chỉnh này nhằm phù hợp hơn với bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay, khi chi phí sinh hoạt tăng và hệ thống chính sách an sinh xã hội cần được rà soát để đảm bảo tính đồng bộ.
Hiện nay, mức chuẩn 500.000 đồng/tháng đang được đánh giá là thấp so với mặt bằng chi tiêu tối thiểu. So sánh với chuẩn nghèo theo Nghị định 351/2025/NĐ-CP, mức này chỉ tương đương khoảng 22,7% chuẩn nghèo nông thôn (2.200.000 đồng/tháng) và 17,8% chuẩn nghèo đô thị (2.800.000 đồng/tháng). Điều này cho thấy chính sách trợ giúp xã hội hiện hành vẫn còn khoảng cách lớn so với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cho biết tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giai đoạn 2024–2026 dự kiến bình quân trên 3,5%/năm, tương đương gần 12% sau ba năm. Trong khi đó, nhóm hàng lương thực và dịch vụ thiết yếu tăng nhanh khiến đời sống người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội ngày càng chịu nhiều áp lực. Nếu không điều chỉnh kịp thời, chính sách trợ giúp xã hội sẽ khó đảm bảo mục tiêu hỗ trợ tối thiểu.
Đề xuất tăng 600.000 đồng và hoàn thiện chính sách an sinh
Trong dự thảo, Bộ Y tế nhấn mạnh việc nâng mức trợ cấp 600.000 đồng không chỉ là điều chỉnh về con số mà còn là bước hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội. Phương án tăng 20% được xây dựng trên cơ sở cân đối ngân sách, biến động giá cả và yêu cầu bảo đảm đời sống tối thiểu cho các nhóm yếu thế.
Trước đó, phương án tăng 8% lên 540.000 đồng/tháng từng được xem xét nhưng được đánh giá là chưa đủ để cải thiện đáng kể mức sống, khi vẫn chưa đạt 25% chuẩn nghèo nông thôn và chưa đến 20% chuẩn nghèo đô thị. Do đó, phương án mức trợ cấp 600.000 đồng được lựa chọn để tạo bước tiến rõ rệt hơn trong hệ thống trợ giúp xã hội.
Ngoài điều chỉnh mức chi trả, Bộ Y tế cũng đề xuất rà soát lại nhóm đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, trong đó một số trường hợp người cao tuổi sẽ được chuyển từ diện trợ cấp xã hội sang hưu trí xã hội theo quy định mới. Việc phân loại lại này nhằm làm rõ hơn cấu trúc trong hệ thống chính sách an sinh xã hội, tránh chồng chéo chính sách.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi điều kiện hưởng trợ cấp đối với người cao tuổi. Thay vì chỉ căn cứ vào việc có hay không có người phụng dưỡng, cơ quan soạn thảo đề xuất xem xét thêm khả năng thực tế của người có nghĩa vụ chăm sóc. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp hơn với thực tiễn xã hội hiện nay.
Bộ Y tế cũng chỉ ra rằng hệ thống trợ giúp xã hội hiện vẫn thiếu nhiều quy định về định mức chi phí sinh hoạt, chăm sóc và nuôi dưỡng. Bao gồm các khoản như đồ dùng cá nhân, chăm sóc sức khỏe, học tập, phục hồi chức năng và sinh hoạt giải trí. Ngoài ra, cơ sở trợ giúp xã hội còn thiếu định mức về đầu tư hạ tầng, sửa chữa và trang thiết bị chuyên dụng, gây khó khăn trong lập và quyết toán ngân sách.
Việc thiếu đồng bộ này khiến công tác triển khai chính sách an sinh xã hội giữa các địa phương chưa thống nhất, ảnh hưởng đến hiệu quả hỗ trợ người thụ hưởng.
Theo Bộ Y tế, việc sớm ban hành nghị định sửa đổi là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hệ thống trợ giúp xã hội. Khi áp dụng mức trợ cấp 600.000 đồng, tỷ lệ đáp ứng chuẩn nghèo được cải thiện, đạt khoảng 27,3% ở khu vực nông thôn và 21,4% ở khu vực đô thị.
Bộ Y tế đánh giá đây là bước đi quan trọng trong việc đảm bảo công bằng trong chính sách an sinh xã hội, đồng thời góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm đối tượng thụ hưởng.
