Xung đột Trung Đông leo thang, Iran vẫn xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz, dữ liệu vận chuyển hé lộ điều gì phía sau
Giữa lúc xung đột Trung Đông khiến nhiều tuyến vận tải biển trở nên căng thẳng, hoạt động Iran xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz vẫn duy trì. Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu thô cho thấy dòng chảy năng lượng của Tehran gần như không bị gián đoạn dù khu vực liên tiếp xảy ra các vụ tấn công.
Dữ liệu vận chuyển cho thấy Iran xuất khẩu dầu vẫn duy trì
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông gia tăng căng thẳng và nhiều tàu thương mại lo ngại rủi ro khi đi qua eo biển Hormuz, hoạt động Iran xuất khẩu dầu vẫn tiếp tục diễn ra với nhịp độ ổn định. Theo các dữ liệu theo dõi tàu vận tải năng lượng, lượng dầu thô rời khỏi Iran thời gian qua không giảm mạnh như nhiều dự báo trước đó.
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là tuyến hàng hải chiến lược đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Phần lớn nguồn dầu thô từ khu vực Trung Đông phải đi qua khu vực này trước khi đến châu Á và châu Âu. Khi xung đột Trung Đông bùng phát và nhiều vụ tấn công xảy ra trên biển, các nhà quan sát từng cho rằng hoạt động Iran xuất khẩu dầu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tuy nhiên, số liệu từ các tổ chức theo dõi tàu chở dầu cho thấy tình hình diễn ra khác với dự đoán. Trước khi căng thẳng bùng phát vào cuối tháng 2, Iran đã tăng mạnh sản lượng xuất khẩu. Trong tháng 2, lượng dầu thô xuất khẩu của nước này đạt khoảng 2,17 triệu thùng mỗi ngày, cao hơn đáng kể so với nhiều giai đoạn trước.
Dữ liệu của công ty phân tích Kpler cho thấy có thời điểm trong tháng 2, sản lượng xuất khẩu dầu lên tới gần 3,8 triệu thùng mỗi ngày. Việc tăng tốc bán dầu thô trước khi tình hình khu vực trở nên phức tạp được xem là bước chuẩn bị của Tehran nhằm giảm rủi ro trong trường hợp xung đột Trung Đông lan rộng.
Bên cạnh việc đẩy mạnh xuất khẩu sớm, hệ thống cảng dầu của Iran vẫn duy trì hoạt động. Hình ảnh vệ tinh cho thấy nhiều tàu chở dầu thô cỡ lớn vẫn đang neo tại đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu năng lượng lớn nhất của nước này. Tại đây, các siêu tàu chở dầu liên tục nhận hàng trước khi rời cảng để di chuyển qua eo biển Hormuz.
Ngoài ra, chiến lược di chuyển của đội tàu cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều tàu chở dầu thô của Iran được cho là lựa chọn hành trình sát vùng biển thuộc quyền kiểm soát của nước này. Việc di chuyển trong phạm vi vùng đặc quyền kinh tế kéo dài tới khoảng 24 hải lý từ bờ giúp giảm nguy cơ bị kiểm soát hoặc ngăn chặn trong bối cảnh xung đột Trung Đông.
Theo công ty theo dõi vận tải biển TankerTrackers.com, kể từ khi căng thẳng quân sự gia tăng, Iran đã vận chuyển khoảng 13,7 triệu thùng dầu thô ra thị trường quốc tế. Một số dữ liệu khác từ Kpler thậm chí cho rằng trong những ngày đầu tháng 3, tổng lượng Iran xuất khẩu dầu còn cao hơn, lên tới khoảng 16,5 triệu thùng.
Tính trung bình, mỗi ngày Iran vẫn đưa ra thị trường khoảng 1,1 đến 1,5 triệu thùng dầu thô kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Con số này không thấp hơn nhiều so với mức xuất khẩu trung bình của nước này trong năm trước, khoảng 1,69 triệu thùng mỗi ngày.
Phân tích của Kpler và Lloyd’s List Intelligence cũng cho thấy sau ngày 28/2 đã có nhiều tàu chở dầu thô rời cảng Iran. Trong số đó có cả những tàu nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, nhưng vẫn tham gia vận chuyển năng lượng. Một số tàu sau khi rời eo biển Hormuz đã hướng tới các khu vực trung chuyển dầu ở châu Á.
Các dữ liệu hàng hải cũng ghi nhận ít nhất 11 triệu thùng dầu thô đã được vận chuyển ra khỏi Iran kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ. Bốn siêu tàu chở dầu trong số này đã chở khoảng 8 triệu thùng tới vùng biển gần Singapore, nơi thường được sử dụng làm điểm trung chuyển năng lượng trước khi phân phối tới nhiều thị trường khác.
Xung đột Trung Đông và tính toán liên quan eo biển Hormuz
Trong khi Iran xuất khẩu dầu vẫn duy trì, tình hình an ninh quanh eo biển Hormuz lại ngày càng phức tạp. Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, Iran đã tiến hành nhiều động thái đáp trả nhằm vào các mục tiêu hàng hải và cơ sở năng lượng trong khu vực.
Các vụ tấn công này khiến nhiều tàu thương mại của các quốc gia khác thận trọng hơn khi di chuyển qua eo biển Hormuz. Một số hãng vận tải thậm chí đã thay đổi hành trình hoặc tạm dừng hoạt động trong khu vực, làm gián đoạn việc vận chuyển dầu thô từ một số nước vùng Vịnh.
Sự khác biệt này khiến nhiều chuyên gia chú ý. Trong khi một số quốc gia Trung Đông gặp khó khăn trong xuất khẩu năng lượng, hoạt động Iran xuất khẩu dầu vẫn diễn ra với quy mô đáng kể.
Một số nhà phân tích cho rằng yếu tố chính nằm ở cách tiếp cận của các bên liên quan. Trước đây, Mỹ từng triển khai các chiến dịch bắt giữ tàu chở dầu thô của Venezuela nhằm hạn chế xuất khẩu năng lượng của quốc gia này. Tuy nhiên, biện pháp tương tự chưa được áp dụng rộng rãi đối với Iran trong bối cảnh xung đột Trung Đông hiện nay.
David Tannenbaum, lãnh đạo công ty tư vấn Blackstone Compliance Services, cho biết ông khá bất ngờ khi Washington chưa tiến hành các biện pháp ngăn chặn tàu chở dầu thô của Iran.
Theo ông, nếu các tàu chở dầu thô bị bắt giữ trên diện rộng, căng thẳng trong xung đột Trung Đông có thể leo thang nhanh chóng. Điều này đặc biệt nhạy cảm vì eo biển Hormuz là tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.
Một số chuyên gia vận tải biển cũng cho rằng Iran có động lực duy trì sự lưu thông tại eo biển Hormuz. Nếu tuyến đường này bị phong tỏa hoàn toàn, không chỉ Iran mà nhiều quốc gia trong khu vực cũng sẽ chịu tác động lớn về kinh tế.
Chuyên gia vận tải biển James Lightbourn nhận định rằng việc duy trì hoạt động của eo biển Hormuz ở một mức độ nhất định là lợi ích chung của nhiều bên. Nếu tuyến đường này bị gián đoạn hoàn toàn, nguồn cung dầu thô toàn cầu có thể bị ảnh hưởng mạnh.
Trong bối cảnh đó, việc Iran xuất khẩu dầu vẫn diễn ra được xem là kết quả của nhiều yếu tố, bao gồm chiến lược xuất khẩu sớm, cách tổ chức vận chuyển và những tính toán địa chính trị liên quan đến xung đột Trung Đông cũng như tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
