Lý do giá dầu thế giới giảm nhưng xăng dầu trong nước vẫn tăng, hé lộ vai trò việc sử dụng Quỹ Bình ổn
Dù giá dầu thế giới liên tiếp giảm trong các phiên giao dịch gần đây, giá xăng dầu trong nước vẫn tăng tại kỳ điều chỉnh mới nhất. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu cùng cơ chế điều hành giá xăng dầu được cơ quan quản lý lý giải nhằm hạn chế mức tăng mạnh của các mặt hàng nhiên liệu.
Sáng 11-3 theo giờ Việt Nam, dữ liệu cập nhật từ thị trường năng lượng quốc tế cho thấy giá dầu thế giới tiếp tục giảm mạnh trong phiên giao dịch gần nhất. Thông tin từ bảng giá dầu thô trên Trading Economics cho thấy các loại dầu chủ chốt đều đi xuống sau nhiều biến động liên quan nguồn cung và chính sách năng lượng toàn cầu.
Cụ thể, dầu thô WTI giao ngay được ghi nhận ở mức khoảng 86 USD/thùng, giảm 8,7 USD/thùng so với phiên trước, tương đương mức giảm hơn 9%. Trong khi đó, dầu Brent – chuẩn tham chiếu của nhiều thị trường giao dịch quanh mốc 90,7 USD/thùng, giảm 8,2 USD/thùng, tức giảm hơn 8% theo ngày.
Diễn biến này đánh dấu phiên giảm thứ hai liên tiếp của giá dầu thế giới. Nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính xuất phát từ đề xuất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về việc các quốc gia thành viên xem xét giải phóng lượng dầu dự trữ quy mô lớn nhằm ổn định thị trường năng lượng. Động thái này khiến tâm lý thị trường thay đổi, kéo giá dầu trên các sàn giao dịch giảm đáng kể.
Tuy nhiên, trái với xu hướng của giá dầu thế giới, giá xăng dầu trong nước tại kỳ điều chỉnh ngày 10-3 vẫn được điều chỉnh tăng. Theo thông báo từ liên Bộ Công Thương – Tài chính, mức tăng của các mặt hàng dao động từ 478 đồng đến 3.380 đồng mỗi lít hoặc kg tùy loại nhiên liệu.
Để hạn chế mức tăng mạnh của nhiên liệu, cơ quan quản lý tiếp tục sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu trong kỳ điều hành. Cụ thể, mức chi quỹ đối với xăng sinh học và xăng không chì là 4.000 đồng/lít, dầu diesel được chi 5.000 đồng/lít, dầu hỏa 4.000 đồng/lít và dầu mazut 4.000 đồng/kg. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu được xem là công cụ nhằm giảm áp lực tăng giá bán lẻ đối với người tiêu dùng.
Theo lý giải từ cơ quan điều hành, biến động của giá xăng dầu trong nước không chỉ phụ thuộc vào diễn biến của giá dầu thế giới trong một vài phiên gần nhất mà còn dựa trên bình quân giá thành phẩm xăng dầu trên thị trường quốc tế trong cả kỳ điều hành.
Trong giai đoạn từ ngày 7-3 đến 9-3, thị trường năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố địa chính trị và nguồn cung. Trong đó đáng chú ý là căng thẳng quân sự liên quan Mỹ, Israel và Iran, cùng với việc một số quốc gia xuất khẩu dầu tại khu vực vùng Vịnh giảm sản lượng khai thác.
Bên cạnh đó, việc xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz gặp khó khăn khiến nhiều kho chứa dầu rơi vào tình trạng đầy, trong khi nhu cầu dự trữ nhiên liệu của nhiều quốc gia tăng lên. Những yếu tố này khiến giá thành phẩm xăng dầu trên thị trường quốc tế trong giai đoạn tính toán kỳ điều hành tăng đáng kể.
Theo số liệu bình quân trong kỳ, giá xăng RON92 dùng để pha chế xăng E5RON92 đạt khoảng 139,3 USD/thùng, tăng gần 27%. Giá xăng RON95 ở mức 147,5 USD/thùng, tăng gần 27% so với kỳ trước. Dầu diesel 0,05S đạt hơn 184 USD/thùng, tăng trên 20%, trong khi dầu mazut tăng hơn 41%.
Nếu không áp dụng biện pháp trích chi từ Quỹ Bình ổn xăng dầu, giá xăng dầu trong nước có thể tăng mạnh hơn nhiều so với mức điều chỉnh thực tế. Theo tính toán, giá cơ sở xăng E5RON92 có thể tăng thêm hơn 5.300 đồng/lít, còn xăng RON95-III có thể tăng hơn 6.000 đồng/lít so với kỳ điều hành trước.
Tương tự, dầu diesel 0,05S có thể tăng hơn 5.400 đồng/lít, trong khi dầu hỏa và dầu mazut cũng có mức tăng đáng kể. Việc sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu vì vậy được xem là biện pháp nhằm điều tiết thị trường và giảm bớt áp lực tăng giá.
Hiện nay, cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam được thực hiện theo quy định hiện hành với chu kỳ điều chỉnh vào thứ năm hàng tuần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt khi biến động giá vượt ngưỡng nhất định, cơ quan quản lý có thể thực hiện điều chỉnh sớm.
Đáng chú ý, ngày 6-3 vừa qua, Chính phủ ban hành Nghị quyết 36 cho phép Bộ Công Thương chủ trì phối hợp Bộ Tài chính thực hiện điều chỉnh giá khi giá cơ sở của một trong các mặt hàng xăng dầu phổ biến tăng từ 7% trở lên so với kỳ công bố trước đó.
Theo quy định mới, khi mức biến động giá chưa vượt ngưỡng 7%, việc điều hành giá xăng dầu vẫn tiếp tục theo chu kỳ điều chỉnh định kỳ. Cơ chế này được đánh giá giúp quá trình quản lý giá xăng dầu trong nước linh hoạt hơn trước những biến động của giá dầu thế giới.
Trong thời gian tới, liên Bộ Công Thương – Tài chính cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến của giá dầu thế giới cũng như cung cầu nhiên liệu trong khu vực để đưa ra phương án điều hành giá xăng dầu phù hợp. Đồng thời, việc sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu cũng sẽ được cân nhắc nhằm đảm bảo mục tiêu ổn định thị trường và hạn chế tác động tới đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh.
