Giá dầu thế giới tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị khiến thị trường trong nước chịu áp lực lớn. Việc kích hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã giúp hạn chế mức tăng, nếu không giá xăng RON95 có thể vọt lên hơn 33.000 đồng/lít.
Theo Người Đưa Tin, thị trường xăng dầu thế giới giai đoạn 7/3 - 9/3/2026 rơi vào tình trạng hỗn loạn do xung đột quân sự tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel với Iran. Việc tắc nghẽn eo biển Hormuz khiến nguồn cung từ vùng Vịnh bị gián đoạn, các kho chứa lấp đầy nhưng không thể xuất khẩu, gây tâm lý tích trữ trên toàn cầu.
Căng thẳng giữa Nga và Ukraina tiếp diễn càng đổ thêm dầu vào lửa, khiến giá nhiên liệu thế giới ngày 9/3/2026 nhảy vọt. Là quốc gia nhập khẩu ròng, Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đà tăng này. Thống kê cho thấy năm 2025, nước ta chi tới 14,9 tỷ USD để nhập khẩu xăng dầu và dầu thô, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn.
Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhận định: "Dầu thô là nguyên liệu chính để lọc dầu. Từ dầu thô sẽ lọc ra xăng, dầu diesel cũng như các mặt hàng khác”. Ông giải thích thêm rằng mỗi mặt hàng có giá giao dịch riêng, nhưng khi xung đột leo thang, tất cả đều bị đẩy lên cao.
Trước nguy cơ giá xăng dầu "vỡ trận", Chính phủ đã có những bước đi quyết liệt. Cuối ngày 9/3, Nghị định số 72/2026 chính thức được ban hành, đưa thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng, diesel và nhiên liệu bay từ mức 7-10% về thẳng 0% để bảo đảm nguồn cung.
Đặc biệt, trong phiên điều hành 0h ngày 11/3, cơ quan quản lý đã kích hoạt lại Quỹ bình ổn giá (BOG) sau thời gian dài tạm dừng. Với số dư hơn 5.617 tỷ đồng tính đến quý III/2025, Quỹ đã phát huy vai trò "giảm sốc" mạnh mẽ khi chi ra tới 4.000 - 5.000 đồng cho mỗi lít xăng, dầu.
Nhờ sự can thiệp này, giá xăng RON95-III chỉ tăng 2.073 đồng/lít, chốt ở mức 29.120 đồng/lít. Nếu không có "phao cứu sinh" từ Quỹ BOG, mặt hàng này đáng lẽ đã tăng tới 6.073 đồng (tương đương 22,45%), đẩy giá bán lẻ lên mức cao chót vót 33.120 đồng/lít.
Tương tự, xăng E5RON92 thực tế tăng 1.344 đồng/lít lên 26.570 đồng/lít, thay vì mức 30.570 đồng/lít nếu để thị trường tự điều tiết. Các mặt hàng dầu cũng ghi nhận mức chênh lệch giá cơ sở rất lớn so với giá bán lẻ thực tế nhờ cơ chế bình ổn linh hoạt này.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trong cuộc họp ngày 10/3 đã khẳng định mục tiêu dứt khoát không để thiếu năng lượng trong mọi hoàn cảnh. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương đề xuất phương án đưa thuế bảo vệ môi trường về 0 để tiếp tục hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.
Những động thái phản ứng nhanh từ việc ban hành nghị định thuế đến điều hành giá linh hoạt cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc kìm giữ lạm phát. Sự phối hợp giữa các bộ ngành đã giúp hạn chế tối đa tác động từ các "cú sốc" địa chính trị thế giới đến nền kinh tế trong nước.
