Từ 1/7, cán bộ ‘giàu lên bất thường’ sẽ bị soi kỹ: Luật mới siết chặt giải trình rõ nguồn gốc tài sản
Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi chính thức có hiệu lực từ 1/7, trong đó yêu cầu cán bộ công chức phải giải trình tài sản khi phát sinh biến động từ 1 tỷ đồng trở lên, nhằm tăng minh bạch và kiểm soát quyền lực.
Sáng 7/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước đối với 12 luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10. Đáng chú ý trong số này là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống tham nhũng, với nhiều quy định mới liên quan trực tiếp đến việc giải trình tài sản và kê khai tài sản cán bộ. Luật sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7 tới đây.
Thông tin tại họp báo, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt cho biết việc sửa đổi Luật Phòng chống tham nhũng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ công chức. Những thay đổi lần này cũng bảo đảm sự đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Theo ông Lê Tiến Đạt, luật sửa đổi đã điều chỉnh cách thức đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng theo hướng thống nhất, phù hợp chức năng quản lý Nhà nước của từng bộ, ngành và địa phương. Chính phủ được giao xây dựng các tiêu chí cụ thể, qua đó tăng tính chủ động và trách nhiệm của UBND cấp tỉnh cũng như các cơ quan quản lý trong việc triển khai Luật Phòng chống tham nhũng.
Một điểm mới đáng chú ý là quy định về trách nhiệm giải trình tài sản được bổ sung, làm rõ nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thực thi công vụ. Theo đó, cán bộ công chức phải giải trình khi có yêu cầu liên quan đến quyết định hoặc hành vi công vụ gây tác động trực tiếp đến tổ chức, cá nhân khác. Quy định này được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng tính minh bạch trong hoạt động công quyền.
Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi cũng điều chỉnh các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập nhằm khắc phục những bất cập tồn tại thời gian qua. Trong đó, giá trị tài sản phải kê khai được xác định rõ ràng hơn, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội hiện nay. Cụ thể, mỗi loại tài sản có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên phải được kê khai trong bản kê khai tài sản cán bộ theo quy định.
Đặc biệt, luật quy định rõ trường hợp kê khai bổ sung và giải trình tài sản khi phát sinh biến động lớn. Theo đó, nếu trong năm có biến động tài sản 1 tỷ đồng trở lên, người có nghĩa vụ kê khai tài sản cán bộ phải cung cấp thêm thông tin, làm rõ nguồn gốc và chịu trách nhiệm giải trình tài sản trước cơ quan có thẩm quyền. Đây được xem là điểm then chốt nhằm kiểm soát tài sản tăng thêm của cán bộ công chức.
Việc giải trình tài sản và làm rõ nguồn gốc tài sản tăng thêm cũng trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, xếp loại cán bộ công chức, viên chức hằng năm. Quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm cá nhân, hạn chế tình trạng kê khai hình thức, thiếu trung thực trong thực tế.
Bên cạnh đó, Luật Phòng chống tham nhũng cũng mở rộng phạm vi đối tượng phải kê khai tài sản cán bộ tại các doanh nghiệp Nhà nước. Theo quy định mới, người được giao tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp Nhà nước có tỷ lệ vốn Nhà nước trên 50% vốn điều lệ bắt buộc phải thực hiện kê khai tài sản và thu nhập theo luật định.
Chính phủ sẽ ban hành các quy định chi tiết về trường hợp, hình thức và quy trình kê khai tài sản cán bộ trong doanh nghiệp Nhà nước, bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Với những điểm mới này, Luật Phòng chống tham nhũng được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ rệt trong việc kiểm soát tài sản, thu nhập, góp phần phòng ngừa tham nhũng hiệu quả hơn trong thời gian tới.
