Không nhường đường cho xe cấp cứu không chỉ bị phạt hành chính. Trong trường hợp hành vi này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến người bệnh tử vong, người vi phạm còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
Theo báo Dân trí, vụ việc ô tô bị phản ánh cản trở xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ tại tỉnh Tuyên Quang những ngày qua đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Dù cơ quan chức năng xác định bệnh nhân không tử vong do hành vi cản đường, nhiều người vẫn đặt câu hỏi về trách nhiệm pháp lý nếu hành vi này dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Theo thông tin chính thức từ Công an tỉnh Tuyên Quang, các chứng cứ thu thập được cho thấy bệnh nhân tử vong do diễn tiến bệnh lý quá nặng, không xuất phát từ việc ô tô cản trở.
Liên quan đến diễn biến trên, ông N.T.D. (sinh năm 1970, cư trú tại xã Đồng Văn) đã nhận quyết định xử phạt hành chính từ cơ quan công an do hành vi vi phạm trên tuyến Quốc lộ 4C. Mặc dù nguyên nhân tử vong đã sáng tỏ, vụ việc vẫn làm dấy lên làn sóng tranh luận gay gắt trong cộng đồng về các trách nhiệm pháp lý khi cố tình cản trở xe ưu tiên.
Để làm rõ vấn đề, Luật sư Trần Viết Hà (Đoàn luật sư tỉnh Đắk Lắk) nhấn mạnh hệ thống pháp luật hiện hành quy định cực kỳ nghiêm ngặt quyền của xe khẩn cấp và trách nhiệm tài xế.
Dựa trên quy định tại Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, xe cấp cứu được xếp vào nhóm phương tiện ưu tiên hàng đầu khi đang thực hiện nhiệm vụ. Khoản 5 Điều 27 của luật này nêu rõ, lúc nhận tín hiệu ưu tiên, người điều khiển phương tiện phải chủ động giảm tốc độ, di chuyển sát lề phải hoặc dừng lại nhường đường.
Do đó, mọi hành vi không hợp tác, cố tình tạo chướng ngại vật đối với các dòng xe đặc chủng này đều cấu thành hành vi vi phạm pháp luật giao thông đường bộ trực tiếp.
Đối với sai phạm điều khiển xe ô tô không nhường đường cho xe ưu tiên, Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định mức phạt tiền rất nặng, dao động từ 6 triệu đến 8 triệu đồng. Tuy nhiên, các chế tài xử lý của Nhà nước đối với nhóm hành vi nguy hiểm này không chỉ gói gọn trong việc xử phạt vi phạm hành chính đơn thuần như nhiều người lầm tưởng.
Theo phân tích từ luật sư, nếu hành vi không nhường đường là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả tước đoạt sinh mạng, người vi phạm sẽ bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, tội danh này được định khung xử lý nghiêm khắc theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Khung hình phạt cơ bản áp dụng cho người tham gia giao thông làm chết một người gồm phạt tiền từ 30-100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 1-5 năm.
Trong trường hợp xuất hiện các tình tiết tăng nặng định khung, hình phạt dành cho người vi phạm giao thông cố tình cản trở sẽ bị đẩy lên rất cao từ 3 đến 10 năm tù. Các tình tiết này bao gồm việc tài xế sử dụng nồng độ cồn vượt mức cho phép, dùng chất ma túy, kích thích mạnh, hoặc bỏ chạy trốn tránh trách nhiệm, cố ý không cứu giúp.
Đặc biệt, nếu hành vi thiếu ý thức này dẫn tới hậu quả thảm khốc làm thiệt mạng từ 3 người trở lên, mức án tù cao nhất đối diện có thể kéo dài từ 7 đến 15 năm. Mặc dù chế tài rất nghiêm, luật sư Trần Viết Hà lưu ý: "không phải trường hợp nào xe ô tô không nhường đường cho xe cấp cứu dẫn đến chết người cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự".
Để áp dụng luật hình sự, cơ quan điều tra bắt buộc phải chứng minh được hành vi cố tình cản trở đó là nguyên nhân trực tiếp duy nhất dẫn đến hậu quả tử vong của nạn nhân. Đồng thời, quá trình tố tụng đòi hỏi phải chứng minh rõ ràng lỗi chủ quan của người điều khiển phương tiện ô tô tại thời điểm xảy ra sự việc trên tuyến đường di chuyển.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng sẽ đánh giá toàn diện các yếu tố khách quan liên quan như điều kiện hạ tầng tuyến đường, khả năng dạt lề thực tế lúc đó.
Quay trở lại vụ việc tại Tuyên Quang, dữ liệu thực địa cho thấy suốt dọc quãng đường dài 5km có rất nhiều vị trí rộng rãi mà tài xế hoàn toàn đủ điều kiện dạt lề. Nếu người lái xe vẫn cố tình giữ tốc độ, chiếm làn đường bất chấp còi hú, hành vi đó đủ cơ sở pháp lý cấu thành lỗi cố ý cản trở xe ưu tiên làm nhiệm vụ.
Luật sư khẳng định: "Trường hợp cơ quan chức năng xác định hành vi cản trở này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả bệnh nhân tử vong, người điều khiển ô tô có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo quy định của pháp luật".
