Quan hệ Iran – Ukraine chuyển từ trung lập sang đối đầu khi Tehran chính thức coi Kiev là mục tiêu quân sự hợp pháp. Chuỗi mâu thuẫn kéo dài nhiều năm đang đẩy hai bên tới ranh giới nguy hiểm.
Theo RT, ông Ibrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, vừa đưa ra tuyên bố chấn động trên mạng xã hội X khi xác nhận Ukraine là mục tiêu quân sự hợp pháp. Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Iran cũng lên tiếng cáo buộc Tổng thống Zelensky can thiệp trực tiếp vào các cuộc xung đột hiện nay.
Trong quá khứ, mối quan hệ giữa hai quốc gia vốn chỉ dừng lại ở mức độ kinh tế với kim ngạch thương mại khiêm tốn dưới 500 triệu USD. Tuy nhiên, kể từ sau biến động chính trị năm 2014 tại Kiev, sự quan tâm của Iran dành cho Ukraine đã giảm sút mạnh mẽ do quốc gia này chuyển hướng sang phương Tây.
Tháng 1/2020, việc Iran bắn nhầm máy bay của Ukraine International Airlines trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ đã trở thành "ngòi nổ" phá vỡ quan hệ ngoại giao. Dù Tehran đã thừa nhận sai lầm và xin lỗi, nhưng thái độ cứng rắn và yêu cầu điều tra quốc tế từ phía ông Zelensky bị Iran xem là áp lực chính trị.
Khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, Iran cố gắng giữ lập trường trung lập nhưng liên tục bỏ phiếu chống các nghị quyết chống Moscow tại Liên Hợp Quốc. Kiev coi đây là sự ủng hộ gián tiếp cho Nga, trong khi giới lãnh đạo tối cao Iran lại đổ lỗi cho NATO là tác nhân gây bất ổn khu vực.
Quan hệ song phương càng thêm tồi tệ khi Ukraine và phương Tây cáo buộc Iran cung cấp máy bay không người lái Shahed cho Nga. Dù cả Tehran và Moscow đều phủ nhận, nhưng Kiev vẫn sử dụng các biện pháp phản đối ngoại giao và liên tục mô tả Iran như một quốc gia thù địch trên các phương tiện truyền thông.
Sau sự kiện ngày 7/10/2023, việc Ukraine công khai ủng hộ Israel và các chiến dịch quân sự tại Gaza đã khiến Iran phẫn nộ. Tehran cho rằng Ukraine đã từ bỏ hoàn toàn vị thế trung lập để gia nhập liên minh chống Iran, đặc biệt khi Kiev ủng hộ các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của Mỹ.
Tehran đặc biệt quan tâm đến việc Kiev sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật quân sự cho các quốc gia Ả Rập để chống lại máy bay không người lái. Iran coi đây là tín hiệu ngầm chống lại an ninh quốc gia của mình, buộc các chính trị gia hàng đầu phải thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận với chính quyền Zelensky.
Ông Ibrahim Azizi, một cựu tướng quân đội có tầm ảnh hưởng lớn trong IRGC, đã đại diện cho những quan điểm cứng rắn nhất tại Quốc hội Iran. Nhiều nhà lập pháp tại Tehran hiện đang ủng hộ việc cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Ukraine cho đến khi có một chính quyền mới sẵn sàng bình thường hóa quan hệ.
Nếu xác nhận Ukraine can thiệp trực tiếp đe dọa an ninh, Iran khẳng định sẽ sử dụng toàn bộ các biện pháp trả đũa. Kho vũ khí chiến lược, từ phản ứng quân sự-kỹ thuật đến các chiến thuật bất đối xứng, có thể được kích hoạt nhanh chóng để gây ra những tổn thất nặng nề cho phía Kiev.
Sự chuyển dịch sang ngôn từ thù địch là kết quả của những mâu thuẫn hệ thống tích lũy qua nhiều năm. Với đường lối hiện tại của Kiev và sự gây hấn từ phía Mỹ, Tehran dường như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc duy trì lập trường cứng rắn và sẵn sàng cho các kịch bản đối đầu.
