Giá xăng dầu giảm sâu kỷ lục nhờ thuế 0%, liệu có tăng trở lại khi ưu đãi thuế kết thúc?
Giá xăng dầu hôm nay duy trì ở vùng thấp sau nhiều đợt điều chỉnh giảm mạnh. Tuy nhiên, khi các chính sách ưu đãi thuế sắp hết hiệu lực, khả năng giá nhiên liệu tăng trở lại đang nhận được nhiều sự quan tâm.
Giá xăng dầu giảm mạnh nhờ hàng loạt chính sách thuế về 0%
Sau giai đoạn biến động mạnh do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông, mặt bằng giá xăng dầu hôm nay đã giảm đáng kể. Hiện giá xăng E5 RON92 được bán ở mức 20.126 đồng/lít, xăng E10 RON95-III là 20.753 đồng/lít. Giá dầu diesel ở mức 23.534 đồng/lít, còn dầu mazut là 16.680 đồng/kg.
Nếu đối chiếu với mức đỉnh lịch sử ngày 24/3, giá xăng E5 RON92 đã sụt tới 9.988 đồng/lít. Bản phối xăng E10 RON95-III cũng bốc hơi 10.667 đồng/lít từ đỉnh cao ngày 23/4. Đáng chú ý nhất là giá dầu diesel khi giảm tới 21.254 đồng/lít. Mức hạ này được tính toán dựa trên điểm đỉnh 44.788 đồng/lít thiết lập vào ngày 3/4.
Dù sụt sâu từ đỉnh, biểu giá này vẫn cao hơn thời điểm trước khi Trung Đông xảy ra xung đột (kỳ điều hành ngày 26/2). Cụ thể, dầu diesel hiện cao hơn 4.255 đồng/lít, xăng E5 hơn 603 đồng/lít và xăng E10 vượt 933 đồng/lít.
Giới chuyên môn phân tích, đà hạ nhiệt này xuất phát từ việc đưa loạt thuế nhiên liệu về mức 0%. Quyết sách được triển khai đồng bộ ngay sau khi các cuộc đụng độ quốc tế nổ ra.
Theo Nghị quyết 72, thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) giảm từ 10% xuống 0% với xăng động cơ không pha chì và nguyên liệu pha chế từ ngày 9/3 đến hết 30/4. Thuế MFN của dầu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu bay và kerosine cũng hạ từ 7% về 0%.
Chính sách ưu đãi còn áp dụng cho một số nguyên liệu hóa dầu. Dòng xylen, condensate, p-xylen được giảm thuế từ 3% về 0%, nhóm hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Đến ngày 30/4, Nghị quyết 25 của Chính phủ ban hành đã kéo dài thời hạn áp dụng Nghị định 72 đến hết ngày 30/6/2026. Các biện pháp khẩn cấp này giúp ngăn chặn đà tăng giá thành công.
Trước đó, Thủ tướng ký Quyết định 482 đưa thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu diesel, nhiên liệu bay về 0 đồng/lít từ ngày 26/3 đến hết 15/4. Các mặt hàng này được miễn kê khai, nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế tiêu thụ đặc biệt của xăng cũng giảm từ 8-10% về 0%.
Đến ngày 12/4, Quốc hội thông qua nghị quyết duy trì mức thuế 0% áp dụng từ 16/4 đến hết 30/6/2026. Quy định nêu rõ các mặt hàng xăng dầu thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp VAT nhưng được khấu trừ thuế đầu vào.
Chuyên gia cảnh báo nguy cơ giá xăng dầu tăng trở lại sau ngày 30/6
Tuy nhiên, rủi ro lớn đối với giá xăng dầu hôm nay là việc các chính sách này sẽ hết hiệu lực sau ngày 30/6. Khi đó, toàn bộ các sắc thuế cấu thành gồm thuế nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, VAT và bảo vệ môi trường sẽ quay lại mức cũ.
Nhận định về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Thoả, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết: "Các dự báo hiện nay chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng giảm của giá xăng dầu thế giới sẽ duy trì ổn định trong dài hạn. Trong khi Việt Nam vẫn đang kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy chuyển đổi sang sử dụng năng lượng xanh".
Ông Thoả đề xuất nên kéo dài thời gian giảm thuế để theo dõi thị trường. Khi giá ổn định dài hạn mới tính chuyện khôi phục theo lộ trình nhằm tránh gây sốc cho nền kinh tế.
Vị chuyên gia nhấn mạnh, sắc thuế đang chiếm hơn 30% cơ cấu giá xăng dầu. Nếu khôi phục đồng loạt, chi phí đầu vào doanh nghiệp sẽ tăng mạnh, bào mòn sức mua của người dân.
Ông Nguyễn Tiến Thoả nhận định thêm: "Nếu khôi phục thuế ngay lập tức, việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế có thể gặp nhiều khó khăn".
Đồng tình với góc nhìn trên, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô, Trung tâm Green-X (Đại học VinUni) cho rằng nên khôi phục từng bước. Cơ quan quản lý có thể cân nhắc tái áp dụng trước 50% mức thuế đã giảm.
Nếu giá nhiên liệu toàn cầu tiếp tục đi xuống bền vững, phương án khôi phục hoàn toàn mới nên triển khai. Lộ trình rõ ràng sẽ giúp các cơ sở sản xuất kinh doanh chủ động xây dựng phương án hoạt động.
Dù vậy, ông Tú Anh cũng cảnh báo việc kéo dài ưu đãi thuế sẽ gây áp lực lên ngân sách. Việc từng bước thu thuế trở lại là cần thiết để bảo đảm nguồn lực cho đầu tư công.
Ông Tú Anh nhấn mạnh: "Doanh nghiệp và người tiêu dùng đều mong muốn tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế vì điều này giúp giảm chi phí và hỗ trợ tiêu dùng. Tuy nhiên, cần cân bằng lợi ích giữa các bên, vừa tránh tạo cú sốc cho nền kinh tế, vừa không gây áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước".
_22062026105547.jpg)
