Dù mang lại hiệu suất vượt trội trong ngắn hạn, việc giao phó toàn bộ bài toán tư duy cho AI đang âm thầm làm suy giảm trí nhớ, khả năng phản biện và độ kiên trì của con người.
Khác với những công cụ bổ trợ đơn thuần như máy tính bỏ túi vốn chỉ hỗ trợ tính toán, AI tạo sinh có thể xử lý hoàn chỉnh các tác vụ trí tuệ từ đầu đến cuối. Sự tiện lợi này vô tình đẩy người dùng vào trạng thái "buông bỏ nhận thức", tước đi cơ hội để não bộ được rèn luyện.
Tác hại của sự phụ thuộc này thể hiện rõ ở việc giảm khả năng hấp thụ và duy trì kiến thức. Khi tiếp cận đáp án quá nhanh chóng, con người dễ mất dần khả năng tập trung vào các nội dung chuyên sâu và không còn duy trì được sự kiên nhẫn, yếu tố cốt lõi để tiếp thu kỹ năng mới. Nguy hiểm hơn, việc liên tục có sự trợ giúp của AI còn gây ra tâm lý ỷ lại, khiến tư duy chủ động và mức độ trách nhiệm khi tự ra quyết định bị sụt giảm đáng kể. Ngay cả những chuyên gia lành nghề cũng đối mặt với nguy cơ mai một kỹ năng thực hành khi không có công cụ hỗ trợ.
Dưới góc nhìn tâm lý học nhận thức, não bộ vốn được thiết kế để vận hành theo nguyên tắc tối ưu và tiết kiệm năng lượng. Khi con người liên tục chọn lối tắt bằng cách để AI thay mình tư duy, các kết nối thần kinh ít được sử dụng sẽ dần bị loại bỏ. Về lâu dài, thói quen lạm dụng AI không chỉ khiến hiệu suất suy nghĩ độc lập suy giảm, mà còn làm xói mòn khả năng suy luận sâu và năng lực tự giải quyết những vấn đề phức tạp trong đời sống.
