Mỹ chuẩn bị xây ‘siêu nhà máy’ lọc dầu đầu tiên sau 50 năm, trị giá hàng trăm tỷ USD
Trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố một thỏa thuận đầu tư quy mô lớn trị giá 300 tỷ USD với một tỷ phú Ấn Độ nhằm xây dựng nhà máy lọc dầu mới tại Mỹ - dự án đầu tiên thuộc loại này được triển khai sau hơn nửa thế kỷ.
Tối 10/3, ông Trump xác nhận kế hoạch thiết lập một dự án năng lượng mà ông mô tả là một trong những “thỏa thuận lịch sử lớn nhất”, hướng tới việc xây dựng nhà máy lọc dầu tại bang Texas.
Theo đánh giá của chính quyền Mỹ, dự án không chỉ giúp tăng cường năng lực chế biến dầu trong nước mà còn đóng vai trò như một bước đi chiến lược nhằm củng cố nền kinh tế trước nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang.
.png)
Cú bắt tay lịch sử với tập đoàn năng lượng lớn nhất Ấn Độ
Theo Fortune và CNBC, thương vụ này được xem là cột mốc hợp tác đặc biệt giữa Mỹ và Reliance Industries - doanh nghiệp năng lượng tư nhân hàng đầu Ấn Độ thuộc sở hữu của tỷ phú Mukesh Ambani.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump mô tả khoản đầu tư này là “phi thường”, đồng thời cho rằng nhà máy lọc dầu sắp được xây dựng sẽ trở thành một trong những cơ sở hiện đại và sạch nhất thế giới, mang lại tác động kinh tế lớn cho nước Mỹ.
Dự án dự kiến đặt tại cảng Brownsville, bang Texas và do công ty America First Refining phát triển. Thực tế, dự án này có nguồn gốc từ Element Fuels Holdings - một startup trong lĩnh vực năng lượng đã hoàn thành các bước chuẩn bị ban đầu cho địa điểm xây dựng từ năm 2024.
Trong thông báo mới nhất, America First Refining cho biết doanh nghiệp đã nhận được khoản đầu tư lên tới hàng trăm triệu USD từ một tập đoàn năng lượng quốc tế, qua đó nâng định giá công ty lên mức hàng chục tỷ USD.
Theo thỏa thuận kéo dài 20 năm, nhà máy dự kiến sử dụng khoảng 1,2 tỷ thùng dầu đá phiến nhẹ khai thác tại Mỹ, tương đương giá trị khoảng 125 tỷ USD, để sản xuất khoảng 50 tỷ gallon sản phẩm dầu tinh chế. Tổng giá trị kinh tế tạo ra từ dự án được ước tính vào khoảng 175 tỷ USD.
Ông Trey Griggs, Chủ tịch America First Refining, cho biết ngành năng lượng Mỹ đang tồn tại một nghịch lý: nguồn cung dầu đá phiến nhẹ khá dồi dào nhưng lại thiếu các nhà máy đủ khả năng xử lý loại dầu này. Dự án mới dự kiến khởi công vào quý II/2026 và được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết nút thắt trong chuỗi cung ứng năng lượng.
Nếu hoàn thành, đây sẽ là nhà máy lọc dầu đầu tiên được xây dựng tại Mỹ kể từ năm 1977.
Bước đi chiến lược bảo vệ nguồn dầu giữa căng thẳng địa chính trị
Theo phân tích của TRT World, thông báo về dự án được đưa ra vào thời điểm thị trường năng lượng toàn cầu đang rất nhạy cảm. Nhà Trắng cho rằng kế hoạch này là một phần trong chiến lược củng cố vị thế “cường quốc năng lượng” của Mỹ khi giá dầu thế giới liên tục biến động mạnh.
Gần đây, giá dầu từng vượt mốc 114 USD/thùng và có thời điểm tiến sát 120 USD do căng thẳng leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran. Dù sau đó giá dầu WTI giảm về quanh 85 USD/thùng và Brent ở khoảng 88 USD/thùng, áp lực lên giá xăng trong nước vẫn là vấn đề đáng lo ngại.
Chính quyền của ông Trump từ lâu đã đặt mục tiêu giữ giá nhiên liệu ở mức thấp nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Việc bổ sung thêm một nhà máy lọc dầu quy mô lớn tại Texas được xem là bước đi giúp tăng nguồn cung sản phẩm tinh chế, qua đó góp phần ổn định thị trường. Ngoài ra, các nhà máy chuyên xử lý dầu đá phiến thường có biên lợi nhuận cao hơn trong bối cảnh giá nhiên liệu duy trì ở mức cao.
Từ góc độ địa chính trị, các chuyên gia cho rằng Washington đang cố gắng tránh những động thái có thể gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu, chẳng hạn như tấn công vào các cơ sở xuất khẩu dầu của Iran. Đặc biệt, đảo Kharg - nơi trung chuyển tới 90% lượng dầu của Tehran - được xem là điểm nhạy cảm có thể khiến giá dầu toàn cầu biến động mạnh nếu xảy ra xung đột.
Tuy vậy, rủi ro Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu - vẫn được xem là mối đe dọa lớn đối với thị trường dầu mỏ.
Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), đến năm 2025 Mỹ có tổng cộng 131 nhà máy lọc dầu đang hoạt động với công suất khoảng 18,4 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên, hai nhà máy lọc dầu tại bang California với tổng công suất khoảng 284.000 thùng/ngày đã thông báo sẽ ngừng hoạt động vĩnh viễn do phải tuân thủ các quy định môi trường nghiêm ngặt của bang. Diễn biến này khiến nhu cầu bổ sung thêm công suất lọc dầu mới trở nên cấp thiết hơn trong chiến lược đảm bảo nguồn cung năng lượng của Mỹ trong những năm tới.
