Tin mới vụ thảm họa lũ quét ở Nepal: Hàng trăm người chết và mất tích, nguy cơ lũ mới rình rập
Ít nhất 160 người thiệt mạng và hàng trăm người vẫn mất tích sau trận lũ quét và lở đất xảy ra sáng 26.8 tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng. Dòng bùn và nước được cho là tràn xuống với tốc độ cực nhanh, khiến người dân gần như không có thời gian chạy thoát.
Thảm họa bất ngờ, dòng bùn cuốn phăng mọi thứ
Ít nhất 160 người đã thiệt mạng sau trận lũ quét và lở đất xảy ra sáng 26.8 tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng, trong khi hàng trăm người khác vẫn chưa được tìm thấy. Đáng chú ý, trong số những người mất tích được cho là có nhiều du khách nước ngoài đang có mặt tại khu vực miền núi.
Theo AFP, thảm họa xảy ra với tốc độ đặc biệt nhanh. Dòng nước cùng bùn đất và đá tràn xuống hạ lưu với sức mạnh được các chuyên gia ví như “bê tông lỏng”, cuốn theo nhiều vật thể trên đường đi.
Điều nguy hiểm là người dân gần như không nhận được đủ thời gian cảnh báo để sơ tán. Khi dòng lũ bùn xuất hiện, tốc độ di chuyển quá nhanh khiến việc chạy bộ, thậm chí sử dụng ôtô để rời khỏi khu vực nguy hiểm, cũng có thể không kịp.
Các lực lượng chức năng đang tiếp tục tìm kiếm người mất tích, trong bối cảnh địa hình miền núi hiểm trở và nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở khiến công tác cứu hộ gặp nhiều khó khăn.
Nguyên nhân chính xác của thảm họa vẫn đang được điều tra. Ngoại trưởng Nepal Shishir Khanal cho rằng một trận động đất có thể đã kích hoạt lở đất. Khối lượng lớn đất đá sau đó có khả năng chắn ngang dòng sông, khiến nước bị dồn lại phía thượng nguồn.
Khi áp lực nước vượt quá sức chịu đựng của vật cản, dòng nước có thể phá vỡ khối đất đá và bất ngờ đổ xuống khu vực hạ lưu, tạo thành một trận lũ có sức tàn phá lớn.
Ban đầu, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) ghi nhận một trận động đất mạnh 4,4 độ. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn các sóng địa chấn cho thấy nguồn năng lượng gây rung chấn nhiều khả năng bắt nguồn từ một vụ lở đất chứ không phải một trận động đất theo cách hiểu thông thường.
Đánh giá sơ bộ của Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi tổng hợp (ICIMOD), có trụ sở tại Kathmandu, cũng chưa phát hiện dấu hiệu bất thường rõ ràng ở phía biên giới Trung Quốc.
Ông Sarthak Shrestha, chuyên gia tại ICIMOD, nhận định một vụ lở đá và băng có thể đã xảy ra tại Nepal, chặn dòng sông Lhende. Nước sau đó tích tụ phía sau vật cản trước khi bất ngờ thoát ra, tạo thành dòng lũ lớn.
Một điểm khiến các nhà khoa học đặc biệt chú ý là khu vực này gần như không có mưa trước thời điểm xảy ra thảm họa.
Nhà thủy văn học Hatim Sharif thuộc Đại học Texas ở San Antonio cho rằng điều này có thể khiến các hệ thống cảnh báo lũ thông thường khó phát huy hiệu quả. Khi không có dấu hiệu mưa lớn kéo dài, người dân có thể không nhận thức được nguy cơ một trận lũ cực lớn đang hình thành từ phía thượng nguồn.
Trong những khu vực núi cao, một hồ nước tạm thời hình thành phía sau khối đất đá hoặc băng tuyết bị sạt lở có thể tích tụ nước trong thời gian ngắn. Nếu vật cản bất ngờ vỡ, lượng nước khổng lồ sẽ lao xuống hạ lưu, biến một con sông vốn đang bình thường thành dòng lũ có sức tàn phá đặc biệt lớn.
Dòng lũ bùn quá nhanh, nguy cơ chưa kết thúc
Theo ông Sharif, một trong những yếu tố nguy hiểm nhất của dạng lũ này là thời gian phản ứng cực ngắn.
Khi người dân nhìn thấy dòng bùn và nước đang tràn về phía mình, có thể đã quá muộn để tìm cách thoát khỏi khu vực nguy hiểm. Việc chạy bộ hoặc di chuyển bằng ôtô không phải lúc nào cũng giúp con người thoát nạn bởi dòng bùn có thể di chuyển với tốc độ rất lớn và nhanh chóng phủ kín đường sá.
Trong tình huống như vậy, chuyên gia khuyến cáo người dân cần lập tức tìm đến khu vực cao hơn, thay vì cố gắng chạy theo phương ngang hoặc sử dụng phương tiện để rời đi. Độ cao khoảng 6m trở lên có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ bị dòng nước và bùn cuốn trôi, tùy vào địa hình thực tế.
Nhà nghiên cứu Dorothy Heinrich thuộc Đại học Reading của Anh giải thích rằng các con sông ở vùng núi thường có lòng sông hẹp. Khi một vụ lở đất hoặc tuyết lở chặn dòng chảy, nước có thể nhanh chóng dồn lại phía sau vật cản.
Nếu khối chắn bị phá vỡ, lượng nước tích tụ sẽ đổ xuống hạ lưu trong thời gian rất ngắn, tạo ra một dòng lũ có sức mạnh lớn hơn nhiều so với dòng chảy thông thường.
Đáng lo ngại, chuyên gia Qianggong Zhang của ICIMOD cảnh báo nguy cơ xảy ra thêm một trận lũ vẫn chưa thể loại trừ, bởi dòng sông có khả năng vẫn đang bị chặn ở khu vực thượng nguồn.
Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả sau khi dòng lũ đầu tiên đi qua, người dân và lực lượng cứu hộ vẫn phải đặc biệt cảnh giác. Một khối nước mới có thể tiếp tục được hình thành nếu vật cản chưa được giải phóng hoàn toàn hoặc tiếp tục sụp đổ.
Nepal thường xuyên đối mặt với lũ do vỡ hồ băng
Thảm họa mới nhất cũng làm dấy lên sự quan tâm về nguy cơ thiên tai liên quan đến địa hình núi cao và băng tan tại khu vực Himalaya.
Nepal thường xuyên phải đối mặt với hiện tượng lũ do vỡ hồ băng, còn gọi là GLOF. Hiện tượng này xảy ra khi một lượng nước lớn tích tụ trong các hồ hình thành do băng tan rồi bất ngờ thoát ra ngoài, gây lũ ở khu vực phía dưới.
Một thảm họa tương tự từng xảy ra vào tháng 7.2025. Nước lũ bắt nguồn từ huyện Gyirong của Trung Quốc sau đó tràn vào huyện Rasuwa của Nepal, gây thiệt hại nghiêm trọng.
Tuy nhiên, giới chức hiện chưa xác nhận GLOF có phải nguyên nhân của trận lũ mới nhất hay không. Các nhà khoa học vẫn cần thêm dữ liệu địa chất, thủy văn và hình ảnh vệ tinh để xác định chính xác chuỗi sự kiện dẫn tới thảm họa.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng thận trọng trước việc quy kết ngay trận lũ mới nhất cho biến đổi khí hậu. Cụ thể, AFP dẫn đánh giá của các nhà khoa học cho biết hiện còn quá sớm để xác định mối liên hệ trực tiếp giữa thảm họa lần này với biến đổi khí hậu. Để đưa ra kết luận, các nhà nghiên cứu cần so sánh điều kiện khí hậu dẫn tới sự kiện với những điều kiện tương tự trong thời kỳ tiền công nghiệp.
Dù vậy, sự nóng lên toàn cầu đang được giới khoa học đặc biệt quan tâm tại khu vực Himalaya do có thể tác động tới băng tuyết, sông băng và các hồ nước hình thành từ quá trình tan băng. Những thay đổi này có thể làm biến đổi nguy cơ lũ và sạt lở tại các cộng đồng sống ở vùng núi.
Với số người thiệt mạng đã lên tới ít nhất 160 và hàng trăm người vẫn mất tích, thảm họa tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng được xem là một trong những sự kiện thiên tai nghiêm trọng đang thu hút sự chú ý. Công tác tìm kiếm, cứu hộ vẫn được tiếp tục, trong khi các chuyên gia cảnh báo cần theo dõi sát khu vực thượng nguồn để đề phòng dòng lũ mới.
Từ khóa SEO: lũ quét Nepal, lũ lụt Nepal, lở đất Nepal, 160 người chết ở Nepal, hàng trăm người mất tích Nepal, thảm họa Nepal, lũ bùn Nepal, lũ quét Tây Tạng, lũ do vỡ hồ băng, GLOF Nepal, thiên tai Himalaya, tin thế giới mới nhất.
