Hà Nội chính thức bước vào kỳ thi lớp 10: Đề Ngữ văn dự đoán có độ phân hóa cao, nhiều bất ngờ
Sáng 30/5, hơn 100.000 học sinh Hà Nội chính thức bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027. Trong bối cảnh tỷ lệ cạnh tranh vẫn ở mức cao, môn Ngữ văn – bài thi đầu tiên của kỳ thi đang trở thành tâm điểm chú ý khi nhiều giáo viên dự đoán đề thi năm nay sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, tập trung đánh giá năng lực thực chất và có khả năng tạo ra sự phân hóa rõ nét giữa các thí sinh.
Sáng 30/5, không khí tại các điểm thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập trên địa bàn Hà Nội trở nên đặc biệt sôi động khi hơn 100.000 thí sinh chính thức bước vào kỳ thi được xem là một trong những kỳ thi căng thẳng nhất đối với học sinh sau bậc THCS.
Ngay từ sáng sớm, nhiều phụ huynh đã đưa con em đến các điểm thi để chuẩn bị cho môn Ngữ văn – môn thi đầu tiên và cũng là môn học luôn nhận được sự quan tâm lớn từ học sinh, giáo viên cũng như phụ huynh. Đây được xem là bài thi có ý nghĩa quan trọng, ảnh hưởng lớn đến tâm lý và kết quả chung của toàn kỳ thi.
Theo nhận định của nhiều giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội, đề thi năm nay nhiều khả năng sẽ tiếp tục được xây dựng theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện và khả năng diễn đạt của học sinh thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ máy móc.
Các chuyên gia cho rằng đề thi sẽ không mang tính đánh đố nhưng vẫn đủ sức phân loại thí sinh thông qua hệ thống câu hỏi yêu cầu vận dụng kiến thức và kỹ năng tổng hợp. Điều này đồng nghĩa với việc những học sinh chỉ học thuộc lòng hoặc phụ thuộc quá nhiều vào văn mẫu có thể gặp không ít khó khăn khi làm bài.
Nhiều giáo viên dự đoán phần Đọc hiểu sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa. Đây là xu hướng đã xuất hiện trong các kỳ thi gần đây nhằm kiểm tra khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin của học sinh trước những văn bản mới.
Bên cạnh đó, các câu hỏi đọc hiểu được dự báo sẽ yêu cầu học sinh phân tích thông điệp, nêu quan điểm cá nhân và liên hệ với thực tiễn cuộc sống. Điều này đòi hỏi thí sinh phải có khả năng tư duy độc lập, kỹ năng lập luận và trình bày ý kiến một cách logic, thuyết phục.
Ở phần nghị luận xã hội, nhiều giáo viên cho rằng đề thi có thể khai thác những chủ đề gần gũi với lứa tuổi học sinh như trách nhiệm cá nhân, tinh thần vượt khó, ước mơ và khát vọng tuổi trẻ, lòng biết ơn, kỹ năng ứng xử trong môi trường số hoặc những giá trị nhân văn đang được xã hội quan tâm.
Đối với phần nghị luận văn học, xu hướng ra đề hiện nay được dự báo vẫn tiếp tục hướng đến việc đánh giá khả năng cảm thụ và phân tích của học sinh thay vì yêu cầu tái hiện kiến thức một cách đơn thuần. Thí sinh có thể phải phân tích một chi tiết, hình ảnh, nhân vật hoặc thông điệp cụ thể trong tác phẩm để từ đó bộc lộ khả năng cảm nhận và tư duy văn học.
Theo các chuyên gia giáo dục, điểm mới đáng chú ý của đề thi Ngữ văn những năm gần đây là việc từng bước loại bỏ lối học thuộc văn mẫu. Thay vào đó, đề thi khuyến khích học sinh thể hiện suy nghĩ, cảm xúc và quan điểm riêng trên cơ sở hiểu đúng nội dung văn bản.
Điều này được đánh giá phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay, khi việc học không chỉ dừng lại ở ghi nhớ kiến thức mà còn hướng đến phát triển năng lực cá nhân, khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.
Nhiều giáo viên nhận định độ khó của đề thi năm nay có thể không nằm ở kiến thức mà nằm ở cách đặt vấn đề và yêu cầu xử lý ngữ liệu mới. Những thí sinh có kỹ năng đọc hiểu tốt, biết phân tích và xây dựng lập luận chặt chẽ sẽ có nhiều cơ hội đạt điểm cao.
Trong khi đó, những em vẫn duy trì thói quen học tủ hoặc phụ thuộc vào các bài văn mẫu có thể gặp khó khăn trước các dạng câu hỏi mở, yêu cầu vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội năm nay tiếp tục thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội bởi số lượng thí sinh dự thi rất lớn trong khi chỉ tiêu vào các trường công lập vẫn có giới hạn. Chính vì vậy, mỗi môn thi đều được xem là một "cuộc đua" thực sự, nơi học sinh phải phát huy tối đa năng lực để giành lợi thế.
Với những đổi mới trong cách ra đề, môn Ngữ văn được kỳ vọng sẽ tiếp tục là bài thi phản ánh rõ nhất năng lực tư duy, khả năng cảm thụ và kỹ năng diễn đạt của học sinh, đồng thời tạo nên sự phân hóa cần thiết để phục vụ công tác tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội năm học 2026-2027.
