Iran 'dập tắt' tín hiệu tích cực liên quan đến eo biển Hormuz, dấy lên lo ngại xấu về giá dầu
Giữ vai trò “yết hầu” của dòng chảy năng lượng thế giới, eo biển Hormuz đang trở thành biến số then chốt quyết định giá dầu. Trong khi giới phân tích tập trung vào các kịch bản “gỡ nút thắt”, thì những diễn biến thực tế và lời phản bác của Iran cho thấy việc khơi thông tuyến vận tải này vẫn đầy bất định.
Trong 24 giờ qua, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một số tàu đã di chuyển qua khu vực này, bao gồm ba tàu chở dầu và một tàu chở hàng. Đây được xem là dấu hiệu ban đầu cho thấy hoạt động vận tải có thể đang dần nối lại sau thời gian gián đoạn. Tuy nhiên, tổng lưu lượng vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi xung đột bùng phát.
Theo nền tảng theo dõi hàng hải MarineTraffic, Iran dường như đang triển khai một chiến lược có tính toán: Cho phép tàu thuyền đi qua một cách có chọn lọc như một “tín hiệu chiến lược” trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Điều này đồng nghĩa với việc tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới đang bị kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Thực tế, kể từ ngày 28/2, đã có ít nhất 16 vụ tấn công được ghi nhận nhằm vào tàu thuyền tại Vịnh Ba Tư và khu vực lân cận eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về an ninh hàng hải. Những diễn biến này khiến nhiều hãng vận tải và công ty dầu khí phải cân nhắc lại lộ trình hoặc tạm hoãn hoạt động.
Đáng chú ý, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, cho biết Tehran sẽ tiếp tục thu phí đối với các quốc gia và tàu thuyền muốn đi qua eo biển một cách an toàn. Ông nhấn mạnh rằng các tàu “không thù địch” vẫn có thể được phép di chuyển, nhưng cần phối hợp với chính quyền Iran để đảm bảo an ninh và bảo mật.
Động thái này được đưa ra sau khi Iran gửi thư tới Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế, khẳng định sẵn sàng cho phép tàu thuyền đi qua trong điều kiện có kiểm soát. Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế “thu phí an toàn” có nguy cơ biến eo biển Hormuz – vốn là tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu thành một hành lang thương mại đầy bất ổn.
Theo CNN, Iran thậm chí đang xem xét khả năng chỉ cho phép một số tàu đi qua nếu hàng hóa được giao dịch bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Nếu điều này trở thành hiện thực, nó không chỉ tác động đến dòng chảy năng lượng mà còn có thể làm thay đổi cán cân tiền tệ trong thương mại quốc tế.
Mặt khác, theo các chuyên gia, thị trường đang bước vào giai đoạn nhạy cảm khi mọi quyết định đầu tư đều phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị. Chỉ cần một tín hiệu hòa dịu, giá dầu có thể nhanh chóng giảm xuống dưới mốc 100 USD/thùng, kéo theo tâm lý tích cực lan rộng trên các sàn chứng khoán.
Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài hoặc leo thang, kịch bản giá dầu tăng vọt hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này không chỉ tác động đến chi phí năng lượng mà còn gây áp lực lớn lên lạm phát toàn cầu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.
Trong kịch bản tích cực, khi tuyến vận tải qua Hormuz được khơi thông, áp lực nguồn cung sẽ giảm, giúp giá dầu hạ nhiệt và ổn định thị trường tài chính. Đây là điều mà hàng triệu nhà đầu tư toàn cầu đang kỳ vọng.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc “mở khóa” eo biển này không đơn giản. Những rủi ro về an ninh hàng hải, các cuộc tấn công tàu thuyền và chiến lược kiểm soát của Iran khiến việc lưu thông vẫn bị hạn chế đáng kể. Đồng thời, các phương án thay thế tuyến vận tải đều tốn kém và kéo dài thời gian, làm gia tăng chi phí logistics toàn cầu.
