Bộ Công Thương công bố số dư Quỹ bình ổn xăng dầu mới nhất, cơ quan điều hành lên kịch bản ứng vốn
Trước tình trạng giá xăng dầu biến động không ngừng, Chính phủ đã áp dụng nhiều biện pháp ứng phó. Chỉ trong nửa tháng, hơn 5.000 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng để kìm giá.
Sau gần 2 năm gần như “đóng băng”, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được cơ quan điều hành kích hoạt trở lại nhằm hạn chế đà tăng giá trong bối cảnh nguồn cung thế giới biến động mạnh do chiến sự tại khu vực Trung Đông.
Theo số liệu từ Bộ Công Thương, trước ngày 10/3, số dư quỹ vẫn duy trì ở mức hơn 5.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến kỳ điều hành ngày 25/3, số dư chỉ còn khoảng 613 tỷ đồng. Chỉ trong nửa tháng, hơn 5.000 tỷ đồng đã được rút ra để bình ổn giá xăng dầu trong nước, cho thấy tốc độ sử dụng quỹ đang rất nhanh và có thể cạn vào cuối tháng nếu tình hình tiếp tục.
Trong bối cảnh này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã xác định cần chuẩn bị kịch bản Quỹ bị thiếu hụt khi khủng hoảng năng lượng toàn cầu diễn biến nhanh và kéo dài. Người đứng đầu Chính phủ đã đồng ý về chủ trương ứng ngân sách Nhà nước từ nguồn tăng thu năm 2025 để bổ sung cho quỹ. Theo phương án này, khi thị trường bình ổn, cơ quan điều hành sẽ sử dụng nguồn quỹ để hoàn trả lại ngân sách. Bộ Tài chính được giao phối hợp với Văn phòng Chính phủ và Bộ Công Thương hoàn thiện dự thảo cơ chế, xin ý kiến cấp có thẩm quyền, dự kiến áp dụng đến hết ngày 15/4.
TS Hà Thị Cẩm Vân, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh tế tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định việc ứng ngân sách thể hiện định hướng “giảm sốc” giá trong ngắn hạn, thay vì để nền kinh tế hấp thụ toàn bộ cú sốc năng lượng ngay lập tức. Bà lưu ý ngân sách chỉ nên bù phần thiếu hụt cần thiết để duy trì “lớp đệm” tối thiểu, đủ làm mềm các đợt tăng giá bất thường, không phải là nguồn bù giá dài hạn. Đồng thời, cơ chế hoàn trả cần được thiết kế ngay từ đầu với lộ trình cụ thể, minh bạch toàn bộ quá trình, bao gồm số tiền đã ứng, số đã sử dụng, phần còn lại và tiến độ hoàn trả.
Trong thời gian gần đây, tình hình xăng dầu trong nước liên tục biến động. Theo dữ liệu từ các kỳ điều hành tháng 3, giá xăng RON 95 và E5 RON 92 đã trải qua nhiều lần điều chỉnh, mỗi lần tăng khoảng 500–700 đồng/lít, đưa mặt bằng giá lên mức cao nhất kể từ đầu năm. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng lo ngại về khả năng tăng giá mạnh nếu Quỹ bình ổn không được bổ sung kịp thời.
Để hỗ trợ nguồn cung và giảm áp lực giá, Chính phủ đ triển khai nhiều công cụ phối hợp: Giảm thuế nhập khẩu xăng dầu từ 7–10% xuống 0% đối với nhiều mặt hàng, cơ chế điều hành giá linh hoạt cho phép điều chỉnh ngay khi giá cơ sở tăng trên 15%, kiểm soát nguồn cung chặt chẽ, yêu cầu các thương nhân đầu mối xây dựng kế hoạch nguồn hàng, duy trì bán hàng thường xuyên, điều tiết giữa các khu vực và xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, đội giá hay buôn lậu. Đồng thời, dự trữ xăng dầu quốc gia đang được đẩy nhanh để ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
TS Vân nhấn mạnh nếu thiếu sự can thiệp kịp thời, biến động giá xăng dầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải, logistics, xây dựng, sản xuất công nghiệp và các dịch vụ thiết yếu. Thống kê từ cơ quan thống kê cho thấy khi giá xăng dầu tăng 10%, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể tăng khoảng 0,36 điểm %. Chi phí vận chuyển cao sẽ kéo theo giá hàng hóa tăng, biên lợi nhuận doanh nghiệp bị thu hẹp, thậm chí một số đơn vị nhỏ buộc phải cắt giảm đơn hàng hoặc trì hoãn sản xuất.
Như vậy, việc ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn chỉ là công cụ “van giảm sốc” tạm thời, cần đi kèm nhiều biện pháp đồng bộ để bảo đảm giá xăng dầu trong nước không tăng quá nhanh, đồng thời duy trì tính minh bạch và hiệu quả của cơ chế điều hành trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh.
