Lý do chủ nhà hàng Cường Dê rút đơn tố giác Thắng 'Ật', vụ án có khả năng đảo chiều?
Diễn biến mới trong vụ Thắng “Ật” tại Ninh Bình là việc hai người liên quan tự nguyện rút đơn tố giác sau quá trình hòa giải. Tuy nhiên, đây không phải căn cứ tự động chấm dứt việc xử lý hình sự, theo phân tích của các luật sư.
Thông tin ông Nguyễn Văn Hào, chủ nhà hàng Cường Dê tại phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, cùng ông Dương Văn Hưng tự nguyện rút đơn tố giác Nguyễn Văn Thắng, còn gọi là Thắng “Ật”, đang thu hút sự chú ý của dư luận. Đáng chú ý, động thái này diễn ra sau khi Nguyễn Văn Thắng bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố bị can, bắt tạm giam để điều tra về tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Theo thông tin ông Hào đăng tải, quyết định rút đơn được đưa ra sau quá trình hòa giải với sự tham gia của gia đình, người thân và việc Thắng trực tiếp gặp, xin lỗi ông Hưng. Các bên mong muốn khép lại những mâu thuẫn, tạo cơ hội để những người liên quan nhìn nhận lại hành vi của mình, đồng thời hạn chế những hệ lụy có thể kéo dài từ vụ việc.
Ông Hào cũng bày tỏ mong muốn dư luận giữ bình tĩnh, không tiếp tục công kích bất kỳ bên nào để các gia đình có thể yên tâm sinh sống, làm việc và hoạt động kinh doanh trở lại bình thường. Đồng thời, ông khẳng định tôn trọng quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xem xét, giải quyết vụ việc.
Việc những người liên quan chủ động hòa giải, rút đơn tố giác được xem là diễn biến đáng chú ý sau khi vụ án đã được khởi tố. Tuy nhiên, câu hỏi được nhiều người quan tâm là liệu quyết định này có khiến vụ án dừng lại, hoặc làm thay đổi hướng xử lý đối với Nguyễn Văn Thắng hay không.
Rút đơn tố giác có khiến vụ án của Thắng “Ật” bị đình chỉ?
Theo luật sư Nguyễn Thị Sâm, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết tội “Gây rối trật tự công cộng” quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự không thuộc nhóm tội chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Do đó, việc ông Hào và ông Hưng rút đơn tố giác không phải căn cứ đương nhiên để đình chỉ vụ án.
Theo luật sư Sâm, cần phân biệt giữa mong muốn hòa giải của những người liên quan với trách nhiệm xử lý hành vi có dấu hiệu phạm tội của cơ quan tiến hành tố tụng. Việc các bên không còn mong muốn tiếp tục mâu thuẫn có thể giúp giảm căng thẳng, nhưng không đồng nghĩa những vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự đã được giải quyết hoàn toàn về mặt pháp lý.
Khi vụ án đã được khởi tố, cơ quan điều tra có trách nhiệm tiếp tục xác minh, thu thập và đánh giá chứng cứ để làm rõ bản chất sự việc, vai trò của những người liên quan cũng như các tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án. Việc quyết định tiếp tục xử lý hay đình chỉ phải căn cứ vào quy định pháp luật và kết quả xác minh, không chỉ dựa trên việc người tố giác thay đổi ý kiến.
Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Anh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết việc xem xét trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng phải căn cứ vào các điều kiện được quy định trong Bộ luật Hình sự, đồng thời đánh giá tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.
Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, hành vi gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc trường hợp luật định có thể bị xem xét xử lý hình sự. Cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào chứng cứ cụ thể để xác định hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không.
Đối với khung hình phạt cơ bản tại khoản 1 Điều 318 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Trường hợp thuộc các tình tiết định khung quy định tại khoản 2, mức phạt tù có thể từ 2 năm đến 7 năm.
Như vậy, việc rút đơn tố giác không đồng nghĩa người bị tố giác hoặc bị can đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Cần lưu ý, việc có đủ căn cứ xử lý hình sự hay không phải được xác định trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ và quy định pháp luật, không thể chỉ dựa vào thông tin về quá trình hòa giải giữa các bên.
Thiện chí hòa giải có được xem xét khi giải quyết vụ án?
Dù không tự động làm chấm dứt vụ án, việc các bên chủ động hòa giải, xin lỗi hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, nếu có, vẫn có thể là những tình tiết cần được xem xét trong quá trình giải quyết vụ việc theo điều kiện luật định.
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả có thể được xem xét là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi đáp ứng điều kiện áp dụng. Tuy nhiên, việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ phải dựa trên những tình tiết thực tế đã được xác minh, không mặc nhiên phát sinh chỉ vì các bên tuyên bố hòa giải hoặc rút đơn tố giác.
Trong vụ việc này, thông tin được công bố cho thấy ông Hào và ông Hưng mong muốn khép lại mâu thuẫn sau quá trình hòa giải và lời xin lỗi trực tiếp của Thắng “Ật” đối với ông Hưng. Dù vậy, chưa thể từ động thái trên kết luận rằng cơ quan tiến hành tố tụng sẽ thay đổi quyết định xử lý hoặc Nguyễn Văn Thắng sẽ được hưởng một mức độ khoan hồng cụ thể.
Một vấn đề khác cần được phân biệt là đơn tố giác tội phạm không đồng nhất với yêu cầu khởi tố vụ án của bị hại trong những trường hợp pháp luật quy định chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Đối với tội gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, việc giải quyết không phụ thuộc đơn thuần vào ý chí của người tố giác.
Đến thời điểm thông tin được cung cấp, chưa có thông tin xác nhận cơ quan tiến hành tố tụng đã thay đổi quyết định xử lý vụ án sau khi ông Hào và ông Hưng thông báo rút đơn. Những diễn biến tiếp theo, bao gồm việc tiếp tục điều tra và quyết định xử lý đối với bị can Nguyễn Văn Thắng, sẽ phụ thuộc vào kết quả xác minh, đánh giá chứng cứ và các điều kiện luật định.
Vì vậy, dù việc rút đơn tố giác đánh dấu một diễn biến mới trong quan hệ giữa những người liên quan, câu trả lời cho việc Thắng “Ật” có tiếp tục bị xử lý hình sự hay không vẫn phải chờ quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Thiện chí hòa giải có thể mang ý nghĩa tích cực đối với việc giải quyết mâu thuẫn, nhưng không thể thay thế các căn cứ pháp lý trong quá trình xử lý vụ án.
