328 thí sinh Tuyên Quang vẫn xét tuyển đại học, chuyên gia chỉ ra nỗi lo công bằng
Việc 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang tiếp tục được đăng ký xét tuyển đại học khi chưa có kết luận điều tra đang tạo nhiều ý kiến trái chiều, đặc biệt về khả năng bảo đảm công bằng cho toàn bộ thí sinh.
Sự việc 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang được phép đăng ký xét tuyển đại học khi chưa có kết luận thanh tra đang thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Quyết định tạm thời này từ Bộ Giáo dục và Đào tạo làm dấy lên nhiều tranh luận nảy lửa về tính công bằng tuyển sinh.
Trước băn khoăn này, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, trong thời gian chờ kết luận từ cơ quan chức năng có thẩm quyền, nhóm học sinh tại điểm thi chuyên Tuyên Quang vẫn được đảm bảo quyền đăng ký xét tuyển đại học bình thường theo đúng quy trình và quy định pháp lý hiện hành.
Theo báo Tiền Phong, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học khẳng định phương án kỹ thuật này không gây xáo trộn. Ông cho biết việc cho phép các thí sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển lúc này thực chất "không làm phát sinh một suất trúng tuyển, không làm giảm chỉ tiêu của trường" đại học nào.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cam kết thực hiện rà soát nghiêm ngặt toàn bộ hồ sơ đăng ký và lọc ảo tuyển sinh. Khi có kết luận chính thức, bất kỳ cá nhân nào bị xác định vi phạm quy chế thi đều sẽ bị xử lý nghiêm khắc và hủy bỏ kết quả trúng tuyển không hợp lệ.
Nhà quản lý giáo dục khẳng định các trường hợp gian lận sẽ bị tước bỏ tư cách học tập kể cả khi đã nhập học chính thức: "Trường hợp vi phạm đã trúng tuyển hoặc đang theo học đại học cũng vẫn bị xử lý theo pháp luật", GS Thảo nhấn mạnh để chứng minh tính nghiêm minh của kỳ thi.
Đánh giá dưới góc độ pháp lý, cô Đặng Quỳnh Trang, giáo viên tại Hà Nội, bày tỏ sự đồng tình. Cô nhận định việc Bộ cho phép đăng ký xét tuyển khi chưa có kết luận cụ thể về sai phạm của từng cá nhân học sinh là hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với quy định hiện hành.
Cô Trang băn khoăn: "Những thí sinh có điểm cao toàn 10 liệu có làm mất cơ hội trúng tuyển của thí sinh khác ở một ngành học, trường học cụ thể hay không? Bài toán này thật sự rất cần một quyết định và lời giải đáp sáng suốt, thấu tình, đạt lý của cơ quan quản lý giáo dục".
Dưới góc nhìn chuyên môn, TS Sái Công Hồng, chuyên gia khảo thí, đánh giá lập luận về việc giữ nguyên tổng chỉ tiêu của Bộ chỉ đúng khi nhìn nhận thuần túy dưới góc độ thống kê. Tuy nhiên, nếu vội vã suy luận không thí sinh nào bị ảnh hưởng quyền lợi là chưa xem xét đầy đủ.
Ông Hồng phân tích tuyển sinh đại học thực chất là cuộc cạnh tranh trực tiếp khốc liệt. Trong một ngành học có chỉ tiêu xác định trước, sự xuất hiện của bất kỳ thí sinh nào có điểm số cao vượt trội trong danh sách xét tuyển đều sẽ trực tiếp làm thay đổi thứ hạng các ứng viên phía sau.
Tác động bất lợi này càng rõ nét trong hệ thống xét tuyển đa nguyện vọng hiện nay. Do mỗi thí sinh chỉ được công nhận trúng tuyển ở nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện, việc một vị trí bị chiếm giữ không hợp lệ sẽ đẩy các thí sinh khác xuống nguyện vọng thấp hơn, tạo hiệu ứng dây chuyền.
Để minh họa trực quan, chuyên gia đưa ra ví dụ về một ngành học có đúng 100 chỉ tiêu. Nếu một thí sinh sử dụng kết quả thi gian lận tạm thời nằm trong danh sách đỗ, thí sinh xếp thứ 101 có năng lực thực sự sẽ bị loại bỏ và buộc phải học nguyện vọng tiếp theo.
Hệ quả sẽ đặc biệt nghiêm trọng nếu sai phạm chỉ được phát hiện sau khi quá trình tuyển sinh hoàn tất. Khi đó, người vi phạm bị tước tư cách đi học, nhưng vị trí học mà họ từng chiếm giữ trước đó chưa chắc đã được trả lại đúng cho các thí sinh bị ảnh hưởng trực tiếp.
Lý do là hệ thống lọc ảo quốc gia không thể tự động vận hành lại từ đầu sau khi các trường đã công bố điểm chuẩn, thí sinh xác nhận nhập học và năm học mới bắt đầu. Việc hủy kết quả muộn màng hoàn toàn không giúp khôi phục công bằng cho người học bị hại.
TS Sái Công Hồng đề xuất cơ quan quản lý cần có cơ chế khôi phục nguyện vọng rõ ràng để bảo vệ người học: "Nếu không có một phương án xử lý cụ thể như vậy, việc cho phép các thí sinh đang có nghi vấn tham gia xét tuyển vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho người khác".
