Xăng E10 bán toàn quốc từ 1/6: Vì sao loại nhiên liệu mới được kỳ vọng giảm mạnh khí thải?
Từ ngày 1/6, xăng sinh học E10 chính thức được phân phối rộng rãi trên toàn quốc. Đây được xem là giải pháp đột phá từ Bộ Công Thương giúp cắt giảm hàng triệu tấn khí thải độc hại, đồng thời là ‘lá chắn’ củng cố an ninh năng lượng trước các biến động địa chính trị toàn cầu.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, thị trường nhiên liệu trong nước sẽ ghi nhận bước chuyển mình quan trọng từ ngày 1/6. Dòng xăng sinh học E10 bắt đầu được mở bán rộng rãi trên phạm vi toàn quốc. Đây là sản phẩm phối trộn theo tỷ lệ gồm 10% ethanol nhiên liệu và 90% xăng khoáng truyền thống.
Nguồn cồn sinh học (ethanol) này chủ yếu được chưng cất, sản xuất từ các loại nông sản quen thuộc như sắn, mía hoặc ngô. Nhờ nguồn gốc hữu cơ tự nhiên, sản phẩm này được các cơ quan quản lý phân loại vào nhóm nhiên liệu tái tạo thế hệ mới.
Mục tiêu cốt lõi khi đưa sản phẩm này vào thị trường là giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đại diện cơ quan quản lý dự kiến, việc chuyển đổi tiêu thụ này giúp cắt giảm khoảng 2,5 triệu tấn khí CO2 phát thải ra bầu khí quyển mỗi năm.
Theo VnExpress, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) phân tích, mỗi lít xăng khoáng tiêu thụ sẽ thải ra từ 2,3 đến 2,5 kg khí CO2. Việc áp dụng tỷ lệ pha trộn 10% ethanol đồng nghĩa giảm lượng xăng khoáng tương ứng khoảng 1 tỷ lít mỗi năm.
Tại một sự kiện diễn ra vào tháng trước, ông Đào Duy Anh khẳng định: "Tức là, Việt Nam có thể giảm lượng khí thải ra môi trường khoảng 2,5 triệu tấn CO2 mỗi năm". Cam kết này đóng góp trực tiếp vào lộ trình giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.
Dù việc đốt cháy cồn sinh học trong động cơ vẫn tạo ra khí thải, nhưng lượng CO2 này tương đương lượng khí mà cây nguyên liệu đã hấp thụ lúc sinh trưởng. Cơ chế này tạo nên chu trình tuần hoàn trung hòa carbon tối ưu.
Thực tế hiệu quả đã được chứng minh qua các nghiên cứu thực địa từ năm 2022 đến năm 2023. Nhóm chuyên gia Đại học Bách khoa Hà Nội, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam và Toyota đã thử nghiệm trên các cung đường thủ đô.
Họ vận hành ba loại nhiên liệu gồm RON95-V, E5 và E10 trên dòng xe Toyota Corolla Cross. Kết quả thu được cho thấy xăng sinh học E10 giúp cắt giảm 10,9% khí hydrocarbon (HC) và gần 15% khí CO so với xe thuần xăng.
Đối với dòng xe hybrid, nhiên liệu mới giúp tối ưu hóa hiệu suất trên cùng quãng đường. Với phương tiện chạy xăng, thử nghiệm 100 km cho thấy xe tiết kiệm 0,3 lít vào khung giờ cao điểm và 0,1 lít vào giờ thấp điểm.
Sử dụng nhiên liệu sinh học là một trong số 10 biện pháp thuộc kế hoạch giảm thải ngành giao thông năm 2024. Đi cùng với áp trần tiêu thụ và chuyển đổi xe điện, các giải pháp hướng tới giảm 10,6 triệu tấn CO2 vào năm 2030.
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, đưa ra góc nhìn thận trọng về dung lượng thị trường. Ông nhận định sức mua khó tăng đột biến do tác động từ làn sóng chuyển đổi sang phương tiện thuần điện.
Mặc dù vậy, chuyên gia này vẫn nhấn mạnh vai trò chiến lược của dòng sản phẩm mới. Ông khẳng định xăng sinh học là "lá chắn" giúp các nước đảm bảo an ninh năng lượng.
Hiện tại, nhu cầu tiêu thụ xăng sinh học toàn quốc ước tính đạt khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng. Con số này đòi hỏi lượng ethanol phối trộn tương ứng khoảng 100.000 m3. Năng lực sản xuất nội địa đáp ứng khoảng 25.000 m3 mỗi tháng, phần còn lại do doanh nghiệp nhập khẩu.
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, ông Bùi Ngọc Bảo cho biết giải pháp này giúp đa dạng hóa nguồn hàng đáng kể. Song song với lộ trình mới, dòng xăng E5 RON 92 vẫn tiếp tục duy trì thương mại đến hết năm 2030.
Việc nhập khẩu từ 70-80% lượng ethanol giúp giảm phụ thuộc vào các khu vực bất ổn như Trung Đông. Từ bệ phóng này, các doanh nghiệp trong nước có thể từng bước tự chủ vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực sản xuất nội địa.
Xu hướng phối trộn cồn sinh học nhằm ứng phó khủng hoảng năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới. Argentina liên tục tăng tỷ lệ phối trộn, Indonesia đẩy mạnh dầu diesel sinh học, còn Ấn Độ lên kế hoạch lập 5.000 trạm xăng E100.
Báo cáo của Viện Năng lượng (Anh) năm 2025 chỉ ra, thế giới tiêu thụ 1,1 triệu thùng xăng sinh học mỗi ngày. Trong đó, Mỹ dẫn đầu toàn cầu với 37% nguồn cung, kế tiếp là Brazil với 22% tổng sản lượng.
Nhiều quốc gia ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng về nhiên liệu sinh học như Thụy Điển tăng 62%, Canada tăng 39%, Trung Quốc tăng 30%. Châu Âu gắn loại nhiên liệu này với Chỉ thị Chỉ thị Năng lượng tái tạo (RED).
Tại Mỹ, lịch sử sử dụng ethanol bắt đầu từ năm 1896 bởi Henry Ford. Đến năm 2005, Tiêu chuẩn nhiên liệu tái tạo (RFS) ra đời đưa xăng sinh học gắn với mục tiêu khí hậu, làm tiền đề cho xăng E10 phủ sóng vào 2010.
Dữ liệu từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cho thấy phát thải của một gallon xăng khoáng cao hơn 21% so với ethanol cùng mật độ năng lượng. Hiện nước này có các dòng E10, E15 và E85 phổ biến.
Tuy nhiên, giới khoa học từ chuyên trang Carbon Brief lưu ý mức giảm thải vòng đời phụ thuộc lớn vào quy trình canh tác, phân bón. Do đó, các thế hệ nhiên liệu sinh học mới từ rơm, cỏ, tảo đang được phát triển để giảm tối đa tác động môi trường.
