Tình hình eo biển Hormuz sau ngừng bắn: Xuất hiện tín hiệu lạ khiến giới quan sát lo ngại
Dù Mỹ và Iran vừa đạt thỏa thuận ngừng bắn, eo biển Hormuz vẫn chìm trong trạng thái ‘đóng băng’ đầy thận trọng. Giữa bối cảnh vận tải đình trệ, đề xuất thu phí lên tới 2 triệu USD và yêu cầu Mỹ rút quân đang đặt ra những thách thức khốc liệt cho an ninh hàng hải.
Theo CNN, sau hơn 6 giờ kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực, nhịp độ giao thương tại eo biển Hormuz vẫn vô cùng im ắng. Dữ liệu vận tải biển ghi nhận lượng tàu qua lại ở mức tối thiểu, cho thấy sự hoài nghi của thị trường vẫn chưa được tháo gỡ.
Giới chuyên gia nhận định, một tuyên bố chính trị là chưa đủ để khôi phục dòng chảy hàng hóa qua tuyến đường chiến lược này. Các hãng vận tải và đơn vị bảo hiểm hiện đang giữ thái độ quan sát cực kỳ thận trọng trước những rủi ro tiềm tàng.
Ông Charlie Brown, Cố vấn cấp cao tại Liên minh Chống hạt nhân Iran, nhấn mạnh tính chất giai đoạn của thỏa thuận. Ông khẳng định việc ngừng bắn chỉ là nền tảng sơ khởi, chưa thể kích hoạt ngay lập tức các hoạt động thương mại bình thường.
"Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng điều đó không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ ngay lập tức trở lại bình thường thông qua các tuyến đường giao thông quốc tế trong eo biển", ông nói.
Theo chuyên gia này, các chủ tàu đang chờ đợi những văn bản hướng dẫn cụ thể. Các thông tin từ cơ quan an ninh hải quân, quốc gia đăng ký và các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh sẽ là yếu tố quyết định việc tàu quay lại.
Thị trường đang kỳ vọng vào sự xuất hiện của những "con tàu tiên phong". Đây là các chuyến đi mang tính thử nghiệm để đo lường mức độ an toàn thực tế trên tuyến hàng hải nối liền Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman đầy biến động.
Trước đó, cuộc xung đột kéo dài gần sáu tuần đã khiến ít nhất 19 tàu bị Iran tấn công. Sự gián đoạn nghiêm trọng này không chỉ đe dọa nguồn cung dầu thô toàn cầu mà còn gây ra những cơn địa chấn mạnh trên thị trường năng lượng.
Sáng thứ Tư (8/4), phía Iran đưa ra tín hiệu về việc phối hợp với lực lượng vũ trang để đảm bảo an toàn hàng hải. Tuy nhiên, thông tin từ hãng tin Tasnim về cơ chế thu phí đi lại đang khiến tình hình trở nên phức tạp hơn.
Cụ thể, Iran và Oman đang cân nhắc thu phí linh hoạt dựa trên loại tàu và hàng hóa. Trong một số phương án được thảo luận, mức phí cho một chuyến tàu băng qua eo biển có thể chạm ngưỡng 2 triệu USD.
Song song với việc thu phí, yêu cầu lực lượng Mỹ rút khỏi khu vực cũng được đưa ra. Điều này đặt Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, đơn vị quản lý 2,5 triệu dặm vuông mặt nước, vào thế khó xử về mặt chiến lược.
Hiện tại, Hạm đội 5 đóng trụ sở tại Bahrain, giữ vai trò then chốt trong việc giám sát eo biển Hormuz, kênh đào Suez và eo biển Bab el-Mandeb. Đây là những "tử huyệt" của dòng chảy thương mại và quân sự toàn cầu.
Nghiên cứu viên Collin Koh từ Singapore cảnh báo, cơ chế thu phí sẽ giáng đòn mạnh vào quyền lực của Washington. Việc các tàu chiến Mỹ phải trả phí đi lại có thể làm tê liệt khả năng tiếp cận quân sự tại vùng Vịnh.
Ông phân tích: "Nếu phải trả phí, rõ ràng điều đó sẽ làm suy yếu khả năng tiếp cận quân sự của Mỹ đến vùng Vịnh. Trừ phi Tổng thống Trump có ý định thay đổi hoàn toàn lập trường của CENTCOM tại khu vực Vịnh, tôi không thấy hệ thống thu phí này có thể duy trì được".
