Giá xăng hôm nay bật tăng gần 24.000 đồng/lít: Vì sao xăng E10 vẫn bị ‘quay lưng’ dù rẻ hơn xăng khoáng?
Dù sở hữu tiềm năng tiết kiệm tới 1 tỷ USD mỗi năm và tương thích với 90% phương tiện, xăng sinh học E10 vẫn đang bị người tiêu dùng thờ ơ tại Việt Nam. Tâm lý đám đông và những lo ngại mơ hồ về độ bền động cơ đang trở thành rào cản lớn.
Hiện giá xăng hôm nay được liên Bộ Công Thương – Tài chính điều chỉnh tăng nhẹ từ 0h ngày 16/4. Cụ thể, xăng E5RON92 được điều chỉnh tăng 248 đồng/lít, đưa giá bán lẻ tối đa lên mức 22.592 đồng/lít. Trong khi đó, xăng RON95-III tăng 218 đồng/lít, với giá bán không vượt quá 23.761 đồng/lít.
Trong khi xăng khoáng biến động liên tục, tình trạng tiêu thụ xăng E10 tại thị trường Việt Nam đang đối mặt với thực tế ảm đạm. Dù các cơ quan chuyên môn khẳng định loại nhiên liệu này an toàn cho phương tiện, đa số người dân vẫn chọn xăng truyền thống.
Chị Phan Thị Thu Hồng (TP.HCM) thừa nhận chưa từng sử dụng xăng sinh học E5 hay E10. Quyết định của chị dựa trên tâm lý số đông tại các trạm xăng. Khi thấy mọi người tập trung đổ xăng RON95, chị cũng chọn loại này theo thói quen.
Bên cạnh đó, chị Hồng còn chịu ảnh hưởng từ thông tin không chính thống về tác hại của xăng sinh học. “Mỗi ngày, quãng đường cả đi và về từ nhà đến công ty của tôi khoảng 35km, tôi chọn đổ xăng truyền thống để đảm bảo lộ trình di chuyển không gặp trục trặc ngoài ý muốn về động cơ xe”, chị bộc bạch.
Tương tự, anh Phạm Quang Điện (Hà Nội) vẫn duy trì dùng xăng khoáng cho chiếc xe máy mua từ năm 2012. Sau 14 năm, anh hài lòng vì xe vẫn vận hành tốt. Anh Điện lo ngại xăng E10 sẽ gây hao nhiên liệu hơn và không có ý định thay đổi.
Dù nhận thức được giá xăng sinh học rẻ hơn, anh Điện vẫn kiên định với lựa chọn cũ. Anh khẳng định bản thân không có nhu cầu chuyển sang loại nhiên liệu mới nếu không có sự ép buộc từ cơ quan quản lý.
Sự thờ ơ này thể hiện rõ qua số liệu kinh doanh tại các đại lý. Từ tháng 8/2025, Petrolimex đã triển khai bán E10 tại TP.HCM. Tuy nhiên, một cửa hàng thuộc Petrolimex Sài Gòn cho biết lượng bán ra chỉ đạt 800 lít mỗi ngày, không đổi suốt 8 tháng qua.
Bà Ngô Ngọc Nga, Cửa hàng trưởng Cửa hàng xăng dầu số 36, xác nhận sự e dè của khách hàng. Hiện tại, sản lượng E10 tại đây chỉ khoảng 1.000 lít/ngày. Con số này khiêm tốn khi chỉ bằng 5% lượng xăng RON95 tiêu thụ trong ngày.
Bộ Công Thương cho biết xăng E5 từng chiếm 40% thị phần nhưng hiện chỉ còn khoảng 15-20%. Sự chênh lệch giá thấp giữa xăng sinh học và xăng truyền thống là nguyên nhân chính. Tâm lý e ngại của người dùng cũng góp phần kéo lùi lộ trình này.
Bộ này nhận định, để thúc đẩy tiêu thụ, chính sách giá phải đủ mạnh và hấp dẫn. Khoảng cách giá giữa các loại xăng cần được nới rộng. Ngoài ra, công tác truyền thông phải được chú trọng để xóa bỏ định kiến của người dân.
Cơ quan soạn thảo Thông tư 50 nhấn mạnh, E10 tương thích với hơn 90% phương tiện hiện nay. Người dùng hoàn toàn không cần cải tiến hay thay đổi kết cấu động cơ. Đây là giải pháp nhiên liệu an toàn đã được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Bên cạnh đó, E10 còn mang lại lợi ích lớn cho môi trường. Loại xăng này giúp giảm khí CO từ 20-30% và hydrocarbon (HC) khoảng 10-20%. Đây là những chỉ số quan trọng trong nỗ lực giảm phát thải từ giao thông.
TS Đào Lê Trang Anh (Đại học RMIT Việt Nam) nhận định việc áp dụng E10 là bước đi chiến lược. Quyết định này giúp tái cấu trúc thị trường năng lượng bền vững, giảm sự lệ thuộc vào nguồn xăng dầu nhập khẩu từ nước ngoài.
Xét về góc độ kinh tế, E10 có thể giúp Việt Nam tiết kiệm từ 700 triệu đến gần 1 tỷ USD hàng năm. Điều này trực tiếp cải thiện cán cân thương mại năng lượng. Ngoài ra, nó còn tạo động lực phát triển cho ngành nông nghiệp sắn và mía.
Bà Trang Anh cho rằng thành công không chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính. Điều kiện tiên quyết là phải đảm bảo nguồn cung ethanol ổn định. Với nhu cầu dự kiến 1,2-1,3 triệu m3/năm, chi phí sản xuất ethanol phải có tính cạnh tranh cao.
Nếu nguồn cung không ổn định, E10 sẽ mất lợi thế giá so với xăng khoáng. Ngoài ra, Nhà nước cần duy trì các ưu đãi về thuế môi trường hoặc thuế tiêu thụ đặc biệt. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi tài chính cho người trực tiếp sử dụng.
Việc triển khai diện rộng đòi hỏi các doanh nghiệp đầu mối phải nâng cấp hệ thống phối trộn và lưu trữ. Đây là khoản đầu tư vốn rất lớn trong ngắn hạn. Nếu không chuẩn bị kỹ, thị trường dễ rơi vào tình trạng gián đoạn nguồn cung.
Cơ quan quản lý cần có cơ chế hỗ trợ tài chính để doanh nghiệp điều chỉnh lộ trình. Việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng phân phối sẽ giúp xăng E10 tiếp cận người dân dễ dàng hơn, giảm chi phí vận hành cho các đơn vị kinh doanh.
Cuối cùng, việc thay đổi hành vi tiêu dùng phụ thuộc vào quản trị kỳ vọng. Dù thử nghiệm cho thấy E10 không hại động cơ, người dân vẫn lo lắng về hiệu suất. Truyền thông minh bạch dựa trên bằng chứng khoa học là yếu tố quyết định.
Cơ quan chuyên môn cần công bố các tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm định chất lượng rõ ràng. Chỉ khi niềm tin được thiết lập, người tiêu dùng mới sẵn sàng lựa chọn xăng sinh học cho phương tiện của mình.
