Giữa tâm điểm đối đầu căng thẳng tại Trung Đông, đảo Kharg – một chấm nhỏ trên bản đồ nhưng nắm giữ 94% sản lượng dầu xuất khẩu của Iran bất ngờ trở thành mục tiêu chiến lược. Liệu Washington có thực hiện cú đòn hiểm nhằm đánh sập hoàn toàn nền kinh tế của đối thủ?
Căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy đảo Kharg vào tâm điểm của các toan tính quân sự. Dù diện tích chỉ vỏn vẹn 19,9km2, nhỏ hơn cả khu Westminster của London, nhưng hòn đảo phía Tây Bắc eo biển Hormuz này lại là trạm trung chuyển dầu thô lớn nhất, cung cấp nguồn tài chính khổng lồ cho Tehran.
Theo trang Axios, "Các quan chức Mỹ đã thảo luận về khả năng chiếm giữ đảo Kharg vốn có tầm ảnh hưởng lớn đối với Iran". Việc kiểm soát địa điểm này được xem là phương án tối ưu để cắt đứt nguồn thu ngoại tệ, chủ yếu từ thị trường Trung Quốc, của quốc gia Hồi giáo.
Nhà nghiên cứu Petras Katinas từ Viện Nghiên cứu Dịch vụ Hoàng gia Anh nhận định với Telegraph: "Việc chiếm giữ hòn đảo sẽ cắt đứt ‘huyết mạch dầu mỏ’ của Iran – yếu tố then chốt đối với chính quyền nước này". Hiện tại, xuất khẩu dầu chiếm tới gần 40% ngân sách chính phủ Iran.
Chuyên gia này phân tích thêm rằng ngay cả khi eo biển Hormuz bị đình trệ, việc kiểm soát Kharg vẫn mang lại ưu thế tuyệt đối. "Nhưng về lâu dài, việc kiểm soát hòn đảo sẽ mang lại cho Mỹ lợi thế trong các cuộc đàm phán, bất kể chính quyền nào nắm quyền tại Iran sau khi chiến dịch quân sự kết thúc", ông Katinas nhấn mạnh.
Cựu quan chức Lầu Năm Góc Michael Rubin cảnh báo hệ lụy khủng khiếp nếu Mỹ tiếp quản hòn đảo. Khi đó, Tehran có thể rơi vào tình trạng mất khả năng chi trả lương cho đội ngũ quan chức và lực lượng binh sĩ, dẫn đến sự sụp đổ từ bên trong.
Thế giới đang chứng kiến sự biến động dữ dội của giá dầu. Sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố kiểm soát Hormuz, giá dầu đã chạm ngưỡng 100 USD/thùng. IRGC thậm chí đe dọa con số này có thể vọt lên 200 USD nếu xung đột bùng phát diện rộng.
Chuyên gia Tamas Varga chia sẻ với CNBC rằng: "Nếu Tổng thống Donald Trump quyết định chiếm giữ trung tâm dầu mỏ then chốt này, đó sẽ là đòn giáng mạnh vào chính quyền Iran bởi họ sẽ mất đi một nguồn thu quan trọng". Ý tưởng này thực tế đã được ông Trump đề cập từ năm 1988 trong chiến dịch quảng bá sách.
Lịch sử cho thấy đảo Kharg luôn là mục tiêu sống còn. Năm 1984, nơi đây từng bị tấn công trong cuộc chiến Iran – Iraq, mở màn cho "cuộc chiến tàu chở dầu" khốc liệt. Hiện tại, dù đối mặt nguy cơ bị IRGC trả đũa bằng tên lửa, Mỹ vẫn xem đây là "tử huyệt" của đối phương.
Tuy nhiên, ông Michael Rubin cho rằng nếu Iran tự tấn công vào hòn đảo của chính mình để đáp trả Mỹ, "hành động đó giống như họ đang ký vào bản án tử' của chính mình". Việc kiểm soát Kharg không chỉ là đòn đánh kinh tế mà còn là một ván bài chính trị mang tính quyết định.
