Mỹ dọa cắt ‘ưu đãi’ năng lượng: Sức ép nghẹt thở khiến EU đối mặt nguy cơ sụp đổ kinh tế?
Trong bối cảnh giá năng lượng phi mã do xung đột Trung Đông, Washington vừa phát đi cảnh báo đanh thép về việc chấm dứt các đặc quyền cung ứng khí đốt nếu Brussels không thông qua thỏa thuận thương mại then chốt, đặt tương lai kinh tế châu Âu vào thế ngàn cân treo sợi tóc.
Theo FT, mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước phép thử lớn khi vấn đề năng lượng bị đặt lên bàn cân thương mại. Đại sứ Mỹ tại EU vừa thúc giục Brussels nhanh chóng phê chuẩn thỏa thuận đã ký kết, bằng không khối này sẽ đối diện rủi ro mất quyền tiếp cận các nguồn cung ưu đãi.
Theo thỏa thuận xác lập từ mùa hè năm ngoái, EU đồng ý áp mức thuế cơ bản 15% cho hàng hóa xuất sang Mỹ. Ngược lại, thuế suất đối với hàng công nghiệp và một số nông sản Mỹ vào EU sẽ về 0. Đặc biệt, EU cam kết chi 750 tỷ USD mua năng lượng Mỹ đến năm 2028.
Dự kiến, Nghị viện châu Âu sẽ bỏ phiếu phê chuẩn văn kiện này ngay trong tuần. Tuy nhiên, áp lực từ Washington đang gia tăng rõ rệt. Trả lời tờ Financial Times ngày 23/2, ông Andrew Puzder nhấn mạnh: “Tôi không biết điều gì sẽ xảy ra với vấn đề năng lượng nếu họ không tiếp tục thỏa thuận”.
Nhà ngoại giao này khẳng định Washington vẫn duy trì giao thương, “nhưng các điều khoản có thể không còn thuận lợi như trước”. Đây được xem là lời cảnh báo trực tiếp về chi phí nhập khẩu năng lượng trong tương lai. Ông Puzder nhận định nếu EU “muốn tồn tại về mặt kinh tế, họ cần năng lượng, và chúng ta có thể cung cấp”.
Thách thức càng chồng chất khi xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran đẩy giá năng lượng toàn cầu leo thang. Sau khi quyết định dứt bỏ nguồn cung giá rẻ từ Nga, EU đang chật vật tìm kiếm giải pháp thay thế để đáp ứng nhu cầu nội khối vốn đang rất căng thẳng.
Hiện tại, Mỹ đã vươn lên trở thành nhà cung cấp khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất cho EU. Tỷ trọng này tăng vọt từ 5% năm 2021 lên 27%. Những quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung này bao gồm Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Bỉ.
Đáng chú ý, các đầu tàu kinh tế như Đức đang phụ thuộc nặng nề vào Mỹ sau khi rời bỏ năng lượng Nga. Báo cáo của Hiệp hội bảo vệ môi trường Đức (DUH) chỉ ra 96% lượng LNG nhập khẩu vào nước này trong năm 2025 có nguồn gốc từ Mỹ.
Dữ liệu từ Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) dự báo con số này sẽ còn tăng. Đến năm 2030, các thỏa thuận mới có thể giúp Mỹ chiếm 40% tổng lượng khí đốt chung và tới 80% tổng lượng LNG nhập khẩu của toàn khối EU.
Dù một số chính trị gia EU đề xuất xem xét lại việc ngừng nhập khẩu năng lượng Nga, Ủy ban châu Âu vẫn kiên định với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch của Moscow vào năm 2027. Tuy nhiên, lộ trình này đang gặp nhiều lực cản về chi phí.
Phía Nga cũng đưa ra những thông điệp cứng rắn. Đặc phái viên Kremlin, Kirill Dmitriev, cảnh báo về một “cơn sóng thần” giá năng lượng sắp đổ bộ vào châu Âu. Ông tuyên bố Moscow đã chuyển hướng thị trường và EU hiện chỉ đứng cuối trong danh sách ưu tiên mua hàng của Nga.
