Thị trường vật liệu xây dựng từ đầu tháng 3 ghi nhận biến động mạnh khi giá nhiều mặt hàng chủ lực như cát, đá, gạch vọt tăng tới 30%. Trong bối cảnh nguồn cung hạn hẹp và chi phí logistics leo thang, cả doanh nghiệp lẫn nhà thầu đều rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan.
Theo báo VnExpress, ghi nhận thực tế tại TP.HCM từ đầu tháng 3/2026, các đại lý và doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng (VLXD) đã đồng loạt niêm yết biểu giá mới. So với cuối năm trước, giá gạch hiện dao động từ 1.000-1.680 đồng/viên, ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 3-25%.
Tương tự, phân khúc cát xây dựng cũng không nằm ngoài xu hướng. Mỗi m3 cát tăng từ 385.000 đồng lên 430.000 đồng. Đặc biệt, cát vàng Tây Ninh hiện chạm mốc 490.000 đồng/m3. Đá xây dựng cũng điều chỉnh từ 594.000 đồng lên 700.000 đồng/m3.
Tại khu vực Bình Phước, giá đá đổ bê tông từ ngày 17/3 đã được các đơn vị cung ứng điều chỉnh lên 740.000 đồng/m3 (chưa thuế). So với mức giá 660.000 đồng trước đó, mặt hàng này đã tăng thêm 12%.
Ông Nguyễn Văn Tám, chủ một đại lý lớn tại huyện Bình Chánh, chia sẻ về thực trạng chênh lệch giá giữa các thời điểm đặt hàng và giao hàng. Theo ông, nhiều khách hàng không khỏi thắc mắc khi giá thực tế tại công trình cao hơn bảng giá tháng trước.
Lý giải về điều này, ông Tám cho biết: "Giá nhập từ nhà máy và chi phí vận chuyển đều tăng nên cửa hàng buộc phải điều chỉnh". Trong đó, cát xây dựng là mặt hàng có biên độ biến động mạnh nhất và thường xuyên rơi vào tình trạng phải chờ hàng.
Không dừng lại ở nhóm vật liệu thô, các mặt hàng chủ chốt khác cũng thiết lập mặt bằng giá mới. Từ ngày 16/3, Công ty TNHH kinh doanh tiếp thị xi măng Fico (YTL) tăng 100.000 đồng mỗi tấn với lý do chi phí sản xuất clinker đầu vào tăng cao.
Mảng thép cũng ghi nhận biến động từ Công ty cổ phần VAS Nghi Sơn với mức tăng 200-300 đồng/kg. Tình trạng này không chỉ khu biệt tại phía Nam mà đã lan rộng ra Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng với mức tăng từ 10-30% so với cùng kỳ.
Phân tích về nguyên nhân, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch HĐQT Secoin kiêm Chủ tịch SACA, nhận định nhu cầu tại khu vực phía Nam đang tăng cao trong khi nguồn cung lại hạn chế. Bên cạnh đó, áp lực từ giá xăng dầu leo thang tác động trực tiếp lên chi phí vận hành.
Do đặc thù VLXD là hàng cồng kềnh, chi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành. Việc giá nhiên liệu, nhất là dầu diesel, tăng mạnh đã kéo theo chi phí logistics từ đầu vào đến phân phối đều bị đội lên đáng kể.
Số liệu từ các doanh nghiệp cho thấy giá xăng dầu tăng 30-50% thời gian qua khiến cước vận tải tăng tương ứng 5-35%. Sau thương lượng, mức tăng này được chốt ở khoảng 10-15% để chia sẻ lợi nhuận giữa các bên.
Dù chi phí đầu vào tăng, doanh nghiệp vẫn khó điều chỉnh giá bán tương ứng do sức mua yếu và áp lực cạnh tranh. Ông Kỳ tiết lộ: "Phần chi phí tăng thêm chủ yếu được bù đắp bằng cách giảm biên lợi nhuận và tối ưu vận hành".
Để thích ứng, nhiều đơn vị đã chủ động rút ngắn quãng đường vận chuyển, ưu tiên nguồn cung gần và tái cấu trúc kho bãi. Việc ứng dụng công nghệ và kiểm soát tồn kho cũng được đẩy mạnh nhằm gia tăng khả năng chống chịu cho chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, tình trạng khan hiếm nguồn cung vẫn đang gây áp lực lớn lên các công trình trọng điểm. Tại dự án thủy điện Trị An mở rộng, đơn vị thi công đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn đá dăm đạt chuẩn để trộn bê tông.
Ông Trần Ngọc Dũng, Phó giám đốc Ban điều hành dự án, cho biết nguồn cung đang bị chia sẻ mạnh mẽ do nhiều dự án hạ tầng cùng triển khai. Đại diện dự án trăn trở: "Các nhà thầu rơi vào cảnh có tiền cũng khó mua được vật liệu".
Sự cộng hưởng giữa giá thành tăng và nguồn cung bất ổn đang khiến thị trường VLXD rơi vào giai đoạn đầy thách thức. Hệ quả tất yếu là nhiều cá nhân và doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch, giãn tiến độ hoặc tạm hoãn các dự án đầu tư.
